VRT NWS sprak met arts in Gaza: "Bestand laatste strohalm voor ondervoede patiënten"

Minder dan 24 uur voor de wapens moeten zwijgen, voert Israël nog onophoudelijk aanvallen uit op de Gazastrook. Sinds de aankondiging van het akkoord tussen Hamas en Israël woensdag zijn al meer dan 122 Palestijnen gedood door luchtaanvallen.

"In de afgelopen dagen na de aankondiging van het akkoord waren de aanvallen juist intenser en heviger", schrijft Ayman Abo Ter in een WhatsApp-bericht aan VRT NWS. Abo Ter is klinisch voedingsdeskundige in het Al Nasser-ziekenhuis, in Khan Younis in het zuiden van de Gazastrook.

Abo Ter hoopt dat het bestandsakkoord naast een einde aan de 469 dagen durende bommenregen, ook een einde aan de Israëlische blokkade van voedselhulp betekent. Zo zouden er, als onderdeel van het bestand, elke dag 600 vrachtwagens met humanitaire hulp de Gazastrook moeten binnenrijden. 

Het zou een opluchting zijn voor Abo Ter, die het afgelopen jaar als dokter een wanhopige strijd heeft gevoerd tegen de verwoestende impact van ondervoeding in Gaza. Op dit moment behandelt hij in het Al Nasser-ziekenhuis meer dan 20 patiënten die lijden aan acute ondervoeding met medische complicaties.

"Eerlijk gezegd is de situatie tragisch en catastrofaal. Deze crisis heeft onze gezondheidszorg volledig overbelast en het Ministerie van Volksgezondheid heeft de middelen en de capaciteit niet om het groeiend aantal patiënten te behandelen."

"Ik zie dit bestand als een genade voor de patiënten en iedereen die lijdt in de regio. Het staakt-het-vuren is een humanitaire noodzaak en kan voor ons als zorgverleners het verschil maken tussen leven en dood. Het biedt ons de kans om patiënten beter te behandelen en het stijgende aantal gevallen van ondervoeding tegen te houden."

Abo Ter is tevreden dat er een bestandsakkoord is, maar voor hoelang? "Mijn grootste zorg is dat de oorlog opnieuw oplaait. Tot nu toe zijn er geen garanties dat dit niet zal gebeuren."

En daar heeft hij geen ongelijk in. Er is duidelijkheid over de eerste 42 dagen, de eerste fase van het akkoord. Maar de tweede en derde fase zullen in de loop van de komende 6 weken onderhandeld worden. Indien de onderhandelingen met Hamas over de tweede fase zouden mislukken, heeft Israël garanties gekregen van de Amerikanen dat het de oorlog mag voortzetten, klinkt het bij verschillende bronnen.

"Ik kan alleen maar hopen op veiligheid en vrede voor iedereen", zegt Abo Ter, die net als veel andere Palestijnen, geen andere keuze heeft dan de situatie van dag tot dag te bekijken.

Toen VRT NWS Abo Ter eind december voor het eerst sprak, viel zijn videoverbinding halverwege het gesprek weg. 15 minuten later vulde zijn gezicht opnieuw het scherm. Wat er gebeurd was? "De stroom in het ziekenhuis is uitgevallen". Hoe vaak dit gebeurt? "Zo'n 100 keer per dag." Wat dit voor de patiënten betekent? "We moeten alles handmatig doen. Probeer je eens voor te stellen wat voor impact dit heeft op het leven van patiënten die afhankelijk zijn van zuurstofbeademing en andere apparatuur.”

“De situatie hier is onbeschrijfelijk”, klonk het toen via een fragiele internetverbinding vanuit Khan Younis. “Ik zie dagelijks kinderen die acuut ondervoed zijn. Ze hebben geen spiermassa meer, geen onderhuids vet. Hun ribben steken uit, hun huid hangt slap, en door de ondervoeding lijden velen aan ernstige complicaties zoals epileptische aanvallen en zwellingen."

Honger is alomtegenwoordig in Gaza, iets waar de dokter zelf ook persoonlijk mee te maken heeft. "Ik ben sinds de start van de oorlog meer dan 30 kilogram afgevallen. De laatste keer dat ik vlees of eieren heb gegeten was in september. Ik ben een volwassen man, dus beeld je in wat het voedselgebrek met de meest kwetsbaren doet, zoals baby's en kinderen."

Een van zijn patiënten is 2 jaar en 2 maanden oud. "Het kindje was enkel huid over botten. Zo'n beeld laat je niet meer los." Nog een schrijnend voorbeeld is dat van een baby van 7 maanden met een ernstige allergie voor koemelk. “De baby heeft een plantaardige formule nodig”, vertelde dokter Abo Ter. "Maar die is hier niet beschikbaar. Als hij dierlijke melk drinkt, krijgt hij bloedige diarree en wordt zijn situatie levensbedreigend. Wat doe je in zo'n situatie?"

Op het moment van het gesprek, behandelde het al Nasser-ziekenhuis 24 gevallen van acute ondervoeding, allemaal kinderen. “We weten al dat minstens 5 van deze patiënten de komende 24 uur zullen sterven door hun slechte toestand. We hebben simpelweg niet de middelen om hen te helpen. We moeten de zwaarste gevallen de prioriteit geven en zelfs dat is niet voldoende.”

Enkel voor kinderen tot 5 jaar en zwangere vrouwen zijn er behandelingen in Gaza, klonk het. "Jongeren en volwassenen vallen volledig uit de boot. Voor hen zijn er nauwelijks behandelingen in de Gazastrook."

Om ondervoeding te behandelen zijn in het Al Nasser-ziekenhuis 2 formules beschikbaar. "RUTF (Ready-to-Use Therapeutic Food) en LF-formule", legt Abo Ter uit. Dat zijn formules van versterkte voeding, rijk aan energie, die gebruikt worden voor de behandeling van ernstige acute ondervoeding.

"Deze formules worden in beperkte hoeveelheden geleverd door internationale organisaties. Maar het echte probleem is hoe patiënten in zo'n toestand belanden, namelijk door een gebrek aan voedingsvoorraden en essentiële middelen om kinderen te beschermen en te voorkomen dat ze zo ver achteruitgaan."

Abo Ter wijst op de blokkades en belemmeringen voor humanitaire noodhulp door het Israëlische leger. Dat het moeilijk is om hulpgoederen bij de Palestijnse bevolking te krijgen, blijkt ook uit de verschillende incidenten rondom voedselhulp in de afgelopen weken. Zo werd op 5 januari een konvooi van de ngo World Food Programme (WFP), bestaande uit 3 gemarkeerde voertuigen en 8 hulpverleners, beschoten door Israëlische troepen nabij het checkpoint Wadi Gaza. Er vielen geen gewonden, maar 16 kogels raakten de voertuigen. Het WFP gaf aan dat het konvooi alle benodigde vergunningen van de Israëlische autoriteiten had ontvangen.

Op 8 januari kondigde het al Nasser-ziekenhuis in Khan Younis aan dat alle generatoren in het ziekenhuis zijn gestopt door een gebrek aan brandstof. Op 9 januari meldde de VN dat slechts 10 van de 21 geplande humanitaire verplaatsingen gefaciliteerd werd door de Israëlische autoriteiten. 7 werden volledig geweigerd, 3 werden belemmerd en 1 werd geannuleerd vanwege veiligheids- en logistieke problemen.

Het noorden van de Gazastrook was de afgelopen maanden praktisch onbereikbaar voor hulpverleners. De VN probeerde tussen 6 oktober en 31 december 2024 165 keer het belegerde gebied in Noord-Gaza te bereiken, daarvan werden 149 pogingen geweigerd door de Israëlische autoriteiten en 16 pogingen werden belemmerd.

Abo Ter vreest voor mogelijke schendingen van het akkoord, maar hoopt dat het bestandsakkoord stand houdt en dat de internationale gemeenschap de druk zal verhogen om ervoor te zorgen dat voldoende noodhulp de Gazastrook bereikt. "Zoals het internationaal humanitair recht bepaalt, heeft iedereen recht op voedsel. Ik roep de internationale gemeenschap op om deze regels te respecteren", aldus Abo Ter.