De Europese Commissie vraagt België meer te doen om de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater te verbeteren. Ons land zit helemaal niet op koers om de Europese doelstellingen te halen, zo blijkt uit een evaluatie van de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water in de lidstaten.
Europese Commissie spoort België aan om waterkwaliteit te verbeteren: vooral PFAS, nitraten en pesticiden een probleem
Die wetgeving uit 2000 moet ervoor zorgen dat alle oppervlaktewateren (meren, rivieren...) en grondwateren tegen 2027 in goede kwaliteit verkeren, zowel chemisch als wat het waterleven betreft. Maar die doelstelling lijkt nog ver weg. Zo had in 2021 slechts 39,5 procent van de oppervlaktewateren in de Europese Unie een goede ecologische status, en amper 26,8 procent een goede chemische status.
België scoort nog slechter. Alle oppervlaktewateren verkeren in een slechte chemische status. Dat komt vooral door kwik, PFAS en metalen zoals lood en cadmium.
En slechts 27,4 procent van het oppervlaktewater heeft een goede ecologische status. Dat is weliswaar een lichte verbetering in vergelijking met de vorige meting in 2015 (26,2 procent), maar nitraten en pesticiden uit de landbouw en de bevolkingsdichtheid blijven een grote bekommernis.
Mogelijk boetes
Het grondwater doet het iets beter dan het oppervlaktewater. Maar ook daar zijn problemen mee.
Zo vreest de Commissie dat bijna de helft van de Belgische grondwaterenvoorraden in 2027 onvoldoende groot zal zijn, doordat er steeds meer wordt opgepompt. De chemische status van het grondwater verbeterde licht in vergelijking met de meting in 2015, maar nog steeds heeft bijna de helft van de grondwateren een slechte status.
Daarnaast dreigen er ook aanzienlijke overstromingsrisico's in alle Belgische gewesten. Het risicobeheer is echter ongelijk en wordt gehinderd door problemen met financiering en coördinatie, aldus de Commissie.
Slaagt België er niet in om tegen 2027 de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water te halen, dan zouden er boetes kunnen volgen.
Geen verrassing
"België moet de waterkwaliteit verbeteren, de chemische vervuiling aanpakken, zijn overstromingsbeheerdoelstellingen en overstromingsrisicokaarten verbeteren en investeren in duidelijke klimaatadaptieve oplossingen", maant Eurocommissaris voor Milieu Jessika Roswall aan.
De waarschuwing van de Europese Commissie komt niet echt als een verrassing. In oktober vorig jaar waarschuwde ook het Europees Milieuagentschap dat de Belgische watervoorraden er niet goed aan toe zijn. Ook dat wees toen naar de impact van de landbouw en de industrie.
Het probleem is het grootst in West-Vlaanderen, met de vele landbouwbedrijven en historische vervuiling door de industrie. Daar zijn onder andere de gehalten van pesticiden en PFAS in het water het hoogst.
Brouns: "Iets te hoge cholesterol maakt je niet meteen doodziek"
Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) verwijst naar verschillende beleidsmaatregelen die de waterkwaliteit moeten verbeteren: de Blue Deal, het vernieuwde Actieplan Pesticiden en het vernieuwde Mestactieplan. De volgende jaren zouden nog meer "realistische en haalbare" plannen volgen.
Hij wijst er ook op dat nog wel meer lidstaten de lat niet halen en dat de Commissie het one-out-all-out-principe hanteert: als een waterlichaam voor 1 stof de lat overschrijdt, wordt het meteen geheel afgekeurd. "Maar laten we realistisch blijven: een iets te hoge cholesterol maakt je niet meteen doodziek. Een gezonde levensstijl brengt je stap voor stap terug op koers."
Brouns legt zich er nu al bij neer dat de doelstellingen voor 2027 niet gehaald zullen worden. "Dat wisten we al." Hij zal er bij Europa voor pleiten om "rekening te houden met de eigenheid van onze regio." "Vlaanderen heeft een verbeteringsplicht en moet verdere achteruitgang tegengaan, maar we bouwen geen ecologisch paradijs op een economisch kerkhof."
