Er valt op dit moment weinig vreugde te beleven aan de onderhandelingen voor een nieuwe federale regering. Op het moment dat formateur Bart De Wever zich opmaakte om de voorzitters van de 5 onderhandelende partijen samen te brengen voor de allerlaatste ronde van de onderhandelingen, riep Vooruit een partijbureau bij elkaar. De socialisten hebben nog altijd moeite met de meerwaardebelasting, maar zijn ook “ongerust” over de manier waarop de index in de toekomst zou worden berekend. Net voor de grote eindronde moet formateur De Wever weer inhouden.
1. Raken Vooruit, CD&V en Les Engagés overtuigd?
De voorzitters van N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés zijn gisteren dan toch niet samengekomen om te onderhandelen over een nieuwe federale regering. Noodgedwongen heeft formateur Bart De Wever zich opnieuw -net als de afgelopen dagen- moeten beperken tot individuele gesprekken, met elk van de voorzitters apart. Nochtans had de formateur zich voorgenomen om dit weekend de laatste onderhandelingsronde aan te vatten.
Het was Vooruit dat, na een partijbureau uitzonderlijk op zaterdagochtend, duidelijk maakte dat de socialisten niet alleen de ‘meerwaardebelasting’ (die intussen officieel ‘solidariteitsbijdrage’ heet) onaanvaardbaar vonden, maar ook de aanpassingen aan de index.
“Wat vandaag voorligt, biedt onvoldoende garanties om de koopkracht van mensen te versterken. Het biedt ook onvoldoende garanties dat de inspanningen op een eerlijke manier verdeeld worden", zegt de Gentse schepen Joris Vandenbroucke. "Wat voor ons belangrijk is, is dat de werkende mensen er op kunnen blijven rekenen dat hun koopkracht beschermd wordt door de index.” Daarmee trok Vooruit een streep door de plenaire vergadering.
Intussen had ook CD&V-voorzitter Sammy Mahdi gisteren bij zijn aankomst aan het hoofdkwartier van de N-VA, waar de gesprekken met de formateur plaatsvonden, zich aangesloten bij de bezwaren van Vooruit. “Naar ons aanvoelen is er nog wel wat werk om ervoor te zorgen dat de mensen die werken of die nu met pensioen zijn, niet de dupe zijn van de beslissingen die we nemen. We moeten het gat in de begroting dichten en dan moet je 2 dingen doen: de sterkste schouders meer laten bijdragen en strenger zijn voor wie vandaag niet werkt.”
Met de 5 partijen aan 1 tafel zitten leek op dat moment onrealistisch. Dat zal dus woensdag gebeuren, in een allerlaatste poging voor de deadline van 31 januari.
Wellicht heeft de ‘ongerustheid over de index’ van Vooruit en CD&V te maken met het lekken van alle voorstellen, eerder deze week, en met het protest tegen de voorstellen dat daardoor is ontstaan. Enkele dagen geleden zei de nieuwe algemeen secretaris van de socialistische vakbond ABVV, Bert Engelaar, in De Tijd: “Wat ons het meest teleurstelt, is dat men aan de loonindexering prutst. (...) Dat werkt als een rode lap op een stier.”
In De Zevende Dag sloot Anne Vermorgen van het ACV zich gisteren aan bij de socialistische vakbond: “Ook voor ons kan morrelen aan index niet. We zien nu enorm onevenwicht. Vooral de werknemers betalen het gelag. De formateur zegt dat iedereen mee in bad moet, maar we zien toch dat grote vermogens in verhouding weinig bijdragen."
2. Verzet tegen de nieuwe regering groeit
De formateur wil het maandelijkse indexcijfer voortaan laten afhangen van de gemiddelde waardes van de voorbije 12 maanden, en niet langer de voorbije 4 maanden. Arbeidseconoom Stijn Baert ziet weinig effecten van de nieuwe rekenwijze. “In een normaal inflatiejaar zal er helemaal geen effect zijn. De enige situatie met een substantieel effect lijkt me als je voor slechts enkele maanden een hoog inflatieplateau zou hebben. Maar dan nog wordt dat op langere termijn weer gecorrigeerd', aldus Baert in De Tijd.
Maar dat kan de vakbonden en hun aanhang niet overtuigen. Want in de nota staat ook de intentie om de lonen van de ambtenaren voortaan maar één keer per jaar aan de index aan te passen.
Wanneer de nieuwe regering haar plannen toch doorzet, willen de vakbonden actie voeren. Het ABVV dreigt zelfs met een 24 urenstaking. Een idee dat de werkgevers in De Zevende Dag hekelden: “U zaagt de tak af waarop u zit”, zei Pieter Timmermans van het VBO.
Maar ook het optreden van Europees Parlementslid Johan Van Overtveldt in De Afspraak op Vrijdag zette kwaad bloed. “Er zal ook aan verworven rechten moeten geraakt worden, of je dat nu graag hebt of niet”, waarschuwde Van Overtveldt, omdat hij ervan uitgaat dat er nog meer vakbondsacties zullen komen. “De vakbonden zullen bij eender welke hervorming die je in de pensioenen doet hun verworven rechten aangetast zien. En dus zullen ze wellicht opnieuw op straat komen. Ik zou bijna durven zeggen: dat is iets waar we door moeten.”
Om het met de woorden van de vakbonden te zeggen: dit was een uitspraak die werkte als een rode lap op de vakbondsstier. Omdat volgens het ABVV andere N-VA’ers eerder zegden dat er niet geraakt zou worden aan verworven rechten.
3. Groen wil voortrekker van tegenbeweging worden
De kersverse Groenvoorzitter Bart Dhondt heeft dit weekend voor het eerst zijn partijgenoten toegesproken. Dat gebeurde in Gent en dat is geen toeval, zei de voorzitter: in Gent boekte Groen, ondanks de algemeen slechte resultaten bij de verkiezingen, toch nog een succes. De partij slaagde erin om opnieuw deel uit maken van het stadsbestuur. Dhondt wil dat Groen het verzet tegen de nieuwe regering organiseert. “Wat Arizona wil afbreken, dat zullen wij verdedigen en beschermen. Er komt een tegenbeweging, en wij zullen daar de trekker van zijn.”
Want als Gent het voorbeeld is voor Groen, dan is Antwerpen het tegenvoorbeeld. Die stad wordt bestuurd door de socialisten maar vooral door de N-VA, dat ook de federale formateur levert: “Vanuit het Schoon Verdiep wordt een federale coalitie gesmeed die in elke studio verkondigt dat ze allerlei dingen gaan afpakken. En ze zijn er nog fier op ook”.
Groen sluit zich daarmee aan bij het protest van de vakbonden. “De pensioenen. De uitkeringen. De werkingsmiddelen voor het middenveld. De index. Allemaal komen ze eerder in het vizier, dan de grote vervuilers en de grote vermogens. Arizona zit in de verkeerde zakken.”
En toch zegt de Groenvoorzitter dat die regering er stilaan mag komen. “We zijn 8 maanden ver in de onderhandelingen en nog steeds is er geen regering, ik vind dat shockerend.(…) Acht maanden zou toch genoeg moeten zijn om een regering te maken.”
