De Salvadoraanse president Nayib Bukele heeft voorgesteld dat zijn land een deel van de Amerikaanse gedetineerden kan opsluiten. Het voorstel wordt al verwelkomd door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. "Wij kunnen ze sturen, en Bukele steekt ze in de gevangenis", aldus Rubio. In El Salvador zelf regeert Bukele met ijzeren hand. Sinds 2022 geldt er de noodtoestand en zijn 83.000 mensen opgepakt.
El Salvador wil Amerikaanse gevangenen overnemen en opsluiten in eigen gevangenissen
"De vergoeding zal vrij bescheiden zijn voor de Verenigde Staten, maar aanzienlijk voor ons, en zal ons toelaten om heel ons gevangeniswezen te financieren", schrijft Bukele op X. De Salvadoraanse president staat bekend om zijn harde aanpak van criminaliteit. Bij de presidentsverkiezingen van exact een jaar geleden haalde Bukele 85 procent van de stemmen.
Rubio is in El Salvador geweest om het land meer aan te sporen de migratiestroom richting de Verenigde Staten tegen te houden. Wat hij als voorstel heeft gekregen van president Bukele, komt hoogst onverwacht.
Volgens Rubio is het Salvadoraanse aanbod buitengewoon, en geldt het ook voor "Amerikaanse burgers en personen met een verblijfsvergunning". "Geen enkel land heeft ooit zo'n vriendelijk aanbod gedaan", zei Rubio na een gesprek met de president in de hoofdstad San Salvador.
"President Bukele heeft ingestemd met het meest ongekende, opmerkelijke migratieakkoord waar ook ter wereld. We zijn hem heel dankbaar, en ik heb het er al over gehad met president Trump."
Bekijk: De Salvadoraanse overheid pakt uit met beelden van de megagevangenis CECOT
Rubio noemde vooral de Centraal- en Zuid-Amerikaanse bendes MS-13, afkomstig uit El Salvador, en de Venezolaanse Tren de Aragua, die allebei ook in de Verenigde Staten actief zijn. Sommige bendeleden hebben ook de Amerikaanse nationaliteit.
Juridische hordes
En daar kan het schoentje wringen. Ten eerste zijn er in de praktijk nog geen plannen om Amerikaanse gedetineerden te deporteren naar El Salvador. Daarnaast kan de Amerikaanse overheid juridisch gezien geen Amerikaanse burgers deporteren. Om dit voorstel in de praktijk om te zetten, is dus nog een hele weg te gaan.
De gedetineerden zouden naar de Salvadoraanse megagevangenis Cecot (Centro de Confinamiento del Terrorismo) gestuurd worden. Bukele huldigde vorig jaar die gevangenis in, met plaats voor tot 40.000 gedetineerden. Volgens schattingen verblijven er nu 15.000.
Daarnaast heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zich kritisch opgesteld over de gevangenissen van El Salvador. "In verscheidene is er te weinig of geen drinkbaar water, ventilatie of licht."
Trump heeft wel al aangekondigd dat hij 30.000 migranten die illegaal in de VS zijn over wil plaatsen naar de Amerikaanse militaire basis op Guantanamo.
IJzeren vuist tegen bendegeweld
Met Bukele akkoorden maken, is omstreden. De 43-jarige president heeft een reputatie als harde leider.
Hij is begin 2024 nog met 85 procent van de stemmen herverkozen als president. Hij noemde zichzelf nog "de coolste dictator ter wereld". Bukele treedt al jaren met ijzeren vuist op tegen het bendegeweld, de maras, in El Salvador.
Zo werd er in 2022 nog de noodtoestand uitgeroepen. Sindsdien zijn er volgens Amnesty International meer dan 83.000 mensen opgepakt. 1,8 procent van de bevolking zit achter de tralies. Maar 8.000 verdachten werden opnieuw vrijgelaten.
"De noodtoestand is het meest effectieve instrument gebleken in de strijd tegen bendes", klonk vanuit de regering. Een jaar later werd de befaamde megagevangenis geopend.
Anderhalve week geleden zijn drie minderjarigen veroordeeld tot 5 jaar cel omdat ze met hun handen tekens hebben gevormd die gelinkt worden aan bendes. Ze zijn tussen 12 en 15 jaar oud.
In eigen land is Bukele bijzonder populair. De moordcijfers zijn spectaculair gedaald: van 50 moorden per 100.000 inwoners in 2018 tot minder dan 8 in 2022. In 2024 zijn dat er nog maar 1,8 per 100.000 inwoners. Salvadoranen durven naar verluidt weer op straat te komen in wijken die jarenlang onder het juk van de maras leefden. Desondanks heeft het parlement de noodtoestand verlengd.
In andere Latijns-Amerikaanse landen die kampen met geweld van (drugs)bendes wordt Bukele gezien als een rolmodel.
Toch wordt er daarbuiten met een zeer kritische blik naar Bukele gekeken. De noodtoestand is nog steeds van kracht en tienduizenden mensen verdwenen zonder proces in de gevangenis. Sommigen werden simpelweg gearresteerd omdat ze tatoeages of een strafblad hadden.
Macht consolideren
Intussen probeert Bukele volgens critici de macht rond zijn ambt te consolideren. Zo heeft het Salvadoraanse parlement eind januari een grondwetshervorming bekrachtigd, waardoor het in de toekomst makkelijker en sneller zal zijn om grondwetswijzigingen door te voeren.
Eerder moesten hervormingen worden voorgesteld en goedgekeurd in één legislatuur en dan worden bekrachtigd door de volgende.
Nu kunnen hervormingen worden doorgevoerd met slechts de stemmen van driekwart van de wetgevers. Bukele's partij heeft 54 zetels en haar bondgenoten hebben er nog eens 3 in het 60 zetels tellende parlement.
