In de Verenigde Staten wil president Donald Trump dat duizenden geheime documenten over de moord op John F. Kennedy vrijgegeven worden. Trump heeft daarvoor een presidentieel decreet getekend, maar het blijft afwachten of het effectief zal gebeuren. De afgelopen decennia heeft de moord op JFK geleid tot veel samenzweringstheorieën. Kunnen de geheime documenten daar nu een einde aan maken?
Trump wil geheime documenten over moord op president Kennedy vrijgeven (maar complottheorieën zullen blijven bestaan)
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
John F. Kennedy, de 35e president van de Verenigde Staten, reed in een open limousine door de straten van Dallas toen hij kort na de middag getroffen werd door kogels in zijn nek en hoofd. Hij werd met spoed naar het ziekenhuis overgebracht, waar hij om 13 uur dood werd verklaard.
De moord gebeurde in 1963, maar nog steeds circuleren er complottheorieën over wat er zich die dag precies heeft afgespeeld. Volgens het officiële onderzoek is Lee Harvey Oswald de dader, een voormalige Amerikaanse marinier met communistische sympathieën. Hij vuurde de dodelijke schoten af vanaf de 6e verdieping van het Texas School Book Depository, waarvoor hij een geweer met richtkijker gebruikte. Enkele dagen na de moord werd Oswald overigens zelf doodgeschoten.
Inside job
Maar 60 jaar later gelooft niet iedereen dat Oswald de (enige) dader was. Peilingen tonen aan dat een meerderheid van de Amerikanen gelooft dat er meer zit achter de moord dan blijkt uit de officiële onderzoeken. Uit een enquête van peilingsbureau Gallup blijkt zelfs dat maar liefst 65 procent van de Amerikanen niet gelooft dat Oswald alleen handelde en meent dat er een samenzwering achter de moord op Kennedy zat.
Het merendeel onder hen (20 procent) gelooft dat krachten binnen de federale overheid de moord in scène hebben gezet. Anderen (16 procent) denken dat de CIA, de inlichtingendienst van de VS, er voor iets tussenzit, vanwege Kennedy's plannen om de CIA-begroting te verlagen.
Volgens sommigen speelt de FBI, de Amerikaanse veiligheidsdienst, een rol in de moord, omdat Kennedy zich zwak opstelde tegenover het communisme of zich terug wou trekken uit de Vietnamoorlog. Geen van deze theorieën werd ooit bewezen.
Wat zijn de bewijzen tegen Lee Harvey Oswald?
In het sluipschuttersnest werd de handpalmafdruk van Oswald gevonden op een doos
Zijn vingerafdrukken werden aangetroffen op het moordwapen
Meerdere getuigen zagen Oswald kort na de moord het gebouw verlaten en later een politieagent doden
De kogels en hun trajecten werden gekoppeld aan Oswalds geweer
Ongeveer 11 procent van de aanhangers van samenzweringstheorieën gelooft dat de maffia of andere georganiseerde misdaadorganisaties betrokken waren bij de moord. Sommige theoretici beweren dat maffiabaas Carlos Marcello een rol speelde in de organisatie van de aanslag.
Ondanks de officiële conclusie dat Oswald alleen handelde, geloven veel mensen dat er meerdere schutters betrokken waren. Deze theorie werd tijdelijk ondersteund door het House Select Committee on Assassinations in 1978, maar later weerlegd.
Complotdenkers beperken zich echter niet tot binnenlandse mogendheden. Ook in het buitenland wordt gekeken naar mogelijke opdrachtgevers voor de moord op Kennedy. Onder meer de Sovjet-Unie en Cuba worden vaak genoemd. Deze theorieën zijn vaak gebaseerd op de gespannen relaties tijdens de Koude Oorlog en de mislukte invasie in de Varkensbaai.
Binnenkort meer duidelijkheid?
"Alles zal worden onthuld", zegt Trump tegen reporters nu hij een presidentieel decreet heeft getekend om duizenden geheime documenten over de moord te publiceren. Al is het niet lang zeker dat die documenten meer inzicht zullen bieden in wat er die dag precies gebeurd is. Het is immers niet de eerste keer dat documenten over de moord worden vrijgegeven.
Na een lang welles-nietesspelletje tussen Trump en de veiligheidsdiensten, werd in 2017 het grootste deel van het JFK-dossier vrijgegeven. Toch was een deel toen toch niet inkijkbaar voor het grote publiek "uit veiligheidsoverwegingen".
In 2022 werden onder Joe Biden nog eens 13.000 documenten vrijgegeven. "President Biden is van mening dat alle informatie met betrekking tot de moord op president Kennedy zoveel mogelijk openbaar moet worden gemaakt", zei de woordvoerster van het Witte Huis.
Een aantal andere documenten bleef voorlopig nog in de kluis, maar ook daar komt nu dus mogelijk verandering in. Het presidentieel decreet van Trump is gericht aan de nationale veiligheidsdiensten en de procureur-generaal van de VS. Zij moeten binnen de 15 dagen met een plan op de proppen komen om de overgebleven documenten vrij te geven. Het is nog niet duidelijk wanneer de documenten dan daadwerkelijk te lezen zullen zijn.
De pen waarmee Trump het decreet ondertekend heeft, gaf hij aan Robert F. Kennedy Jr., de neef van John F. Kennedy en de zoon van de eveneens vermoorde Robert F. Kennedy, de broer van de vermoorde president. Met het decreet vraagt Trump overigens ook de vrijgave van de documenten over de moord op Robert F. Kennedy én de moord op Martin Luther King.
Robert F. Kennedy Jr. is de toekomstige minister van Volksgezondheid. Hij is een aanhanger van allerlei complottheorieën. Hij noemt de moord op zijn oom ronduit een samenzwering en wijst met de vinger naar de geheime dienst CIA.
De vorige keren hebben de vrijgegeven geheime documenten geen aardverschuivingen teweeg gebracht. De verwachting is dat dat ook nu niet zal gebeuren.
En de complottheorieën? Die zullen waarschijnlijk wel nog een tijdje blijven bestaan. De lange levensduur van complottheorieën is vooral te wijten aan het feit dat ze meestal niet kunnen weerlegd worden. Als een complot zó geheim is dat er geen bewijs voor bestaat, of als al dat bewijsmateriaal vernietigd is en alle getuigen uit de weg zijn geruimd, dan kan de theorie nooit bewezen worden, maar evenmin ontkracht.
