Ruim een kwart van de erkende borstklinieken in Vlaanderen behandelt minder patiënten dan wat wettelijk nodig is. Dat blijkt uit het jaarrapport van het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ). Een voldoende hoog aantal behandelingen is nochtans een voorwaarde om erkend te worden als borstkliniek en terugbetaalde ingrepen te mogen uitvoeren. Het VIKZ pleit voor meer controle van de criteria voor erkenning.
Meer dan 1 op de 4 erkende borstklinieken behandelt te weinig patiënten
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Om erkend te worden als borstkliniek moet een ziekenhuis voldoen aan hoge zorg- en kwaliteitseisen. Een van de voorwaarden is voldoende ervaring hebben. Erkende coördinerende borstklinieken moeten daarom minstens 125 borsttumoren per jaar behandelen. Erkende satellietcentra (die onder de vleugels werken van een erkende coördinerende borstkliniek) moeten er 60 per jaar behandelen.
Maar uit het jaarrapport van het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg blijkt nu dat 6 van de 29 erkende coördinerende borstklinieken en 5 van de 10 satellietcentra die vereiste aantallen niet halen. "Uit eerder onderzoek weten we nochtans dat hoe meer patiënten een borstkliniek behandelt, hoe hoger de overlevingskansen", zegt directeur Svin Deneckere van het VIKZ.
Deneckere verwijst naar een rapport van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg uit 2023. Daaruit bleek dat patiënten 30 procent meer kans hebben om te overlijden aan borstkanker als ze zich laten behandelen in een niet-erkende borstkliniek.
Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) reageerde toen meteen dat hij de terugbetaling van chirurgische ingrepen in niet-erkende borstklinieken zou schrappen. Daardoor kunnen borstkankerpatiënten sinds 1 augustus 2024 enkel nog terecht in erkende borstklinieken voor terugbetaalde ingrepen.
Het VIKZ pleit daarom voor meer controle op de erkenningsvoorwaarden door de Vlaamse overheid en waar nodig in te grijpen, zodat voor elke patiënt steeds de beste kwaliteit van zorg kan worden gegarandeerd.
Borstkanker
Borstkanker is de meest voorkomende kanker bij vrouwen. In België krijgt 1 op de 7 vrouwen tijdens haar leven borstkanker, wat neerkomt op meer dan 10.000 vrouwen per jaar. Ook mannen kunnen borstkanker krijgen, maar dat is eerder zeldzaam (0,2% van de mannen).
In 2021 zijn 2.069 patiënten overleden aan borstkanker. 92,7 procent van de borstkankerpatiënten is na 5 jaar wel nog in leven.
Bron: Stichting Kankerregister
Hoe zorgwekkend zijn de resultaten?
Het aantal borstkankerdiagnoses en behandelingen is natuurlijk maar één van de erkenningsvoorwaarden. Zo moeten er in coördinerende borstklinieken ook een multidisciplinair team en een borstverpleegkundige zijn, en moet de kwaliteit van de infrastructuur, apparatuur en laboratoria voldoende hoog zijn.
"Borstklinieken met lagere aantallen bieden dus niet noodzakelijk slechte kwaliteit", zegt Deneckere. "Als je een volledig beeld wil krijgen van de kwaliteit van de zorg in een borstkliniek, moet je ook kijken naar de overlevingskansen bijvoorbeeld, het risico op een 2e ingreep, resultaten van patiëntenpeilingen enzovoort. Al die resultaten vind je op onze website ."
Borstklinieken met minder patiënten bieden niet noodzakelijk slechte kwaliteit
Svin Deneckere, directeur Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg
Uit het rapport blijkt overigens nog dat 3 van de 11 niet-erkende borstklinieken wél meer dan 60 borsttumoren behandelt per jaar. De lijst van alle Vlaamse borstklinieken en hoeveel patiënten ze jaarlijks behandelen, vind je hier .
Kanttekening: de cijfers van het aantal diagnoses en behandelingen dateren van 2019, 2020 en 2021, terwijl de erkenningsstatus van de borstklinieken van 2024 dateert. Het zou dus kunnen dat een ziekenhuis dat in 2024 erkend was, dat nog niet was tussen 2019 en 2021, en omgekeerd.
"Het zijn de meest recente beschikbare gegevens", zegt Deneckere. "We weten wel dat het jaarlijkse aantal borstkankerbehandelingen relatief stabiel is. Ook in de coronajaren 2020 en 2021. Maar we pleiten wel voor een snellere doorstroming van de gegevens."
Beroertes
Het VIKZ onderzoekt elk jaar of de Vlaamse ziekenhuizen wel voldoende kwalitatieve zorg bieden aan hun patiënten. In het jaarrapport staan nog enkele andere opvallende conclusies. Zo blijkt dat niet in alle Vlaamse ziekenhuizen de kwaliteitsnormen halen voor de behandeling van een beroerte.
"Bij een beroerte door een bloedklonter telt elke minuut. Hoe sneller een patiënt de juiste behandeling krijgt, hoe groter de kans op herstel", zegt Deneckere.
"Minstens de helft van de patiënten zou binnen de 30 minuten een behandeling moeten krijgen. Maar een derde van de deelnemende ziekenhuizen haalt die norm niet."
Ook haalt ongeveer de helft van de ziekenhuizen de vooropgestelde normen niet op vlak van handhygiëne en risicoscreening voor doorligwonden. Ouders geven de kinderafdeling van hun ziekenhuis doorgaans wel goede tot zeer goede scores.
En ook de palliatieve verzorging wordt als goed beoordeeld. Opvallend is wel dat zorgverleners de mate van comfort bij de patiënt (bij symptomen als pijn, angst en kortademigheid) in de laatste week voor het overlijden eerder laag beoordelen.
