Hoe komt een FBI-onderzoek uit Miami uiteindelijk in Maasmechelen terecht? "Wij waren zelf ook eerst verrast"

Eerst even terugspoelen. Vanochtend maakte het parket van Limburg bekend dat de Federale Gerechtelijke Politie (FGP) in Limburg een gewelddadige ontvoering in Miami, in de VS, heeft helpen voorkomen. Een intense samenwerking met de FBI leidde in ons land tot de arrestatie en aanhouding van een 19-jarige uit Maasmechelen. In Miami werden 4 verdachten gearresteerd. Via het digitale platform Telegram communiceerden de Amerikaanse verdachten met de Maasmechelaar. 

Het eerste contact vanuit de VS, en alle andere buitenlandse inlichtingen- en politiediensten, komt binnen in Brussel. Op dat moment weet de FBI dat de verdachte zich in ons land bevindt, maar niet precies waar. "De federale politie zet sterk in op internationale samenwerking", legt directeur Sophie Lever van de FGP Limburg uit. "We hebben met de Directie Internationale politiesamenwerking een centraal aanspreekpunt dat die samenwerking begeleidt." 

Nadat het bericht uit de VS was binnengelopen, werd het federaal parket ingeschakeld om verder onderzoek te verrichten. "Dat onderzoek werd uitgevoerd door de Federale Gerechtelijke Politie in Brussel. Zij konden uiteindelijk achterhalen dat de verdachte zich in Limburg ophield. Dan nemen zij met ons contact op om het onderzoek voort te zetten. Na de nodige procedures communiceren wij dan ook rechtstreeks met de FBI", gaat Lever verder. 

Lever geeft toe dat de FGP verrast was door het niet alledaagse telefoontje. "Gelukkig krijgen we niet elke dag dergelijke zaken binnen. Het ging dan nog over een mogelijke ontvoering in Miami. Dan begint het in eerste instantie voor ons zelfs een beetje op het scenario van een film te lijken." 

Maar de politiedirecteur benadrukt dat haar dienst klaar is voor internationale samenwerking. "Het is ons niet vreemd. Toch is het verontrustend dat verder onderzoek dan ook effectief aantoont dat dit de realiteit is, en geen film. Uiteindelijk moeten we hier iemand aanhouden. Limburg grenst aan verschillende buurlanden en hebben dus al heel wat ervaringen. De huidige internationale samenwerkingen reiken zelfs veel verder dan die buurlanden." 

De hele procedure is ook gestroomlijnd door verbindingsofficieren van de FBI die opereren vanuit Brussel. Op haar eigen website maakt de FBI zelf duidelijk dat ze al meer dan 80 jaar mensen stationeert in overzeese gebieden. In Europa zijn er kantoren in Berlijn, Brussel, Parijs, Madrid en heel wat andere grote steden. Die zijn steeds gevestigd in ambassades en consulaten. 

In totaal werkt de FBI zo in meer dan 180 landen wereldwijd met een 250-tal 'special agents' en ondersteunend personeel. De overzeese agenten moeten Amerikanen in de VS helpen beschermen door samen te werken met buitenlandse inlichtingen- en politiediensten. Een belangrijke kanttekening is wel dat die agenten enkel mogen werken op uitnodiging van het gastland. 

"Die mensen zijn nodig voor de coördinatie", vertelt Lever. "Je kan onmogelijk naar alles en iedereen beginnen bellen. Als Belgische politie hebben we ook verbindingsambtenaren in het buitenland. Zij kunnen voor ons de nodige contacten leggen in het buitenland in het kader van dergelijke zaken."  

De verdachten hielden vermoedelijk contact met elkaar via de app Telegram. Het platform profileert zich als de online plek waar vrijheid van meningsuiting gegarandeerd is en gebruikers hun overheid niet moeten vrezen. Een gebrek aan samenwerking met autoriteiten en weinig moderatie maakt van Telegram echter ook een plek waar online criminelen ongestoord hun gang lijken te kunnen gaan.

Dat spreekt Anna Degraen van het parket van Limburg toch even tegen. "Soms denken mensen dat ze anoniem bezig zijn. Maar dat is dus zeker niet zo. Onze speurders zijn steeds meer gespecialiseerd in het opsporen van criminelen op platformen zoals Telegram."

Lever vindt het vooral verontrustend dat criminaliteit mondialiseert. "Het speelt zich niet langer af onder de kerktoren, terwijl de verdachte zich daar fysiek wel bevindt. Criminelen hebben heel wat digitale middelen ter beschikking. Dat is voor ons een uitdaging en daar kunnen we niet meer onderuit. Dit voorbeeld zet dat allemaal nog eens in de verf."