Fangsheng, de boeddhistische praktijk waarbij dieren in gevangenschap worden bevrijd om goede karma te krijgen, brengt ook negatieve gevolgen voor dieren met zich mee. Een nieuwe studie legt bloot hoe het ecosystemen kan verstoren. "Boeddhistische monniken roepen op om het anders aan te pakken", weet Azië-expert Veerle De Vos.
Boeddhisten in China veroorzaken (onbedoeld) dierenleed op zoek naar goede karma
'Fangsheng' is een populaire praktijk onder Chinese boeddhisten. "Het betekent letterlijk 'leven vrijlaten'. In het Engels is dat 'mercy release'", weet Azië-expert Veerle De Vos.
"Dat slaat op dieren vrijlaten die normaal gedood zouden worden. Je gaat ze redden - kopen meestal - en laat ze dan vrij. Daarmee red je een leven, wat je in het boeddhisme goede karma geeft", zegt ze in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "Boeddhisten geloven in wedergeboorte, door die goede karma kan je vermijden dat je een ellendig volgend leven leidt."
Karma opkrikken
"Het gaat om vissen, slangen, padden, krabben, schildpadden… die kan je in China levend kopen op 'wet markets'. Beoefenaars van fangsheng kopen de dieren, gaan naar een rivier of beek verderop, laten ze vrij en zeggen boeddhistische gebeden." Niet enkel waterdieren, maar ook vogels zoals huismussen, worden vaak 'bevrijd' om karma op te krikken.
Huismussen die hun hele leven in gevangenschap hebben geleefd, vallen na vrijlating dood uit de boom van de honger
Veerle De Vos, Azië-expert
Fangsheng is niet voorbehouden voor boeddhistische monniken en wordt door veel 'gewone' beoefenaars van het boeddhisme toegepast. Vooral in China leeft het gebruik. "Ze doen het vooral op boeddhistische feestdagen, of bijvoorbeeld tijdens het Chinees Nieuwjaar", zegt De Vos. "Om het de mensen wat makkelijker te maken, komt er dan een vrachtwagen aangereden naast de rivier. Daar kunnen ze een grote teil vis kopen om vervolgens de rivier in te gooien."
"Er zijn zelfs vishandelaars die een speciaal pakket aanbieden: koop vis bij ons, vervolgens organiseren we een boottocht waarbij je die vis meteen kan vrijlaten."
Keerzijdes
Het klinkt als een nobel doel, maar fangsheng heeft ook schaduwkanten. "Veel van de dieren overleven het niet. Huismussen, bijvoorbeeld, die hun hele leven in gevangenschap hebben geleefd, vallen na vrijlating dood uit de boom van de honger." De dieren komen uit kwekerijen en zijn helemaal niet aangepast om eten te zoeken, zich te verdedigen, en dus te overleven in het wild.
Dieren worden niet enkel gekweekt, sommigen worden ook gevangengenomen. De Vos geeft het voorbeeld van eksters, die zijn in het bijzonder voorspoedig om vrij te laten. "De vogels worden gekocht bij vogelhandelaars, maar die zijn die eksters zelf gaan vangen met het oog op verkoop. Het is dus een vicieuze cirkel." Een lucratief handeltje dat allesbehalve diervriendelijk genoemd kan worden.
"Er zijn ook mensen die een hele hoop slangen kopen om vrij te laten in een rivier. Die dieren kruipen opnieuw de oever op, met paniek als gevolg."
Beluister: Azië-expert Veerle De Vos heeft het in 'Nieuwe feiten' over fangsheng
Ten slotte kan het ook ecosystemen verstoren. Een recente studie van de universiteit van Hong Kong nam de tijgertandbaars onder de loep. "Dat is een lekkere vis die snel groeit en erg groot wordt, wat het gegeerd maakt op Chinese feesten", weet De Vos. "Mensen kopen die en laten die vrij, maar het is een kweekvis, en bovenal een roofvis. Die rooft de zee bij Hong Kong en eet alle andere vissen en krabben op." Met onevenwicht als gevolg.
Alternatieven zoeken?
Zo brengt fangsheng dus heel wat (onbedoeld) negatieve kanten met zich mee, voor mens en dier. De vraag rijst of dat de beloofde 'goede karma' eigenlijk niet teniet doet.
"Op dit moment roepen sommige boeddhistische monniken op om het anders aan te pakken. Je kan je karma ook verhogen door een boom te planten aan de rand van woestijn of door geld te storten aan natuurverenigingen. Dan ga je de natuur écht helpen, en dat is ook een goede daad in het boeddhisme."
