Vogelbescherming Vlaanderen heeft de ekster uitgeroepen tot de vogel van het jaar 2025. Het wil zo de aandacht vestigen op het feit dat de ekster en andere kraaiachtigen massaal bestreden worden in Vlaanderen. Volgens Vogelbescherming Vlaanderen is die jacht niet meer van deze tijd, en ook wetenschappers stellen het nut in vraag. De Hubertusvereniging wil net nog meer jagen op de ekster.
Ekster is 'vogel van het jaar', maar jaarlijks worden er tienduizenden gedood
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Met 31,7 procent van de stemmen is de ekster verkozen tot vogel van het jaar 2025. Die verkiezing wordt elk jaar georganiseerd door Vogelbescherming Vlaanderen.
Dit jaar had de organisatie enkel kraaiachtigen geselecteerd voor de shortlist. De "zebra onder de kraaiachtigen" liet de kauw, de kraai en de roek ver achter zich.
De ekster is dus een populair beestje. Niet verwonderlijk: het zijn schrandere dieren met soms ietwat menselijke trekjes. Zo blijven paartjes hun hele leven bij elkaar en trekken jonge eksters in groep de wereld in.
Niemand weet hoeveel eksters er in Vlaanderen zijn
Maar populair of niet: de ekster wordt stevig bejaagd in Vlaanderen. Volgens officiële cijfers werden er in 2023 42.459 gedood . Vogelbescherming Vlaanderen besluit daaruit dat 44 procent van alle Vlaamse eksters gedood wordt.
De organisatie verwijst daarvoor naar studiewerk van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Maar "hoe groot het aandeel van de populatie is dat afgeschoten wordt, is moeilijk te zeggen", nuanceert onderzoeker Michiel Lathouwers daar.
Dat komt doordat er onvoldoende informatie is over het aantal eksters in Vlaanderen. "Een broedpaar kan 5 tot 6 jongen voortbrengen. Daardoor stijgt de populatie na het broedseizoen. Bovendien zijn het mobiele dieren: sommige verlaten Vlaanderen, maar er komen er ook bij vanuit Frankrijk en Nederland op zoek naar een territorium."
Toch noemt het INBO de populatie momenteel stabiel. Ondanks de jacht lijkt het aantal eksters niet af te nemen.
Bekijk: Eksters zijn de opruimers van de natuur, zegt Vogelbescherming Vlaanderen.
Toppredatoren
Eksters, en bij uitbreiding kraaiachtigen, zijn landbouwers een doorn in het oog. Ze pikken zaden op, vreten fruit en groenten aan en beschadigen geteelde bomen.
Als geen enkele andere afschrikkingsmethode werkt, zoals vogelverschrikkers, ballonnen of geluidskanonnen, mogen boeren kraaiachtigen daarom bejagen. Die worden beschermd onder de Europese Vogelrichtlijn en het Vlaams Soortenbesluit. Maar landbouwers kunnen daarop een uitzondering verkrijgen van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB).
"Het is een absolute noodzaak om kraaiachtigen te bestrijden om andere diersoorten meer kansen te geven, en als we minder schade aan landbouwgewassen willen", zegt Christophe Rutsaert, woordvoerder van Hubertusvereniging Vlaanderen.
"Want laat ons een kat een kat noemen: er zijn te veel kraaiachtigen. Ze worden bij vrij hoge aantallen bestreden, maar eigenlijk doen ze het goed. Het zijn predatoren die eieren roven uit andere nesten, en ze hebben ook geen natuurlijke vijanden. Ondertussen hebben andere vogelsoorten het wel moeilijk."
Nut van eksterjacht is onduidelijk
Vogelbescherming Vlaanderen wil dit jaar de aandacht vestigen op de jacht op kraaiachtigen. Ze vindt dat "de manier waarop eksters en andere kraaiachtigen worden gevangen en gedood, al lang niet meer strookt met onze hedendaagse normen."
Eksters worden afgeschoten of gevangen met kooien. Dat kan gaan om een trechterval of, in de meeste gevallen, een larsenkooi. Daar wordt een levende ekster in geplaatst die dient als lokvogel. Andere eksters die een kijkje komen nemen, worden er dan in gevangen. Die worden vervolgens afgemaakt met een tangetje dat de nekwervel breekt, of met een pin in de hersenpan.
Vogelbescherming Vlaanderen vraagt zich ook af of de jacht wel zin heeft: "Ervan uitgaan dat dieren doden de populatie verkleint, is een vereenvoudiging van de werkelijkheid." Eksters passen zich zeer gemakkelijk aan. Bijgevolg komt er voor elke dode ekster een nieuwe, klinkt het.
"Je kan je zeker de vraag stellen of het zin heeft om zo veel eksters te doden", beaamt onderzoeker Michiel Lathouwers. "Op grote schaal alle eksters en kraaien afschieten voor natuurbeheer, heeft weinig nut."
"En ik zal zeker niet tegenspreken dat landbouwers schade ondervinden. Maar er ontbreken momenteel evaluaties die aantonen dat de huidige maatregelen echt helpen om schade op een duurzame manier te verminderen."
Voorlopig geen versoepeling van jachtvoorwaarden
Hubertusvereniging Vlaanderen erkent dat de populatie stabiel blijft, ondanks alle bejaging. "Het is daarom misschien zelfs aan de orde om de bestrijding nog een tandje bij te steken", zegt woordvoerder Christophe Rutsaert.
Volgens hem is Vogelbescherming Vlaanderen "tegen de jacht tout court" en "proberen ze op elke mogelijke manier de jacht in te perken of te verbieden." "Maar ze moeten eindelijk eens kiezen: willen ze dat andere vogels meer overlevingskansen krijgen, dan moet er ingegrepen worden."
Minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns (CD&V) is voorlopig niet van plan om de wetgeving te versoepelen en nog meer bejaging toe te laten. Dat zei hij begin deze maand in de commissie Leefmilieu. Maar hij denkt er op dit moment ook nog niet aan om de jacht op kraaiachtigen te verbieden, zoals Groen dan weer vraagt.
