Het Belgische leger bleef sinds de escalatie van het conflict in Gaza in oktober 2023 heel wat aankopen doen bij Israëlische defensiebedrijven. Dat blijkt uit onderzoek van VRT NWS. Zo kocht defensie nog 109,5 ton munitie en een pantservoertuig in Israël. Ook met defensiebedrijven in handen van de Israëlische overheid liep de handel door.
Belgisch leger kocht tijdens oorlog in Gaza nog 100 ton munitie van Israëlisch defensiebedrijf
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Het Belgische leger kocht verschillende militaire goederen aan in Israël, ook nog na de escalatie van het conflict daar in oktober 2023. Toen vielen Hamas-militanten binnen op Israëlisch grondgebied, met 1.200 doden tot gevolg. De reactie van Israël daarop was nietsontziend: de dodentol van Israëls doortocht in Gaza staat op ruim 47.000, 70 procent daarvan zijn vrouwen en kinderen.
Amnesty International en Human Rights Watch spreken van een genocide door Israël. In november vorig jaar werd een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen o.a. de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, voor oorlogsmisdaden.
Het kabinet van voormalig minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) bezorgde op vraag van onze redactie een gedetailleerde lijst met aankopen bij Israëlische defensiebedrijven voor het Belgische leger. Het volledige overzicht staat onderaan dit artikel. Intussen heeft Theo Francken (N-VA) de rol van Defensieminister overgenomen.
100 ton munitie
Uit het overzicht blijkt dat het Belgische leger na oktober 2023 nog 109,5 ton munitie aankocht bij het bedrijf IMI Systems. IMI Systems werd in 2018 overgenomen door Elbit, een van Israëls grootste defensiebedrijven. Daarvoor was IMI Systems eigendom van de Israëlische overheid.
In rapporten van onder meer 11.11.11 en Fairfin lijstten de ngo’s het belang van Elbit op voor de Israëlische aanvallen op Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Zo komen heel wat van de surveillance- en aanvalsdrones die het Israëlische leger gebruikt van Elbit.
Kritisch voor Elbit
De federale regering was ook zelf kritisch voor Elbit, na die rapporten van de ngo's. Zo kon onze redactie een brief inkijken van Vincent Van Peteghem (CD&V) gericht aan de voorzitter van de raad van bestuur van BNP Paribas Fortis.
De Belgische staat is een van de aandeelhouders van BNP. Als de toenmalige minister van Financiën zag Van Peteghem toe op de activiteiten van die bank. Volgens de rapporten van de ngo’s verschafte BNP leningen aan het Israëlische defensiebedrijf Elbit. De brief dateert van december 2023.
Van Peteghem is kritisch voor de relatie tussen BNP en Elbit. "Deze laatste zou het materiaal leveren voor de drone-aanvallen op burgers die uitgevoerd worden in de Gazastrook", schreef Van Peteghem. "Dit roept grote vragen op met betrekking tot de due diligence en het respect voor internationaal recht en internationaal humanitair recht", klonk het tegenover BNP.
Tegelijk kocht het Belgische leger zelf ruim 100 ton munitie aan bij Elbit.
Pantservoertuig
In het overzicht staat nog meer. Zo werd er afgelopen zomer ook een Piranha-pantservoertuig aangekocht bij het Israëlische dochterfiliaal van het Deense bedrijf DSV.
Andere Israëlische defensiebedrijven waarmee België handelt, hebben nauwe banden met de Israëlische overheid. Soms gaat het om overheidsbedrijven. Dat is bijvoorbeeld het geval bij minstens 2 handelspartners van het Belgische leger.
Israëlische overheidsbedrijven
Zo kocht het Belgische leger 2 kleinere ladingen “elektronische onderdelen” bij Rafael. Rafael was de onderzoekseenheid binnen het Israëlische ministerie van Defensie en ontwikkelde zich van daaruit tot het overheidsbedrijf dat het vandaag is. Samen met Elbit en IAI staat Rafael in de top 3 van grootste Israëlische defensiebedrijven.
En ook IAI duikt op in de lijst van handelspartners van het Belgische leger. Daarbij liet het leger o.a. 2 toestellen onderhouden door IAI, die dienen om vloeibare zuurstof om te zetten naar gas, en ook onderdelen voor de luchtvaart. Ook IAI, kort voor Israel Aerospace Industries, is een Israëlisch overheidsbedrijf.
Politiek gevoelig
"We hebben een strikt beleid op vlak van export van militaire producten naar Israël. Dan is het moeilijk om op het vlak van import zomaar deze contacten te houden", zegt Diederik Cops, onderzoeker wapenhandel van het Vlaams Vredesinstituut. "Je stapt hiermee niet alleen in een militaire relatie, maar ook in een politieke relatie met Israël. De Belgische overheid moet zich nu de vraag stellen hoe ze zich wil verhouden tot die Israëlische defensie-industrie."
Je stapt hiermee niet alleen in een militaire relatie, maar ook in een politieke relatie met Israël
Diederik Cops, Vlaams Vredesinstituut
"Tegelijk is het vanuit een zuiver militair standpunt niet onlogisch om bij Israëlische bedrijven producten te kopen", zegt Cops. "Die oorlogsindustrie draait op volle toeren en die producten hebben cynisch genoeg ook hun effectiviteit al bewezen."
Er is ook een sterke verwevenheid tussen de Europese en de Israëlische defensie-industrie, weet Cops. "Voor de contacten met IAI en Rafael kan het wel eens gaan om reserve-onderdelen van de F-16 of bijvoorbeeld de Spike-antitankraket. Op dat vlak hebben we een decennialang samenwerkingsverband. Dan ontstaat een afhankelijkheidsrelatie en zijn er contractuele verplichtingen."
Cops ziet de aankopen bij Israël in de toekomst dan ook niet meteen afnemen. "In de huidige context krijgen Europese legers geld om hun voorraden aan te vullen en producten bij te kopen. Dan gaat men, bijvoorbeeld voor luchtafweer, al snel kijken naar landen als Israël."
Defensieminister Francken: "Juridisch niet evident om dat stop te zetten"
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) reageert in De ochtend op Radio 1 dat het juridisch niet evident is om het aankoopbeleid bij Israëlische defensiebedrijven stop te zetten. "Er zijn geen sancties tegen Israël. Israël is een heel belangrijke handelspartner als het gaat over militaire leveringen", zegt Francken.
"Voor mij is dat juridisch niet evident om te zeggen dat we dat niet meer gaan doen." De minister sluit dus niet uit dat België in de toekomst ook aankopen blijft doen bij de Israëlische defensie-industrie. Voor de aankopen het afgelopen jaar verwijst hij naar Ludivine Dedonder (PS), de vorige minister van Defensie.
