"Een week op menopauze-class voor 2.500 euro": Beroepsvereniging menopauzeconsulenten is bezorgd over 'coaches' zonder opleiding

De laatste maanden werd de menopauze en alles wat ermee gepaard gaat bespreekbaarder. De media-aandacht, onder meer in het programma Menopauzia, maakte dat vrouwen vaker zelf met vragen naar de gynaecoloog of een menopauzeconsulent stappen. Dat bleek uit een rondvraag van VRT NWS.

Die kentering heeft ook een keerzijde. Dat zegt Chris Van Gaver van Menofocus, de beroepsvereniginging voor Menopauzeconsulenten. "Er zijn veel therapeuten die zich uitgeven als specialist in de menopauze, maar zij hebben niet allemaal de juiste opleiding gevolgd. Het beroep is helaas nog niet erkend, maar de opleiding wel."

Mensen met een medische of paramedische achtergrond kunnen zich in die opleiding bijscholen. Een diploma als vroedkundige, verpleegkundige, of een bachelor- of masterdiploma "in het bredere domein van de gezondheidszorg" is vereist om in te schrijven. "Je hebt die achtergrond nodig. Zo kan je het ook opmerken als er een achterliggende medische oorzaak is van de klachten die vrouwen ervaren", aldus Van Gaver.

Ook de Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (VVOG) vindt dat van belang. "Algemeen gezien is de term ‘coach’ te vrijblijvend, en dus onderhevig aan het risico op het geven van wetenschappelijk ongefundeerde behandelingen of adviezen. Wat zo’n zelfverklaarde coach dan precies aanbiedt, daar hebben we het raden naar, en dat wordt ook niet altijd gecommuniceerd aan een behandelend arts."

De menopauzekliniek is dan ook wat best wordt aangeraden, klinkt het. “Als consulten in de setting van een ziekenhuis plaatsvinden, is de kans ons inziens groter dat de consulent een gedegen opleiding heeft gehad."

Daar is Ruth Delbeke, menopauzeconsulente in UZ Gent, zelf getuige van. "Het is al gebeurd dat een cliënte die naar mij toekwam eigenlijk diabetes type 2 bleek te hebben. Sommige symptomen zoals warmteopwellingen, vermoeidheid en gewichtsverandering kunnen namelijk verschillende oorzaken hebben."

Dat wil niet zeggen dat een coach niet waardevol kan zijn, vindt Delbeke nog. "Coaches kunnen zeker ook nuttig zijn. Mensen maken gebruik van coaches om zich te laten begeleiden, om een nieuwe routine (sport, beweging, voeding, ontspanning,…) onder de knie te krijgen."

En er zijn nog redenen volgens Delbeke: "Ik denk dat de aantrekking van de coaches is dat ze een traject afleggen met de vrouwen. De vrouw bij de hand nemen als het ware." En dat is iets wat vrouwen wel eens missen tijdens de medische raadplegingen, door tijdsgebrek of een gebrek aan openheid.

"Die coaches zijn meestal ervaringskundigen. Ze hebben zelf een zoektocht achter de rug en zullen zeker inzichten kunnen meegeven. Maar je eigen situatie projecteren op anderen is niet voor iedereen heilzaam."

De kostprijs van sommige coaches is opvallend. Zowel menofocus als Delbeke merkten al advertenties op sociale media op. "Bijvoorbeeld “een weekje op menopauze-class” met lezingen, beweging, aangepaste voeding, yoga en dergelijke voor 2.500 euro."

Bij een consulent betaal je enkele tientallen euro's per raadpleging. Al knelt het schoentje daar misschien ook. Het RIZIV, dat instaat voor terugbetalingen van medische behandelingen, komt niet tussen voor raadplegingen bij de consulent. 

Uit een rondvraag blijkt dat de spreekuren van opgeleide menopauzeconsulenten nog vaak beperkt zijn tot maar 1 of 2 halve dagen per week, met lange wachtlijsten als gevolg.

De Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie ziet daar een verklaring in voor de populariteit van coaches: "Patiënten gaan sowieso op zoek naar alternatieve opties als ze onvoldoende (snel) geholpen kunnen worden in de reguliere geneeskunde.”

Al kan dat snel veranderen. Het postgraduaat zal vanaf volgend jaar niet op 1, zoals nu, maar op 3 hogescholen aangeboden worden. Het ziet er dus naar uit dat er meer consulenten zullen afstuderen.

Menofocus en het UZ Antwerpen pleiten er ook voor om de wetenschappelijke onderbouw van de opleidingen samen met experts nog verder te verzekeren.

"We horen elders ook dat een consultatie van een kwartier, zoals bij veel experts, het niet toelaat om diep op het thema in te gaan", verklaart Delbeke. 

Patiënte Lamia heeft die struikelblokken zelf ervaren. Zij werd door een gynaecoloog goed geholpen voor bepaalde symptomen, maar voelde zich verder een beetje in de steek gelaten. "Ik heb ook een chronische ziekte en zocht een overzicht: wat ligt nu waaraan? Toen ik naar andere symptomen probeerde te vragen bij de gynaecoloog, kreeg ik te horen dat mijn vapeurs opgelost waren, en dat ik voor de rest elders moest aankloppen."

Gynaecologe Tinne Mesens van Ziekenhuis Oost-Limburg ziet de toekomst wel rooskleurig in. In het ziekenhuis zoeken ze bij nieuwe collega's alvast naar interesse in het thema.