Nog dit jaar zullen in Vlaanderen de eerste lichamen geresomeerd worden. Dat zal gebeuren in Wilrijk, door 2 crematoria. Bij resomatie, of watercrematie, wordt het lichaam van een overledene opgelost in een chemische vloeistof. Dat is volgens een Nederlandse studie veel beter voor het milieu en het klimaat dan een traditionele begrafenis of crematie.
Vlaanderen start proefproject watercrematie: milieuvriendelijker alternatief voor begraven en cremeren
Steeds meer Vlamingen kiezen ervoor om hun lichaam na overlijden te laten cremeren. 4 op de 5 Vlamingen verkiest dat nu al boven de andere wettelijk toegelaten optie, begraven.
Maar misschien komt daar binnenkort een 3e mogelijkheid bij. Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits (CD&V) heeft haar toestemming gegeven voor een proefproject in Wilrijk. Daar zullen nog dit najaar 2 crematoria, Pontes en Westlede, testen beginnen met resomatie.
De techniek wordt ook wel "watercrematie" genoemd. "Het gaat om alkalische hydrolyse", legt Roel Van Roosbroeck uit in De Ochtend. Hij is voormalig begrafenisondernemer en vandaag ambassadeur in uitvaarten.
Proefproject in Vlaanderen rond 'watercrematie': "Groot voordeel omdat het minder milieubelastend is"
"Het lichaam wordt in een metalen cilinder gestoken. Daar wordt water aan toegevoegd en de base kaliumhydroxide. Dat wordt onder druk tot een temperatuur gebracht van 150 graden Celsius. Na 5 à 6 uur is al het zachte materiaal opgelost en blijft enkel het skelet over."
"Het skelet wordt vermalen en krijg je als nabestaande mee naar huis, net zoals de assen na een crematie. Je kan het op dezelfde manier uitstrooien of bijzetten op de begraafplaats."
Bekijk: Zo verloopt het proces van resomatie.
De techniek werd in 1888 gepatenteerd door een Schot om dierlijke kadavers te verwerken.
Maar resomatie wordt nu dus ook toegepast bij mensen. Het wordt nu al toegelaten in onder andere Nederland, Noorwegen, Australië, Groot-Brittannië, Zuid-Afrika en 27 Amerikaanse staten. Zo werd bijvoorbeeld het lichaam van de Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu geresomeerd.
Bekijk: "In de VS wordt het al 25 jaar gedaan, het is bizar dat we zo achterlopen"
7 keer minder uitstoot dan cremeren
Het grootste voordeel? Dat het veel minder broeikasgassen oplevert.
"Als je iemand cremeert, gaat het lichaam 1,5 uur lang de oven in bij 1.000 graden", schetst Van Roosbroeck. "Die oven wordt gestookt op fossiele brandstoffen. Je kan je voorstellen dat 100 liter water en wat basen verwarmen tot 150 graden veel minder milieubelastend is."
Eén traditionele crematie veroorzaakt meer dan 200 kilogram CO2, vergelijkbaar met een autorit van Brussel naar het zuiden van Frankrijk. Volgens een Nederlandse studie uit 2014 levert resomeren 7 keer minder CO2 op: 28 kilogram, zeg maar een autorit naar Luik.
Maar er zijn nog andere voordelen. Een lichaam begraven, neemt veel plaats in in het dichtbevolkte Vlaanderen. Bij resomatie blijft alleen het skelet over. Dat skelet kan verpulverd worden en uitgestrooid, zoals bij een crematie.
Bovendien kan je bij resomeren ook de kist en eventuele medische protheses hergebruiken of recycleren.
De Nederlandse onderzoekers besloten daarom dat resomatie het minst belastend is voor het milieu. "Alle gevoeligheidsanalyses toonden aan dat resomeren de laagste milieu-impact heeft van de 3 technieken, zelfs als de vermestingseffecten van de afvalwaterbehandeling groter zouden zijn dan ze nu lijken", schrijven ze.
In het riool
Maar wat gebeurt er dan met de restvloeistof? Is die niet erg vervuilend?
Volgens dezelfde Nederlandse studie valt dat wel mee. Nadat het lichaam is opgelost, worden er zuren toegevoegd aan de basische vloeistof om die minder bijtend te maken. De PH-waarde landt dan op ongeveer 10,5, vergelijkbaar met schoonmaakproducten.
Verder bevat de restvloeistof zouten, suikers, kleine peptides en aminozuren.
Dat zou dus geen grote milieuproblemen mogen opleveren, verwachten de Nederlandse onderzoekers. In principe zou de restvloeistof, door alle voedingsstoffen die erin zitten, zelfs als meststof gebruikt kunnen worden.
Maar in de praktijk zal de vloeistof in ons land wellicht gewoon afgevoerd worden met het rioolwater. Zo gebeurt het onder andere al in de Verenigde Staten.
Dat kan huiveringwekkend klinken. Maar de Brit Sandy Sullivan, die al sinds 2007 voor resomatie ijvert, ziet het probleem niet. De restvloeistof "is waterachtig, steriel en bevat geen DNA. Hij is schoner dan de meeste dingen die in een waterzuiveringsinstallatie belanden, zoals bloed of chemicaliën uit ziekenhuizen", zei hij in 2019 in de krant The Guardian.
"En nog het belangrijkst: het komt niet terecht in water dat zal worden gebruikt voor drinkwater."
Gecontroleerd composteren
Resomeren kan dus klinken als een goede oplossing. Toch is Roel Van Roosbroeck "persoonlijk niet zo'n grote fan" van resomatie.
"Maar dat is voor iedereen anders. Ik ben een groot pleitbezorger om alle mogelijkheden voor uitvaarten zo veel mogelijk open te gooien en te bespreken. Dan weet iedereen wat de mogelijkheden zijn, en kan je een bewuste keuze maken."
Van Roosbroeck roept daarom op om ook een 4e optie te onderzoeken: humusatie, "of veraarden in mooi Nederlands".
"Daarbij wordt een lichaam gecontroleerd gecomposteerd. Het bestaat al in Nederland en in Duitsland . Als ik zou moeten kiezen tussen resomatie of humusatie, dan zou ik het wel weten."
"Heel helend"
Maar voorlopig wordt er dus enkel getest met resomeren. De beide crematoria maken zich sterk dat ze klaar zijn om te beginnen: de installatie is aangekocht en het personeel is opgeleid. In april kunnen ze al een vergunning aanvragen.
Naast de 2 crematoria zullen ook de KU Leuven en Universiteit van Antwerpen erbij betrokken worden. Die universiteiten zullen focussen op de medische aspecten en de milieu-impact.
Voor Vlaams Parlementslid Katrien Schryvers (CD&V) is het een overwinning. Zij zette het thema op de politieke kaart. "Ik heb de voorbije jaren verschillende voorstellen gedaan om mensen meer keuzemogelijkheden te geven op het vlak van lijkbezorging en afscheid nemen", zegt ze.
"Door meer keuzemogelijkheden te geven kunnen mensen het afscheid van een geliefde bovendien zo persoonlijk mogelijk invullen. Dit biedt troost in het rouwproces en kan heel helend zijn."
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
