Te veel vrouwen drinken of roken in de eerste weken van hun zwangerschap omdat ze nog niet weten dat ze zwanger zijn. In een studie van de KU Leuven gaven 4 op de 10 vrouwen zelf aan dat ze in de weken voor een positieve zwangerschapstest nog beperkte hoeveelheden alcohol dronken. Nochtans zijn die eerste weken belangrijk, zeggen de onderzoekers.
"Stop beter al met drinken zodra je zwanger probeert te worden", adviseren wetenschappers
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
Onderzoekers van de KU Leuven hebben de antwoorden van ruim 1.400 vrouwen in de BELpREG-databank uitgeplozen. Daarin staan gegevens van zwangere vrouwen die de voorbije 2 jaar vragenlijsten hebben ingevuld, onder meer over alcoholgebruik en roken.
5 procent van de vrouwen die deelnamen, gaf aan dat ze alcohol gedronken had tijdens de zwangerschap, 2 à 3 procent dat ze gerookt had. "Het is positief nieuws dat de overgrote meerderheid stopt met drinken en roken", zegt hoofdonderzoeker Michael Ceulemans van de KU Leuven.
Maar als de onderzoekers focusten op het eerste trimester van de zwangerschap, ontdekten ze iets heel anders. Veel vrouwen hadden hun alcoholgebruik in de periode vóór ze wisten dat ze zwanger waren niet meegeteld als alcohol tijdens de zwangerschap.
In dat eerste trimester had 41 procent van de vrouwen naar eigen zeggen alcohol gedronken, 7 procent had gerookt. Bij vrouwen die ongepland en spontaan zwanger waren werd alcoholgebruik vaker vermeld dan bij de anderen.
Bij de cijfers moeten we even een kanttekening plaatsen. Het gaat om zelfrapportage: vrouwen vulden vrijwillig vragenlijsten in en moesten dus hun eigen middelengebruik aangeven. Bovendien is het moeilijk om te weten of die cijfers voor alle zwangere vrouwen gelden, want er namen bijvoorbeeld meer hoogopgeleide vrouwen aan deel.
Maar zelfs dan is het een opvallende bevinding dat veel vrouwen de weken voor hun zwangerschapstest niet meetelden, volgens Ceulemans: "Het leert ons dat de zwangerschap voor hen start als de test positief is. Maar eigenlijk zijn we dan al enkele cruciale weken ver. Ze stoppen dus te laat. Gezond zwanger worden, begint al vóór de bevruchting".
Het ging veelal om beperkte hoeveelheden. Toch is het uit voorzorg belangrijk om helemaal niet te drinken tijdens die eerste weken van een (mogelijke) zwangerschap. "Op dat moment houdt het gebruik van middelen risico's in voor het vruchtje, zoals een hogere kans op een miskraam".
Stoppen als koppel
Het advies is dus duidelijk: "Koppels die beslissen dat ze zwanger willen worden, stoppen beter op dat moment al met roken en drinken", zegt Ceulemans. En ja, hij zegt bewust "koppels".
"Wanneer de personen waar zwangere vrouwen mee samenwonen alcohol drinken of roken, is het risico volgens ons onderzoek hoger dat zij dat zelf ook doen. Je moet de kat niet bij de melk zetten, om het zo te zeggen".
Bovendien is het om medische redenen ook beter dat de vader niet drinkt. "Overmatig alcoholgebruik kan de vruchtbaarheid van de man verminderen en DNA ter hoogte van de zaadcellen beschadigen".
Het BELpREG-onderzoek loopt nog. Zwangere vrouwen kunnen zich dus opgeven om ook deel te nemen aan de vragenlijsten over dit en andere thema's.
