Ja, Donald Trump kan Golf van Mexico tot Golf van Amerika omdopen (al hoeft niemand hem te volgen)

Donald Trump, de nieuwe president van de Verenigde Staten, heeft beslist dat de Golf van Mexico voortaan de 'Golf van Amerika' zal heten. Hij heeft dat plan met een presidentieel decreet bekrachtigd, meteen na zijn beëdiging. Kan Trump eigenhandig de naam van een zee kiezen?

Het korte antwoord is: ja. Het ligt binnen de bevoegdheden van Trump om geografische namen van bijvoorbeeld zeeën te veranderen. Dat wil zeggen, hij kan veranderen hoe die in de Verenigde Staten worden genoemd.

Maar belangrijk: de rest van de wereld hoeft daarom niet te volgen.  

De Internationale Hydrografische Organisatie brengt zeegrenzen over de hele wereld in kaart. De organisatie is verbonden met de Verenigde Naties en wordt meestal beschouwd als de standaard voor hoe zeeën en oceanen genoemd worden.

Maar er bestaat geen officiële internationale procedure om de naam van een zee of oceaan te veranderen. 

De Verenigde Staten zelf hebben wel een orgaan dat daarvoor bevoegd is, de US Board on Geographic Names. Dat zegt op z'n site dat namen doorgaans bepaald worden door het lokale gebruik ervan. Conventie dus. De US Board of Geographic Names zegt dat het veranderingen meestal alleen aanvaardt om dwingende redenen. Het is aan te nemen dat een beslissing van de president daaronder valt.

Door Trumps beslissing zullen kinderen in de VS misschien binnenkort op school leren over de 'Golf van Amerika' in plaats van over de 'Golf van Mexico'. Maar voor de rest van de wereld verandert dat eigenlijk weinig.

"Door de naam van de Golf van Mexico te veranderen, schendt Trump geen verdragen", zegt Klaas Willaert, professor Zeerecht aan de UGent. "Als hij aan die naam ook andere claims begint te koppelen, en bijvoorbeeld de zeegrenzen begint te hertekenen, dan zijn inbreuken op het internationaal zeerecht wel aan de orde." 

"Andere staten kunnen de beslissing van Trump dus gewoon negeren, en over de Golf van Mexico blijven spreken. Al kan de naamswijziging door de VS wel tot diplomatieke spanningen leiden", zegt Willaert.

Dat geografie tot politieke spanningen leidt, is ook niet nieuw. De benaming van de zee tussen Iran en het Arabisch schiereiland is bijvoorbeeld ook al tientallen jaren een bron van conflict. Volgens Iran heet die zee de Perzische Golf. Arabische landen spreken dan weer van de Arabische Golf.

Een ander voorbeeld is de Zuid-Chinese Zee. Na een dispuut met China hebben de Filipijnen het deel van de Zuid-Chinese Zee dat onder hun bevoegdheid valt, officieel herdoopt tot de West-Filipijnse Zee.

Trumps decreet heeft dus geen juridische gevolgen. "Maar je kan daar wel ver in gaan", zegt David Criekemans, professor Internationale betrekkingen aan de UAntwerpen. "Trump heeft zijn inspiratie voor de naam 'Golf van Amerika' gehaald bij denkers uit de 19e eeuw. De geschiedenis wordt zo een grabbelton, waar je allerlei benamingen uit kan opvissen en hergebruiken, met politieke doeleinden."

In dat opzicht is de zet van Trump misschien niet zo heel verschillend van wat de Russische president Vladimir Poetin vaak doet. Ook hij schrikt er niet voor terug om historische begrippen te recycleren om zijn huidige beleid te rechtvaardigen. Zo begon Poetin enkele jaren geleden opnieuw te spreken over 'Novorossiya', zo heette het zuidelijke deel van Oekraïne ten tijde van het Russische Rijk in de 19e eeuw.

Als het herbenoemen van bepaalde regio's of zeeën ook door Trump gebruikt zal worden als een voorwendsel voor het hertekenen van de landsgrenzen, zoals Poetin in Oekraïne probeert te doen, dan kan deze beslissing van Trump later misschien wel meer betekenis krijgen. Maar zo ver zijn we nog niet.