De nieuwe federale regering wil onderzoeken of een loterij met btw-bonnetjes interessant kan zijn om fiscale fraude tegen te gaan. Dat schrijft Het Laatste Nieuws en het wordt bevestigd door minister Jan Jambon (N-VA). Door de mogelijkheid om prijzen te winnen zouden consumenten sneller geneigd zijn om hun btw-bonnetje te vragen, bijvoorbeeld in een restaurant, en dus niet in het zwart betalen. "Gelijkaardige systemen in andere landen hebben hun verdiensten al bewezen", zegt professor Michel Maus.
Binnenkort prijzen te winnen met je btw-bonnetje of kassaticket? Regering onderzoekt loterij om zwart geld tegen te gaan
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
"We onderzoeken het internationaal verspreide model van een loterij met btw-bonnen om het opvragen van ontvangstbewijzen te stimuleren en de fiscale fraude te verminderen." Dat staat op pagina 44 van het regeerakkoord van de nieuwe federale regering-De Wever.
Het idee daarachter? "We willen de consument aanzetten om effectief een btw-bonnetje te vragen, bijvoorbeeld op restaurant", vertelt kersvers minister van Financiën Jan Jambon. "De motivatie is dan dat daar een soort loterij tegenover gezet wordt waar mensen prijzen mee kunnen winnen. Elk btw-bonnetje draagt namelijk een uniek nummer."
"De meeste zaken zijn bonafide, maar uit studies van het Rekenhof blijkt dat er ook nog een zeker zwart circuit is. Het heffen van btw is nochtans verplicht", gaat hij verder. "Op deze manier, die voor de consument aangenaam is, kunnen we er misschien voor zorgen dat de btw ook effectief aangerekend wordt en dat die inkomsten dus naar de staat komen."
In Portugal zien we dat de btw-inkomsten door de loterij met miljoenen gestegen zijn
Jan Jambon, minister van Financiën
In onder meer Italië en Portugal bestaat het model al. Je kan er met je bonnetje geldprijzen winnen die tot 10.000 euro kunnen oplopen, maar ook prijzen in natura zoals auto's. "In die landen wordt dit systeem met succes toegepast", vertelt Jambon. "In Portugal zien we bijvoorbeeld dat de btw-inkomsten door die loterij met miljoenen gestegen zijn."
Of de loterij er ook echt zal komen in ons land, is nog niet zeker. "Het is een leuk idee, maar we moeten natuurlijk eerst onderzoeken of het in dit land ook van toepassing kan zijn", besluit Jambon. "We moeten bijvoorbeeld bekijken in welke sectoren dat geïmplementeerd kan worden, want je moet op verschillende plekken btw betalen."
Hoe werkt de 'Lotteria degli scontrini' in Italië?
In Italië werd de loterij met btw-bonnetjes in 2021 ingevoerd. Elke meerderjarige inwoner van Italië kan een loterijcode aanvragen die gekoppeld is aan zijn of haar belastinggegevens. Bij elke uitgave van boven de 1 euro die je elektronisch betaalt, kan je je code door een verkoper laten scannen.
De verkoper kan deze code dan koppelen aan de kassabon. Wanneer dat gebeurd is, speel je automatisch mee met de volgende trekking van de loterij. Winnaars worden door de overheid via de post op de hoogte gebracht.
Bij de loterij kunnen de kopers, maar ook de verkopers, een geldprijs winnen. De Italiaanse nieuwssite Today schrijft dat er in 2024 een totaalbedrag van 36,6 miljoen euro uitgereikt is: meer dan 30 miljoen euro ging naar de consumenten en de overige 6 miljoen naar de handelaren. Kopers die deelnemen, maken kans op een jaarlijkse prijs van 5 miljoen euro, maandelijkse prijzen van 100.000 euro en wekelijkse prijzen van 25.000 euro.
Toch is de populariteit van het systeem de afgelopen jaren sterk afgenomen. In 2024 namen 25 miljoen bonnetjes deel aan de trekkingen, een daling van 3 miljoen ten opzichte van 2023 en een daling van meer dan 100 miljoen ten opzichte van 2021.
Nieuwe manier van fraudebestrijding
Michel Maus, professor Fiscaal Recht aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), is voorstander van het systeem. Fiscale fraude is in ons land dan ook nog altijd een groot probleem.
"De zwarte economie in België maakte in 2022 naar schatting 16 procent van het bruto binnenlands product (bbp) uit. Omgerekend komt dat neer op zo'n 90 miljard euro", vertelt Maus. "Dat is al stevig verbeterd ten opzichte van 30 jaar geleden, maar in onze buurlanden liggen die percentages veel lager."
Het is niet zo dat de overheid hier zware kosten zal moeten maken
Michel Maus, professor fiscaal recht aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB)
"Ik wil niet stigmatiseren, maar er zijn natuurlijk een aantal sectoren die een bepaalde reputatie met zich meedragen. Denk aan de horeca- en de bouwsector, maar ook in andere sectoren wordt nog altijd geprobeerd om onder de tafel een graantje mee te pikken."
"Dan kun je natuurlijk op de klassieke manier aan fraudebestrijding doen: repressie, controle en sanctioneren. Dat is wat we tot nu toe altijd hebben toegepast."
"Dit is een goed voorbeeld van hoe je op een preventieve manier aan fraudebestrijding kan doen", zegt hij over het voorstel om een bonnetjesloterij te organiseren. "Wanneer mensen na aankopen of diensten een officieel bewijs willen, kan de handelaar niet anders dan die betaling opnemen in de geregistreerde boekhouding."
Maus gelooft bovendien dat het model een positief effect zou kunnen hebben. "Het is niet zo dat de overheid hier zware kosten zal moeten maken", legt hij uit. "Gelijkaardige systemen in andere landen, ook buiten Europa in bijvoorbeeld Zuid-Korea en Mexico, hebben hun verdiensten al bewezen. Waarom zou het bij ons dan geen succes kunnen zijn?"
Beluister hier het volledige gesprek met Maus in De Ochtend:
