Het Belgische bedrijf Syensqo leverde onderdelen voor het type drone waarmee het Israëlische leger vorig jaar een hulpkonvooi heeft gebombardeerd. Er stierven toen 7 hulpverleners, wat leidde tot wereldwijde verontwaardiging. Het onderdeel van Syensqo wordt gemaakt in vestigingen in Groot-Brittannië. Volgens Syensqo wordt het onderdeel alleen gebruikt in onbewapende bewakingsdrones, maar het is al jaren bekend dat Israël ook raketten aan het toestel hangt.
Belgische multinational Syensqo leverde onderdeel voor type drone waarmee Israël hulpverleners in Gaza bombardeerde
Tobias Santens
Gepubliceerd:
De meesten van de 7 omgekomen hulpverleners werkten voor World Central Kitchen (WCK), enkelen voor een andere organisatie met de naam Solace Global. Drie van hen hadden de Britse nationaliteit. Verder ging het om een Palestijn, een Pool, een Australiër en iemand met de Amerikaans-Canadese nationaliteit.
Het hulpkonvooi bracht een lading voeding naar een magazijn in Deir al-Balah, in de Gazastrook. Het transport was op voorhand doorgesproken met de Israëlische autoriteiten en de voertuigen hadden het logo van de hulporganisatie op het dak.
Toch bombardeerde het Israëlische leger 3 voertuigen van World Central Kitchen met precisiedrones, met de 7 doden tot gevolg. Het Israëlische leger zegt dat het enkele van de medewerkers verkeerdelijk voor Hamas-militanten had aangezien.
De aanval lokte internationaal verontwaardiging uit en het Israëlische leger moest z’n fout toegeven: een majoor en een kolonel werden ontslagen. Op dat moment vallen al maanden massaal Palestijnse burgerslachtoffers bij het Israëlische offensief in Gaza. De internationale slachtoffers bij de aanslag zorgen voor extra aandacht bij pers en politiek.
Hermes 450
Het bombardement op het konvooi van World Central Kitchen werd uitgevoerd met een Hermes 450-drone. Dat blijkt uit een gedetailleerde briefing van het Israëlische leger nadien aan onder andere Sky News . Ook de Israëlische krant Haaretz en The Guardian bevestigen dat het bombardement werd uitgevoerd door dat type drone.
Aan de Hermes 450 kunnen Spikerakketten worden gehangen. Het toestel is een klassieker van het Israëlische leger, waar de drone de bijnaam 'Zik' heeft, en wordt gemaakt door Elbit Systems, een van de grootste Israëlische defensiebedrijven.
Bekijk: "Wendbaar, intuïtief, effectief", een promovideo voor de Hermes 450 van Elbit Systems
Belgisch bedrijf betrokken
Het Belgische chemiebedrijf Syensqo levert een onderdeel voor de Hermes 450-drone van Elbit. Het gaat om een uitgeharde epoxyhars met de naam MTM46. Dat materiaal is hard, maar lichter dan alternatieven zoals staal en aluminium. Syensqo levert dus geen militaire onderdelen, maar eerder een structureel element van de drone.
Het materiaal wordt gemaakt in een site van Syensqo centraal in het Verenigd Koninkrijk. Voor de uitvoer van het materiaal moet België dan ook geen exportvergunning afleveren. De hoofdzetel van Syensqo bevindt zich wel in België.
Syensqo wil niet meedelen hoeveel procent van het bedrijf in handen is van Belgische aandeelhouders. De grootste aandeelhouder is de vennootschap Solvac , dat ruim 30 procent van de aandelen in Syensqo bezit. Solvac is op zijn beurt alvast voor 95 procent in Belgische handen.
Syensqo splitste eind 2023 af van chemiebedrijf Solvay en heeft nu zo’n 13.000 werknemers verspreid over 30 landen. In het Verenigd Koninkrijk zijn er 4 vestigingen, die belangrijk zijn voor de productie van composietmaterialen, zoals MTM46.
“Ongewapend”
Dat het chemiebedrijf het onderdeel levert voor de Hermes 450-drone, staat al jaren in het Don’t Buy Into Occupation -rapport van onder andere 11.11.11 en Fairfin. Alleen werd die drone telkens omschreven als een “surveillancedrone”, dus zonder wapensystemen.
Wanneer we Syensqo contacteren, erkent het bedrijf dat het het onderdeel produceert voor Elbit. “In het geval van Elbit, dat veel internationale klanten heeft, keurt Syensqo ook de eindtoepassingen van zijn producten goed. De Hermes 450 drone van Elbit is een ongewapende bewakingsdrone”, laat de woordvoerder van het bedrijf weten.
Dat laatste klopt alvast niet, gezien het bombardement op het hulpkonvooi van World Central Kitchen in Gaza. We bevroegen Syensqo verder om te zien of het bedrijf garanties heeft dat hun producten niet in de gewapende varianten van de Hermes 450-drone terechtkomen, maar Syensqo gaf geen bijkomende info.
Het bedrijf wilde ook geen inzage geven in de exportvergunning voor het onderdeel - vermoedelijk afgeleverd door het Verenigd Koninkrijk - of het eindgebruikerscertificaat. Daarom kunnen we enkel besluiten dat Syensqo een product leverde voor het "type" drone waarmee Israël de hulpverleners bombardeerde.
Al jaren bekend
Het bombardement waarbij de 7 hulpverleners omkwamen, is maar een van de vele aanvallen op Palestijns grondgebied waarbij een Hermes 450-drone betrokken was. Al in 2014 was de Hermes 450 in de buurt toen 4 Palestijnse kinderen omkwamen bij een aanval op een strand in Gaza. Het leger zei dat het hen verkeerdelijk aanzag voor Hamas-militanten. Onderzoeksmedium The Intercept kon in 2018 details publiceren over het gebruik van de Hermes 450 bij dat bombardement.
Je laat je lading los en keert terug naar de basis. Steeds opnieuw en opnieuw, net als in een film
Een dronepiloot over het gebruik van de Hermes 450 op 7 oktober 2023
Ook op het moment van de Hamas-aanslag op 7 oktober 2023, worden de drones meteen ingezet, op Israëlisch grondgebied. Dat blijkt uit getuigenissen die het orthodox-joodse tijdschrift Mishpacha kon optekenen van het eskader dat de Hermes 450 bedient.
Volgens de dronepiloten gebruikten ze informatie van Israëlische burgers om Hamas-militanten te lokaliseren tijdens de aanval. “Op deze manier hebben we tientallen terroristen uitgeschakeld. Je praat met een burger, krijgt een locatie, laat je lading los en keert terug naar de basis. Steeds opnieuw en opnieuw, net als in een film.”
Publiek geheim
Het zijn maar enkele voorbeelden. Jarenlang was het een bewuste strategie van het Israëlische leger om te verzwijgen dat hun drones bewapend werden. “Israël erkent niet dat deze drones bewapend zijn en gebruikt worden in gevechten, ondanks overvloedige getuigenissen van Palestijnen die gezien hebben hoe ze Gaza aanvallen”, schreef Haaretz al in 2016 over de Hermes 450.
In 2022 komt daar verandering in, wanneer de militaire censor van het Israëlische leger (IDF) laat weten dat “er geen belemmering meer is om het gebruik van gevechts-UAV's door de IDF als onderdeel van haar operationele activiteiten te publiceren”. Het Instituut voor Veiligheidsstudies in Tel Aviv noemt de bewapening van de drones op dat moment een lang bewaard “publiek geheim”.
De volledige reactie van Syensqo
Syensqo is een van de drie grootste producenten van composietmaterialen ter wereld. Syensqo's high-performance composietmaterialen zijn duurzaam en licht, wat ze geschikt maakt voor een breed aantal toepassingen, waaronder automotive en burger- en militaire luchtvaart.
In de complexe wereldwijde toeleveringsketen van de lucht- en ruimtevaart werkt Syensqo samen met OEM-contractors (Original Equipment Manufacturers) die verantwoordelijk zijn voor het ontwerpen, bouwen en verkopen van onderdelen en uitrusting. Syensqo streeft ernaar elk eindgebruik van zijn composietproducten te kennen.
Onze composietmaterialen en hun productielijnen worden gecertificeerd voor specifiek gebruik. In het geval van Elbit, dat veel internationale klanten heeft, keurt Syensqo ook de eindtoepassingen van zijn producten goed. De Hermes 450 drone van Elbit is een ongewapende bewakingsdrone. Op wereldniveau zijn ethiek en integriteit sterk verankerd in de bedrijfspraktijken van Syensqo. Syensqo respecteert en ondersteunt alle wet- en regelgeving met betrekking tot de export en import van producten, technologieën, diensten en informatie over de hele wereld:
We werken niet direct of indirect met gesanctioneerde landen. Elke potentiële klant of aandeelhouder van een klant wordt gescreend om te verzekeren dat deze niet op een sanctielijst staat van de Verenigde Naties, de VS, het Verenigd Koninkrijk of EU-landen.
Elke levering van onze high-performance materialen, die onder de exportcontroleregelgeving valt, wordt goedgekeurd door een exportvergunning. Deze vergunning wordt afgegeven door de VS, het VK of Duitsland, afhankelijk van het land van productie. De vergunning specificeert de eindgebruiker, het eindgebruik en de hoeveelheid die gedurende een bepaalde periode mag worden geleverd, om te voldoen aan de exportcontrole- en sanctieregelgeving.
De naleving van ethische normen en mensenrechten staat centraal in onze wereldwijde activiteiten en toeleveringsketen. Onze Code of Business Integrity, onze Supplier Code of Business Integrity en ons compliance-beleid, zoals ons Human Rights in Business Policy, zijn openbaar. We blijven onze due diligence op het gebied van mensenrechten verbeteren om risico's te kunnen inschatten en waar nodig corrigerende maatregelen te nemen.
