In Nijvel is Andrée Dumon (102) overleden. Tijdens WO II maakte ze deel uit van het verzetsnetwerk Comète en hielp ze persoonlijk tientallen geallieerde piloten te ontsnappen. Zelf overleefde ze verschillende concentratiekampen. Op haar 100e gaf ze nog een interview aan VRT Canvas voor de documentaire ‘Comète. Vrouwen in het verzet’.
Andrée Dumon (102) overleden, verzetsheldin uit WO II en laatste vrouw van ontsnappingsnetwerk Comète
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Andrée 'Dédé' Dumon uit Brussel was amper 17 toen ze werd ingeschakeld in het Belgische verzetsnetwerk Comète. In de Tweede Wereldoorlog zorgde dat netwerk ervoor dat geallieerde piloten, wier toestel was neergeschoten door de Duitsers, het land uit werden gesmokkeld.
Met als codenaam Nadine was Dumon als 'koerier' verantwoordelijk voor het traject tussen Brussel en Parijs. Ze maakte de treinreis tientallen keren in het gezelschap van Britse, Amerikaanse, Canadese of Australische piloten, die hun lippen te allen tijde stijf op elkaar moesten houden, om hun identiteit niet prijs te geven.
Toen de Engelsman een doosje lucifers gaf in plaats van zijn papieren, beweerde ik snel dat hij doofstom was
Andrée Dumon, lid van het verzetsnetwerk Comète
Dumon vertelde daar uitgebreid over in een interview met de toenmalige BRT in 1983. Beelden die nooit werden vertoond, tot ze werden gebruikt in de VRT Canvas-documentaire ‘Comète. Vrouwen in het verzet’. Toen werd de eeuwelinge nogmaals geïnterviewd over haar heldendaden in het verzet.
"We stonden op elkaar gepakt in de trein, als sardientjes in een blik. Toen er douaniers passeerden die de identiteitspapieren vroegen, gaf die 'idioot' van een Engelsman een doosje lucifers! Vliegensvlug gaf ik zelf zijn papieren en beweerde dat hij doofstom was, en dat ik hem daarom begeleidde," getuigde Dumon over een van haar ontsnappingsreizen.
Ontsnappingsnetwerk met opvallend veel jonge vrouwen
Er waren opvallend veel vrouwen actief in het Comètenetwerk, veelal Franstalige meisjes uit Brussel. Een andere 'Dédée', Andrée De Jongh, had de leiding. Ze slaagden erin om meer dan 800 geallieerde piloten veilig tot over de Pyreneeën in Spanje te krijgen. Vanuit Gibraltar of Portugal konden die dan ontkomen naar Engeland. Sommige geredde militairen zijn hun helpsters na de oorlog weer komen opzoeken in ons land. Ze waren ontzettend moedig; Andrée De Jongh bijvoorbeeld trok maar liefst 22 keer clandestien over de Pyreneeën, te voet.
Van de zowat 2.000 verzetsmensen in Comète werden er 800 door de Duitse bezetter opgepakt. 216 overleefden dat niet. Ook Dumon werd in 1942 gearresteerd met haar vader en moeder, nadat ze waren verraden. Haar vader keerde nooit terug uit de concentratiekampen; Andrée zelf overleefde een helse tocht langs verschillende Duitse kampen en werd uiteindelijk in 1945 bevrijd in Mauthausen.
Mij werd verteld dat moeder en dochter elkaar nauwelijks herkenden na de oorlog
Auteur Kathleen Vereecken, achternicht van Andrée Dumon
Schrijfster Kathleen Vereecken is verre familie van Andrée Dumon, die het nichtje van haar vader was. Zelf heeft Vereecken de oudere Andrée maar 1 keer ontmoet, toen ze nog heel klein was, maar de verhalen die in de familie werden verteld, spraken tot de verbeelding.
“Mij werd verteld dat tante Marie haar dochter na de bevrijding opwachtte op het perron, waar ze elkaar in de armen vielen, al herkende de een de ander nauwelijks: een fel verouderde moeder, een dochter die wel een levend skelet leek,” zegt Kathleen Vereecken.
Het zat ook in de gezinscultuur van de Dumons. Vader Dumon was arts, moeder verpleegster. “Moeder Marie moedigde haar dochters aan om verzetsdaden te plegen. Ook de zus van Andrée was minstens even actief in het verzet, maar zij is minder bekend. Zij kon ontsnappen aan arrestatie door de Duitsers.”
Dit moet in de aandacht blijven, zeker in tijden van verrechtsing
Auteur Kathleen Vereecken, achternicht van Andrée Dumon
Pas op latere leeftijd is Dédé Dumon zelf beginnen te getuigen over haar gevaarlijke werk, onder meer door in scholen te gaan spreken. Ze schreef ook haar memoires. Ook voor achternichtje Vereecke is het van belang dat haar verhaal niet verloren gaat. “Dit mag niet vergeten worden. Dit moet in de aandacht blijven, zeker in tijden van verrechtsing, wanneer het fascisme weer salonfähig wordt.”
Met haar onwankelbare moed was Andrée Dumon een van de grote verzetsvrouwen van België
Danny Neudt, vzw 'Helden van het verzet'
"In het buitenland werd Dumon geroemd en ontving ze de hoogste onderscheidingen. In eigen land – en vooral in Vlaanderen – bleef haar naam bij het grote publiek tot voor kort nagenoeg onbekend," schrijft Dany Neudt, initiatiefnemer van de vzw 'Helden van het verzet '. "Met haar onwankelbare moed en levenslange inzet herinneren we Andrée 'Nadine' Dumon als een van de grote verzetsvrouwen van België."
'Secret army' en 'Allo! 'Allo!
Nog dit: de verhalen over Dédé en haar vrouwelijke collega’s bij Comète kwamen weer naar boven in haar eigen familie, naar aanleiding van de BBC-reeks ‘Secret army’, ook bij ons heel populair onder de titel 'Ontsnappingsroute'. Het verzetsnetwerk dat in die serie werd getoond, was gebaseerd op Comète. Een komische versie ervan kennen we dan weer als ''Allo! 'Allo!'.
Andrée Dumon is op 30 januari 2025 overleden in Nijvel. Hier kun je in een uitgebreide biografie meer lezen over haar rol in het verzet.
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
