Twee verkiezingen, aanhoudend oorlogsnieuws uit Gaza en Oekraïne, een wervelende sportzomer, een verhitte verkiezingscampagne in de VS,… Vorig jaar was een gevuld en gevarieerd nieuwsjaar. Ook in onze mailbox was het best druk. Nieuwsgebruikers wisten ons in 2024 opnieuw te vinden. Tijd alweer om terug te kijken.
Nieuwsombudsdienst kreeg 9.000 mails in 2024: vooral over verkiezingen en oorlog in Gaza
We kregen in 2024 ruim 9.000 mails. Ietsje meer dan het jaar daarvoor. Ter info, in de coronajaren 2020 en 2021 klokten we af op zo’n 12.000 mails. Het merkwaardige is -ik heb er geen pasklare uitleg voor- dat er al jaren een vrij constante verdeling is tussen de helft klachten en de helft vragen, meningen en suggesties. Ruim 4.400 klachten kregen we binnen in 2024, slechts een kleine 10 procent daarvan is terecht. Heel soms hebben nieuwsgebruikers een punt.
Oud zeer
Waarover gaan die terechte klachten dan? In de meeste gevallen over fouten en onnauwkeurigheden in de berichtgeving, vooral dan op de site en de app van VRT NWS en in het VRT NWS Journaal, hoewel er bij het Journaal het afgelopen jaar wat beterschap te noteren valt.
Nu ja, dat zijn wel de belangrijkste en drukst bekeken nieuwskanalen. Veel nieuwsgebruikers hebben zich geregeld geërgerd aan taal- en tikfouten, aan allerlei missers en aan soms ronduit domme fouten.
“Zonet gehoord in het VRT NWS: "Het is verboden vuurwerk af te steken in de voetbalSTADIA." Het is geen voetbalstadium maar een voetbalstadion dus is het meervoud voetbalstadions. Het VRT NWS is al lang niet meer de norm inzake correct taalgebruik”.
“De doden vielen op de Golanhoogvlakte. Dat is in Syrië. Bezet door Israël. Dat is dus niet Israël. Zulke zogenaamde fouten van de redactie doen twijfelen aan de objectiviteit ervan”.
Toch deze kanttekening: soms krijgen we meerdere mails over dezelfde fout, dus dat vertekent natuurlijk de cijfers. Maar los daarvan blijft die foutenlast een oud zeer. Opvallende fouten worden in deze rubriek rechtgezet.
Een druk politiek jaar
2024 was een dubbel verkiezingsjaar, met federale, regionale en Europese verkiezingen in juni en gemeenteraadsverkiezingen in oktober. VRT NWS lanceerde een ruim extra aanbod op televisie, radio en online. Hierover kregen we zo’n 1.100 mails binnen. Klachten, maar ook suggesties, vragen, meningen én ja, ook felicitaties.
Een aantal nieuwsgebruikers vond bijvoorbeeld dat de redactie bij de verkiezingen in juni Vlaams Belang te veel aan bod liet komen. En er was er de vaak gehoorde klacht dat de kleinere partijen te weinig aandacht kregen. Dat laatste is trouwens bij elke verkiezing een terugkerende opmerking.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen weerklonk dan weer de klacht “te veel De Wever en Antwerpen” en ook “te veel Ninove”, met Guy D”Haeseleer. Dit soort klachten zijn “selectieklachten” in nieuwsombudsjargon.
Die hebben te maken met de nieuwsselectie van de redactie: wie of wat komt aan bod of niet? Deze klachten kunnen we meestal maar moeilijk als terecht beschouwen, omdat de redactie in alle onafhankelijkheid de nieuwsselectie maakt. Bij het maken van die selectie hebben we als nieuwsombudsdienst geen zeggenschap. Maar het neemt niet weg dat nieuwsgebruikers best wel kritiek kunnen hebben op de nieuwskeuze.
Oorlogsgekletter
Afgelopen jaar bleef de oorlog tussen Israël en Hamas in Gaza aanslepen. Het bleef de gemoederen fel beroeren, ook in onze mailbox. Ruim 700 mails kregen we hierover binnen, waaronder toch opvallend veel klachten.
“Jullie noemen de genocide in Gaza doorgaans nog steeds het Israëlisch-Palestijns conflict, van eufemismen gesproken, zonder veel kritische vragen te stellen en zonder veel moeite om de zaken uit te spitten en mensen echt te informeren”.
Wat zijn jullie slecht en uiterst gevaarlijk! Wederom eenzijdig nieuws uit het midden-oosten! Altijd maar Israël beschuldigen zonder enig bewijs!
Hier circuleren uitgesproken en soms emotionele standpunten waarbij nieuwsgebruikers bijna eisen dat VRT NWS een kant kiest in het conflict. Dat laatste ligt erg moeilijk voor de redactie die onpartijdig verslag moet uitbrengen.
Veel kijkers, luisteraars en lezers zijn ook in 2024 op berichtgeving gebotst waarmee ze het grondig oneens zijn. Niet alleen de oorlog in Gaza, maar buitenlands nieuws in ruime zin hield nieuwsgebruikers fel bezig.
Waar was het Jaaroverzicht?
Min of meer in het verlengde daarvan kregen we, naarmate het jaareinde in zicht kwam, meerdere ontgoochelde reacties over het ontbreken van het Jaaroverzicht 2024. Met daarbij een aantal opmerkelijke reacties van mensen uit de onderwijswereld:
“Net als veel andere leerkrachten gebruik ik het jaaroverzicht in de klas. Het biedt mijn leerlingen, die vaak niet dagelijks nieuws consumeren, een helder en aansprekend overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen van het afgelopen jaar”.
“Het jaaroverzicht is voor mij, en waarschijnlijk voor veel anderen, een moment om stil te staan bij alles wat er het afgelopen jaar is gebeurd. Het helpt om het nieuws in een breder perspectief te plaatsen en om het jaar als geheel te begrijpen”.
Ook bij de nieuwsombudsdienst betreuren we het ontbreken van het Jaaroverzicht, hoewel dit louter een autonome keuze is van de (hoofd)redactie. Maar goed, de tijd van goede voornemens voor 2025 is nog niet voorbij. Vanuit het nieuwsombudsteam wensen we u alle goeds voor 2025.