Straks kent Axel Rudakubana (18), de dader van de dodelijke steekpartij in de Britse stad Southport, zijn straf. Bij die steekpartij kwamen afgelopen zomer 3 jonge meisjes om het leven tijdens een kamp in Taylor Swift-thema. De mesaanval zorgde voor een schokgolf in het Verenigd Koninkrijk en resulteerde in dagenlange rellen. Nu worden er vraagtekens gezet bij de rol van de overheid: die wordt verweten niet doortastend genoeg te hebben opgetreden om het drama te voorkomen.
Dader steekpartij Southport, waarbij 3 meisjes om het leven kwamen, riskeert levenslange celstraf
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
Maandag is het proces gestart tegen de 18-jarige Axel Rudakubana. Op 29 juli 2024 stak de Brit 3 meisjes van 6, 7 en 9 jaar dood in een gemeenschapscentrum in het Noord-Engelse Southport, waar op dat moment een Taylor Swift-danskamp aan de gang was. 8 andere kinderen en 2 volwassenen raakten gewond.
Het drama lokte heel wat verontwaardiging uit in het Verenigd Koninkrijk. Een paar dagen na de feiten braken er zware rellen uit na een herdenking in Southport. In de dagen daarna breidde het geweld uit naar tientallen andere Britse steden.
Herbekijk: Gewelddadig protest verspreidt zich als lopend vuurtje over heel Groot-Brittannië
De rellen werden aangestuurd door uiterst rechtse groepen, die – ten onrechte, bleek later – beweerden dat de dader een migrant was. Daarover meer verder in het stuk.
Levenslang
Dader Axel Rudakubana heeft de feiten in Southport intussen bekend. Er hangt hem een levenslange gevangenisstraf boven het hoofd. Maar omdat hij op het moment van de aanslag minderjarig was, bestaat de kans dat hij vervroegd kan vrijkomen.
Omdat de tiener de feiten meteen bekende bij de start van het proces, hoeven de nabestaanden en de andere slachtoffers niet te getuigen, aldus de Britse openbare omroep BBC.
Geen bedreiging
Nu tijdens het proces meer details zijn vrijgekomen, wordt in het VK de vraag gesteld of het drama in Southport vermeden had kunnen worden.
Zo werd Rudakubana tussen 2019 en 2021 tot 3 keer toe doorverwezen naar de Britse overheidsdienst Prevent, die zich bezighoudt met terrorismebestrijding. Aanleiding: zijn obsessie met extreem geweld. De dienst schatte hem uiteindelijk niet in als een serieuze bedreiging omdat hij geen ideologisch motief had.
Een week voor de moorden in Southport voorkwam de vader van de tiener nog dat hij naar zijn voormalige school zou gaan om daar een bloedbad aan te richten. Rudakubana werd er 5 jaar eerder geschorst wegens het stellen van gewelddadig gedrag.
Ons hele systeem om extremisme tegen te gaan moet opnieuw worden bekeken
Keir Starmer, premier Verenigd Koninkrijk
De Britse premier Keir Starmer gaf de tekortkomingen van de preventiedienst toe. "Ons hele systeem om extremisme tegen te gaan moet opnieuw worden bekeken", klonk het. Daar voegde hij aan toe het overheidsorgaan "ter verantwoording te roepen, om licht te schijnen in de donkerste hoeken".
Daarnaast waarschuwde Starmer voor een "nieuw soort terrorisme" dat bestaat uit "daden van extreem geweld, gepleegd door eenzaten, buitenbeentjes en jonge mannen in hun slaapkamer die online materiaal raadplegen".
Doofpotactie
Na de aanval werden tijdens huiszoekingen een handleiding van terreurgroep Al-Qaeda en de giftige stof ricine gevonden. Het moordwapen dat Rudakubana gebruikte, had hij online besteld via webwinkel Amazon. De regering-Starmer besloot om die details niet bekend te maken en over te gaan tot geheimhouding.
3 maanden na het drama werden die details plots toch vrijgegeven, waarna Rudakubana onder de terrorismewetgeving kon worden vervolgd. De oppositie spreekt van een doofpotoperatie en zegt dat de geheimhouding juist heeft bijgedragen aan de onrust. Starmer ontkent dat. Volgens hem zou de openbaring van die informatie de procesgang hebben ondermijnd.
De onrust werd vooral aangestookt door valse claims over de identiteit van de dader. Zo werd beweerd dat hij een migrant was die een jaar eerder per boot zou aangekomen zijn in het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast deden verschillende (foute) namen en beelden de ronde op sociale media.
In een poging om de stroom aan fake news tegen te gaan en de gemoederen te bedaren, besliste de rechtbank in het VK dat de naam van de dader uitzonderlijk toch mocht worden vrijgegeven. Axel Rudakubana, zoon van Rwandese migranten, bleek in werkelijkheid afkomstig uit Banks, in Lancashire, en geboren in Wales.
