Trumps woorden wakkeren geruchten over verhuis van Palestijnen naar kamp in Jordaanse woestijn weer aan

Naar aanleiding van de uitspraken van Trump bezorgde een lezer ons een zelfgemaakte video van een kamp in de Jordaanse woestijn, een jaar geleden gefilmd. Dat kamp, “zo’n 100 km ten oosten van de Jordaanse hoofdstad Amman”,  zou volgens de lokale bevolking net na 7 oktober 2023, na de aanval van Hamas, gebouwd zijn met Amerikaans geld om een half miljoen Palestijnen op te vangen.

Bewijst de bouw van dit kamp iets over Amerikaanse intenties voor de Palestijnse bevolking van Gaza, meteen na 7 oktober? Of heeft het kamp niets te maken met de oorlog in Gaza, maar met aardbevingsoefeningen? We zochten naar informatie over het kamp met behulp van OSINT-onderzoeksmiddelen .

We beginnen met een omgekeerde zoekopdracht naar een schermafbeelding van de video. Buiten afbeeldingen van andere containerkampen in een woestijnlandschap levert deze zoekopdracht echter niet veel op. 

Daarom zoeken we voort naar “Palestinian Refugee camp Jordan”. Jordanië neemt volgens de overheid al sinds 1948 Palestijnse vluchtelingen op die door Israël verdreven zijn. UNWRA schat dat er momenteel al zo’n 2,4 miljoen Palestijnse vluchtelingen in Jordanië wonen. Geen van de kampen die UNWRA vermeldt, ligt echter ongeveer 100 kilometer ten oosten van Amman.

Als we die plaatsaanduiding in gedachten houden, vinden we wel een kamp bij de stad Azraq, 85 kilometer ten oosten van Amman in vogelvlucht. Maar dit kamp werd al in 2014 opgericht voor Syrische vluchtelingen. Volgens de VN wonen er zo’n 40.000 mensen. Beelden van het kamp  tonen dat het niet het kamp is dat we zoeken.

De oplossing komt door in het Arabisch te zoeken. Met behulp van een vertaalmachine vertalen we “Nieuw vluchtelingenkamp voor aardbevingen geopend in Jordanië” naar “افتتاح مخيم جديد للاجئين جراء الزلزال في الأردن” en geven dit in bij Google. 

Dat levert een bericht van het Jordaanse persagentschap Petra  op. Het Jordaanse Nationale Centrum voor Veiligheid en Crisismanagement (NCSCM) liet weten dat recent, ook al in de Azraq-regio, een kamp gebouwd was als deel van de voorbereidingsstrategie op natuurrampen, zoals aardbevingen. Aangezien dit kamp in 2023 gebouwd is, gaat het om een ander dan het hierboven genoemde kamp voor Syrische vluchtelingen.

Door verder te zoeken op Arabische termen vinden we factchecks van Reuters en Misbar over een video die hetzelfde kamp toont als in de video van de lezer. Het blijkt dat er in december 2023 op sociale media al exact dezelfde geruchten over dat kamp de ronde deden. 

Dit kamp zou volgens de geruchten op sociale media in de buurt liggen van het Al-Harranah-kasteel , even ten zuiden van Azraq. Op Google Maps vinden we daar in de buurt echter niets. Nochtans lijkt de omgeving juist. We zien ook elektriciteitspylonen die op de juiste afstand van de weg staan om overeen te komen met die in de video. Hoe komt het dat het kamp dan niet te zien is? 

Op Google Earth  zien we dat de satellietbeelden die Google gebruikt dateren van 5 augustus 2023, voor dat de werkzaamheden aan het kamp begonnen zouden zijn. Via Sentinel Hub , een andere satellietwebsite, kunnen we beelden van eind januari 2025 bekijken en zien we een gebied met witte wooncontainers.

Met Sentinel Hub kunnen we de locatie op verschillende momenten bekijken. De bouwwerken begonnen op 22 oktober , twee weken na 7 oktober. De situatie eind december en op 20 februari komt overeen met wat op de video’s te zien is. Na 20 februari breidde het kamp niet meer uit. 

De bouw van het kamp startte dus net na de aanval van 7 oktober, maar dat kan ook toeval zijn. Het NCSCM zegt dat het met de bouw van dit kamp begon vanwege conclusies die voortkwamen uit de “Darb Al Aman 3”-aardbevingsoefening. Die vond plaats eind september 2023 . Niet zo vreemd dat de werkzaamheden dan een maand later aanvangen. 

Kan dit kamp nu een half miljoen mensen herbergen? We tellen op de video dat er aan de straatkant 58 containers staan. We schatten op basis hiervan dat er in het hele kamp zo’n 2.500 containers staan, naast grotere structuren die volgens het NCSCM een ziekenhuis, school of moskee zijn. 

Als het kamp inderdaad een half miljoen mensen zou moeten herbergen, betekent dit dat er 200 mensen per container van ongeveer 15 vierkante meter  zijn. Dat lijkt niet realistisch. Het kamp voor Syrische vluchtelingen bij Azraq, dat 40.000 mensen herbergt, is in oppervlakte zo’n twintig keer groter. Daar zit ook wel lege ruimte bij, maar het bewijst ook dat een half miljoen geen realistisch getal is. 

Is het kamp dan gebouwd met Amerikaans geld? Het NCSCM werkt regelmatig samen met zijn Amerikaanse tegenhanger, het DTRA . En in 2023 gaf de VS zo’n 109 miljoen dollar aan Jordanië voor “Emergency Response”. Het is dus niet onlogisch aan te nemen dat het kamp in Azraq (deels) met Amerikaans geld gebouwd is. 

De oplossing die Trump nu voorstelt, is niet nieuw. De suggestie om Palestijnen uit Gaza te verdrijven naar andere landen deed de extreemrechtse Israëlische minister van Financiën, Bezalel Smotrich, al in november 2023 . De geruchten op sociale media waren dan ook daarop een reactie. 

De Verenigde Staten, toen nog onder Biden, verwierpen dat voorstel toen als “opruiend en onverantwoordelijk ”. In oktober 2023 verzette de Jordaanse koning zich tegen het verdrijven van Palestijnen uit Palestijnse gebieden. De Jordaanse minister van Buitenlandse Zaken zei in december 2023 dat de pogingen van Israël om de Palestijnse gebieden te ontruimen neerkomen op genocide.

Er valt dus wel wat informatie te vinden over het desbetreffende kamp in de Jordaanse woestijn en waarvoor het dient. Bewijzen dat het kamp met Amerikaans geld zou gebouwd zijn om mensen uit Gaza te hervestigen zijn er echter niet.