In de cel van de nazi's, het paard van Zorro en band met Bon Jovi: 5 verrassende verhalen over 100 jaar Bobbejaan

Op 16 mei 1925 werd Modest 'Bobbejaan' Schoepen geboren in Boom. Iedereen kent de jodelende fluiter van zijn pretpark Bobbejaanland in Lichtaart, of van liedjes over de lichtjes van de Schelde of een duivenkot.

Toch zijn er heel wat andere anekdotes en episodes uit het leven van Bobbejaan die minder bekend, maar daarom niet minder interessant zijn. Van de nazi's tot Jon Bon Jovi: ook dit is het levensverhaal van Bobbejaan Schoepen.

In 1958 kan Bobbejaan een paard aanschaffen uit de legendarische televisiereeks Zorro. Het dier, genaamd Midnight, is een van de paarden die Tornado speelt in het populaire feuilleton. Dankzij Expo '58 is Midnight in ons land terechtgekomen met een Amerikaanse rodeoshow. Maar het spektakel staat te ver weg van de Heizelvlakte, lokt amper bezoekers en gaat failliet. De paarden kunnen daardoor niet mee terug naar Amerika. Zakenman Schoepen ruikt een kans en koopt Midnight over.

"Mijn pa was echt gek op dat paard", vertelt zoon Jack. "Het dier was getraind om te steigeren, te knielen, dood te liggen en ga zo maar door. Helaas heeft het niet lang geduurd. Midnight is op een blootliggende elektrische kabel gaan staan en werd geëlektrocuteerd. Mijn vader was daar lange tijd niet goed van."

In 'De neus van Pinokkio' in 2013 ging het ook al over Bobbejaans paard van Zorro:

Bobbejaan en zijn vrouw Josée waren de fiere eigenaars van verschillende op maat gemaakte outfits van Nudie Cohn. Een Joods-Oekraïense mode-ontwerper die in Amerika en met name in de countrywereld naam en faam maakte met zwierige kleurrijke pakken en jumpsuits.

Nudie Cohn ontwierp onder meer kostuums voor Elvis Presley, Dolly Parton, Johnny Cash, Elton John en vele anderen. Omwille van hun unieke uitzicht kregen de pakken de bijnaam Nudie suits.

Het Antwerpse ModeMuseum heeft een aantal van die kostuums van Bobbejaan en zijn vrouw in bruikleen. In 2011 organiseerde het museum de expo 'Dream suits' over Schoepens passie voor de kleren van Nudie Cohn.

Ook Bobbejaans iconische Pontiac met stierenhoorns is trouwens een ontwerp van Cohn. "Als mijn vader in Amerika was, vulde hij een container met spullen ontworpen door Nudie. We hebben hoeden, zadels voor paarden ingelegd met zilver en robijnen, stoeltjes gemaakt van buffelhoorns, tapijten en ga zo maar door", aldus zoon Jack. 

De familie Schoepen werd zo de eigenaar van een van de grootste en meest indrukwekkende Cohn-collecties buiten Amerika.

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak was Bobbejaan Schoepen een jonge artiest die zijn eerste stappen op het podium zette. "Hij is tijdens de oorlog door de Duitsers in de gevangenis in de Antwerpse Begijnenstraat gegooid", vertelt zoon Jack. "Hij had een nummer gezongen waarin het woord Schweinefleisch voorkwam. Mijn vader vertelde wel eens hoeveel slaag hij in de cel gekregen heeft."

"Drie maanden lang kreeg ik 's middags enkel watersoep", zei Bobbejaan daarover zelf in 2005 in Humo. Het incident vond plaats tijdens een optreden in de Antwerpse concertzaal Ancienne Belgique. "Ik had de tekst van 'Mama, 'k wil een man'  aangepast naar 'Een Duitse man, dat wil ik niet, want Schweinefleisch, dat lust ik niet.' Die hele zaal stond recht, begon te roepen en te tieren. Een kwartier later zat ik in de bak."

De jodelende fluiter werd uiteindelijk vrijgelaten toen bleek dat het door hem gezongen nummer goedgekeurd was door de Deutsch-Flamische Arbeitsgemeinschaft. Een soort censuurcommissie die bepaalde wat er wel en niet mocht op de podiums.

Het korte verblijf in hotel den houten lepel had geen impact op de ambities van Schoepen. Hij bleef in de oorlogsjaren muzikaal actief. Hij werd door de Duitsers opgevorderd om op te treden in werkkampen voor Vlaamse arbeiders die verplicht tewerkgesteld waren in Duitsland.

"Mijn vader vertelde vaak over de angstwekkende bombardementen op Hamburg en Keulen in 1943 die hij op die manier had meegemaakt", aldus zoon Jack. "Dat was een grauwe tijd voor hem." In Hamburg werd het hotel waar Bobbejaan verbleef bestookt met brandbommen. De zanger hielp nog met blussen in een stad die bezaaid lag met lijken. Bobbejaan zou nog reizen langs de barakken in Leipzig, Dresden, Berlijn en Bremen.

Kort na de bevrijding van België in oktober 1944 vlucht hij met een smoes van Bremen naar Boom. De Witte Brigades vinden Bobbejaans lange verblijf in Duitsland verdacht en gooien hem zonder verhoor in de zwartenkelder: een gevangenis voor collaborateurs in het schoolgebouw van Noeveren.

Schoepen vermagerde er zienderogen en werd er naar eigen zeggen mishandeld. De gevangenen zaten vast op de eerste verdieping van het gebouw. Ze overleefden omdat ze 's nachts een koord met een haakje naar beneden lieten zakken waar hun familieleden brood en beleg aan vast haakten.

Na enkele weken wordt Bobbejaan overgeplaatst naar een cel in de Dossinkazerne in Mechelen waar hij te horen krijgt dat hij geëxecuteerd zou worden. Zover komt het niet. Pas rond kerst 1944 kon hij vrijkomen op voorspraak van een Britse kolonel die was ondergedoken bij de familie Schoepen. 

Niet veel later zou Bobbejaan trouwens opnieuw naar Duitsland reizen voor optredens. Deze keer voor de geallieerde Amerikaanse troepen in het Duitse Nürnberg, op enkele honderden meters van de plek waar het grote oorlogsproces tegen Göring, Himmler en co plaatsvond.

In 1953 staat Bobbejaan Schoepen als eerste Europeaan van het vasteland in The Grand Ole' Opry in Nashville. Een mythische concertzaal met een gelijknamig radioprogramma uit de wereld van de countrymuziek. Bobbejaan zou er in totaal 3 keer staan. In 1957 mocht hij ook optreden in The Ed Sullivan Show voor miljoenen televisiekijkende Amerikanen.

"We zijn vergeten wat voor een muzikant Bob was", zegt Firmin Michiels. Zelf gitarist en producer van de laatste platen van Bobbejaan. Toen Schoepen in de jaren 50 een week lang in de Brusselse AB stond, verzorgde een jonge Jacques Brel zijn voorprogramma. Maar de echte ster waarvoor de mensen kwamen was Bobbejaan.

"Bob zei me meermaals dat hij bewust had gekozen voor het jodelen, fluiten en gitaarspelen van de cowboys", vertelt Michiels. "Dan kon hij namelijk een schoon kostuum en laarzen aantrekken. Liever dat dan de lederhosen van Beieren kort na de oorlog, zo zei hij me."

"In zijn begindagen zong pa ook Zuid-Afrikaanse liederen", vult zoon Jack Schoepen aan. "Daar komt zijn artiestennaam vandaan. Bobbejaan betekent baviaan in het Afrikaans. Als kind werden wij daar op school wel eens mee uitgelachen."

Michiels benadrukt dat Schoepen een onderschatte muzikant is. "Bobbejaan kende honderden akkoorden, was een meesterfluiter en componeerde complexe liedjes. Toch heeft hij zijn imago tegen als varieté-artiest. Bobs gloriedagen dateren van de periode voor de Beatles, toen zat de showbizz helemaal anders in elkaar. Door de plotse opkomst van pop en rock hadden volksentertainers die konden zingen, acteren en grappen maken afgedaan."

Die foute perceptie merkte Michiels ook toen hij in 2008 een nieuwe plaat met de 83-jarige Bobbejaan opnam. "Ik was bekend voor mijn werk met Axelle Red, Arno en The Kids. Collega's uit de muziekwereld verklaarden me gek dat ik met Bobbejaan in zee ging. Waarom niet met Eddy Wally, lachten ze. Daar schrok ik van. Met alle respect: maar Bob is toch van een heel ander kaliber, al was men dat vergeten. Toen dat album uitkwam bleek dat hun beeld van Bob als clown compleet fout was." 

Bobbejaan worstelde volgens Michiels ook zelf met dat imago. "Tot op het laatst vroeg hij me: kennen ze me als artiest of dankzij mijn pretpark. Hij wilde weten of zijn glorie was blijven duren zonder Bobbejaanland. Daar speelde hij soms tot 9 shows per dag. Hij heeft alles meegemaakt, van glorie tot hard werken voor weinig publiek."

Bobbejaan Schoepen had een "familieband" met niemand minder dan de Amerikaanse zanger Jon Bon Jovi. "De zus van mijn moeder, mijn tante dus, is in Phoenix gaan wonen en had daar twee kinderen geadopteerd", zegt Jack Schoepen.

"De geadopteerde jongen, Josh, woont in Oakland en is getrouwd met Maryanne Bongiovi, de nicht van Jon Bon Jovi (die zijn Italiaanse naam veranderde naar de bekende artiestennaam nvdr.). "Toen Josh en Maryanne trouwden is mijn pa naar hun feest in Amerika geweest. Jon Bon Jovi was toen helaas niet aanwezig maar de familie Schoepen en Bon Jovi zijn dus wel in Amerika verenigd", lacht Jack.

Jacks tante had in Amerika ook een meisje geadopteerd. "Natasha, met haar had ik een bijzondere band", vertelt Jack Schoepen. "Ze was een kind uit de Navajo-gemeenschap van native Americans. Natasha's biologische moeder was erg jong en alcoholverslaafd daarom werd haar dochter dus geplaatst."

"Natasha is regelmatig in België geweest en heeft enkele zomers bijgeklust in Bobbejaanland. Ze moet zo'n jaar of 18 geweest zijn en ze verdiende zo wat geld", zegt Jack. "Jammer genoeg is zij overleden aan alcoholintoxicatie. Ik denk nog vaak aan haar."

Dankzij de afkomst van Natasha raakte Josée Schoepen geïnteresseerd in de Navajo, Hopi en Pueblo-volkeren uit het zuidwesten van de Verenigde Staten. Ze werd een verwoed verzamelaar van de kunst en artefacten van de Native Americans. Die objecten waren lange tijd in Bobbejaanland te bezichtigen.

Na de dood van Josée schonk de familie een groot deel van haar collectie aan de UGent. Een aantal stuks bleef bij de familie. Zo liep er tot 17 november 2024 een expo in de Warande in Turnhout waarop ook een aantal kachina's uit de collectie Schoepen te zien zijn. Dat zijn gesneden en versierde poppen van de Hopi.

De hele week lang zijn er op verschillende plekken zoals Boom en Lichtaart activiteiten gepland voor 100 jaar Bobbejaan. Een volledig overzicht van de feestelijkheden vind je via bobbejaan.be .