Zeker 100 verdachte volmachten: dubieuze ziektebriefjes bij lokale verkiezingen leiden naar Forza Ninove

13 oktober, verkiezingsdag in Ninove. Het parket van Oost-Vlaanderen meldt rond 16 uur dat het een onderzoek start naar "mogelijke verkiezingsfraude".

De bal daarvoor gaat aan het rollen wanneer de voorzitter van stembureau 17 in deelgemeente Nederhasselt iets vreemds signaleert. Het probleem draait rond een volmacht. Die geef je aan iemand als je zelf niet kan gaan stemmen, om in jouw plaats te gaan stemmen.

In stembureau 17 zijn vragen ontstaan over een ziekteattest dat bij zo’n volmacht werd gevoegd: het lijkt gekopieerd. Het probleem gaat verder dan enkel dat ene stembureau, zo blijkt al snel.

Nog op verkiezingsdag zelf gebeurt een ronde langs 8 van de ruim 40 stembureaus. In zo goed als alle stembureaus worden gekopieerde ziekteattesten gevonden die bij de volmachten zijn gevoegd.

"We hebben niet op tijd gezien dat de attesten gekopieerd waren", zegt een voorzitter van een van de stembureaus waar gekopieerde ziekteattesten werden gevonden. "Die stemmen zijn dus effectief uitgebracht. Nadien kan je die niet meer zomaar uit het systeem halen."

Het viel de voorzitter ook op hoe vaak er met een volmacht werd gestemd. "Mensen moesten in de rij wachten omdat de bijzitter zodanig bezig was met alles te noteren van die volmachten", klinkt het. 

Alle volmachten van alle stembureaus en de bijhorende attesten worden meteen in beslag genomen. 3 maanden na de verkiezing blijft de vraag: waarom werden ziekteattesten gekopieerd, is er kwaad opzet in het spel, en voor welke partij werd gestemd met de volmachten in kwestie?

Onze redactie kon nu een 20-tal volmachten en ziekteattesten uit Ninove inkijken. Bij alle volmachten die onze redactie te zien kreeg, was het ziekteattest gekopieerd en dus niet authentiek.

Zowel de datum als de stempel én de handtekening van de arts in kwestie is gekopieerd. Die duiden we aan in het groen op het voorbeeld hieronder. Enkel de naam van de 'patiënt' werd op elk attest apart ingevuld. Omdat we de persoonsgegevens van de kiezers en de arts niet kunnen laten zien en om onze bronnen te beschermen, tonen we de gekopieerde ziekteattesten uit Ninove zelf niet. 

Met de ziekteattesten blijkt overigens meer aan de hand dan een simpele kopie. Bij de 20-tal volmachten die onze redactie kon inkijken, zijn kopieën van 3 ziekteattesten gevoegd: 1 versie komt 9 keer voor, een andere 6 keer en een laatste 4 keer. 

Onze redactie probeert de betrokkenen te contacteren: de personen die de volmacht gaven (de volmachtgever) en de Ninovieters die uiteindelijk met die volmachten gingen stemmen (de volmachtkrijgers). 

3 personen bevestigen onafhankelijk van elkaar dat de volmacht werd gebruikt om een stem uit te brengen voor Forza Ninove, de lokale Vlaams Belang-lijst en de partij van de nieuwe burgemeester van Ninove, Guy D’haeseleer. Het gaat dus telkens om volmachten waar een gekopieerd ziekteattest bijgevoegd was. 

Bij de volmachtkrijgers zijn ook 2 zonen van kandidaten van Forza Ninove. Wanneer we een van hen contacteren, krijgen we al snel de kandidaat van Forza Ninove zelf aan de lijn. Hij snauwt ons toe en raadt ons af om verdere vragen te stellen. 

Uit verschillende gesprekken blijkt dat er al voor de verkiezingen vragen waren over de manier waarop politieke partijen in Ninove omgingen met volmachten. Zo konden we een mail inkijken waarin een leidinggevende in een woonzorgcentrum in Ninove een merkwaardige situatie meldt. 

Een persoon zou zich gemeld hebben aan de balie in het woonzorgcentrum en zich hebben voorgesteld als "secretaresse van Guy". De persoon zou gemeld hebben dat ze volmachten van bewoners in het woonzorgcentrum kwam halen. Ziekteattesten waren niet nodig, want "daar zorgen we zelf wel voor", zou de vrouw gezegd hebben. "We hebben een arts die dat voor ons doet."

Of de situatie die in de mail wordt uitgelegd waarheidsgetrouw is, kan onze redactie achteraf niet zelf verifiëren. Zeker is dat de directie van de verschillende woonzorgcentra verhoord werd. Naar eigen zeggen worden ze niet verdacht, maar vroeg de gerechtelijke politie om te verduidelijken hoe het woonzorgcentrum omgaat met volmachten. 

Niemand die betrokken was bij de volmachten, zegt te weten dat de ziekteattesten gekopieerd waren. Volgens één getuige kreeg die het attest op de praktijk van de dokter, maar zonder dat de dokter hem gezien heeft. De getuige bevestigt dat hij verhoord is door de federale gerechtelijke politie en zegt dat hij nu verdacht wordt van schriftvervalsing.

Wanneer we de advocaat van de arts in kwestie contacteren, weigert die elke commentaar, omdat het onderzoek nog lopende is. De advocaat laat wel verstaan dat het bizar zou zijn dat een arts zijn eigen attesten zou kopiëren.

De rol van de arts blijft in dit verhaal dan ook onduidelijk: kopieerde die zelf de attesten die werden gebruikt, of gebeurde dat door een andere betrokkene? Minstens in dat laatste geval is er sprake van schriftvervalsing.

Een andere advocaat legde deze namiddag verklaringen af in Het Laatste Nieuws. Hij zegt een arts in Ninove te vertegenwoordigen, maar wil niet zeggen om welke arts het gaat. Het gaat alleszins om een andere arts dan de dokter van wie VRT NWS gekopieerde attesten te zien kreeg. 

Volgens de advocaat van de andere arts heeft zijn cliënt wel degelijk gekopieerde ziekteattesten aan patiënten gegeven in Ninove, in het kader van volmachten. "Er was een grote vraag en zijn voorgedrukte boekjes waren op", zegt de advocaat van deze tweede arts, Bart Siffert. "Daarom heeft hij deze gekopieerd en versneden." 

Volgens Siffert is dat ook "niet onwettelijk". Ook deze arts is verhoord. Huisartsenvereniging Domus Medica zegt alleszins "bezorgd te zijn" dat artsen hun eigen ziekteattesten met een handtekening erop zouden hebben gekopieerd, omdat het te "vervalsbaarheid vergroot". 

In Ninove werd er massaal met volmachten gestemd. 1 op de 14 stemmen in Ninove werd uitgebracht met een volmacht, goed voor in totaal 1.618 van de 21.473 stemmen. Dat is veel meer dan in andere, gelijkaardige gemeenten.

De stemming is anoniem en daardoor is het onmogelijk om van elke volmacht te achterhalen voor welke partij een stem werd uitgebracht. Mogelijk zijn er ook vragen te stellen bij volmachten waarmee een stem voor een andere partij in Ninove werd uitgebracht.

Het gerechtelijk onderzoek is intussen relatief vergevorderd. Volgens onze informatie zijn er heel wat mensen verhoord, onder wie de rusthuisdirectie, een aantal huisartsen en mensen die een volmacht gaven.

Verschillende bronnen hebben het over "honderden volmachten" waarover vragen rijzen, andere betrouwbare bronnen houden het op een "honderdtal" volmachten waar bedenkingen bij zijn. Er zijn intussen ook verdachten in beeld.  

Als schriftvervalsing wordt aangetoond, zijn in theorie straffen mogelijk tot 5 jaar, of geldboetes. De uitslag van de verkiezingen staat echter vast. Die kan enkel worden aangevochten bij de Raad voor Verkiezingsbetwistingen, maar daarvoor is de termijn verstreken. 

In essentie toont de zaak in Ninove dat het systeem van volmachten niet waterdicht is. In een ideale wereld krijgt iedereen de kans om zijn of haar stemrecht uit te oefenen, en een volmacht is daarvoor soms nodig. Maar het zet partijen er tegelijk toe aan om een werking uit te bouwen om zo veel mogelijk volmachten te verzamelen.

Het is nu zeker dat ziekteattesten gekopieerd werden zonder dat een arts een volmachtgever echt had gesproken. Dat is minstens gebeurd bij volmachten voor Forza Ninove. Het gerechtelijk onderzoek moet uitwijzen wie dat georganiseerd heeft en wie ervan op de hoogte was.