Rebellen claimen bestuur in provincie Noord-Kivu te hebben overgenomen, rust keert langzaam weer in hoofdstad Goma

Hoewel de M23-rebellen gisteren een staakt-het-vuren uitriepen, zouden ze vandaag een nieuw offensief gelanceerd hebben. Ze hebben in de provincie Zuid-Kivu de mijnstad Nyabibwe ingenomen, op 100 kilometer van de stad Bukavu. Er vonden hevige gevechten plaats met het regeringsleger.

Vanavond zegt de alliantie boven die rebellen in een schriftelijke verklaring dat ze het bestuur in Noord-Kivu heeft overgenomen. Dat is de provincie ten noorden van Zuid-Kivu waarvan de miljoenenstad Goma de hoofdstad is. Die is een poosje geleden al in handen van de M23-rebellen gevallen.

In Goma zelf lijkt de rust weer te keren. Dat zegt Vivian van de Perre die vanuit Goma de vredesmissie 'Monusco' leidt. Dat is een missie van de Verenigde Naties om toe te zien op de stabiliteit in Congo. Van de Perre en ander "kritisch personeel" van de VN is ter plaatse gebleven om de bevolking te helpen.

"Op dit moment is de situatie veilig", vertelt ze in De Wereld Vandaag op Radio 1. Tijdens de gevechten vorige week, tussen Congo en de M23-rebellen, moest ze wel schuilen in bunkers. "Nu de rebellen de volledige controle hebben, is het vrij rustig."

Van de Perre ziet wel progressie in de missie om de stabiliteit in Goma te herstellen. "Via Rwanda komen opnieuw goederen binnen. Markten gaan open, al zijn de prijzen wel verdubbeld. We proberen ook de intussen 3.000 doden een deftige begrafenis te geven. Langzaam begint de situatie er goed uit te zien."

Hoewel de rust weergekeerd is, blijft de ravage groot. "Er is veel vernield. Honderdduizenden ontheemden verbleven in vluchtelingenkampen. Al die kampen zijn weg. Er is alleen chaos achtergebleven."

Al is er ook een gespannen sfeer, met de aanwezige M23-rebellen. "Zo weten we niet of de vluchtelingen zelf zijn vertrokken uit de kampen of zijn ze misschien gedwongen?"

De rebellen zouden ook huizen binnenvallen om te controleren wie er woont. "Bewoners moeten hun telefoons afgeven om te laten zien met wie ze contact hebben. De situatie blijft dus zeer verontrustend."

"We zien langs de kant van de M23-rebellen versterkingen komen die naar het zuiden worden gestuurd", aldus Van de Perre. "We zijn dus heel bezorgd dat dit conflict zich verder zal verspreiden. En het is vooral de bevolking die daaronder zal lijden."

De VN-missie in Congo heeft vooral de opdracht om de bevolking te beschermen. Om in die opdracht te slagen, proberen Van de Perre en haar collega's te bemiddelen. "De bevolking heeft echt hulp nodig en daarom blijven we praten met de M23-rebellen. Al aanvaarden ze onze hulp niet."

Ook in Kinshasa spreekt de VN met de overheid. "We staan tussen beide partijen, dat is niet makkelijk. We blijven herhalen dat we de rol kunnen spelen om het volk te beschermen, zelfs in Goma waar de rebellen aan de macht zijn."

Veel verklaringen, weinig acties. Dat is de kritiek van de Congolese minister van Buitenlandse Zaken, Thérèse Kayikwamba Wagner. De minister was in Brussel voor een gesprek met haar ambtgenoot, Maxime Prévot (Les Engagés). Ze hekelt de passiviteit van de internationale gemeenschap op de aanvallen van "door Rwanda gesteunde" rebellen.

De druk op Europa wordt steeds groter om actie te ondernemen. "Europese landen moeten druk zetten op beide partijen om een politieke oplossing te vinden", aldus Van de Perre. "Congo, Rwanda en de rebellen moeten met elkaar onderhandelen voor een oplossing. Anders zal de bevolking blijven lijden."