Bosbranden in L.A. volgens complotdenkers "aangestoken door overheid met gerichte energiewapens" 

Op sociale media worden video’s en foto’s van de schade van de bosbranden gedeeld, maar wat mensen daar vooral opvalt, is dat op veel plaatsen de huizen in vlammen opgaan terwijl de bomen overeind blijven. Velen vragen zich af hoe de bomen ongeschonden blijven, terwijl er toch extreme droogte is geweest in de stad.

Dit fenomeen leidt ook tot complottheorieën online. De branden zouden door de overheid zijn aangestoken om bouwgrond te bemachtigen. Meteen ook de reden, zo klinkt het, dat sommige bomen niet afbranden, maar enkel de huizen ernaast.

Die brandstichtingen zouden dan gebeurd zijn met het gebruik van ‘direct energy weapons ’ of door het 'HAARP'-systeem . Dat laatste is een favoriet onder complotdenkers, maar verwijst in realiteit naar een onderzoeksprogramma van de universiteit van Alaska dat onderzoek doet "naar de fysische en elektrische eigenschappen van de ionosfeer van de aarde, die onze militaire en civiele communicatie- en navigatiesystemen kunnen beïnvloeden", zoals vermeld op de website. 

Complottheorieën bij hevige natuurbranden zijn overigens niet nieuw. Ook bij de branden op Hawaï in augustus 2023 deden dezelfde ongegronde geruchten de ronde. Maar hoe komt het nu dat sommige bomen en huizen ongeschonden uit zo'n brand komen? 

Eerst en vooral, er sneuvelen wel degelijk veel bomen. Er zijn verschillende foto's waarop brandende bomen te zien zijn. Maar anderzijds, zijn er ook beelden van volledig uitgebrande gebieden waarbij de bomen wel bijna intact gebleven zijn.  

Hier is volgens Bart Merci, professor fire safety science & engineering aan de UGent, een simpele verklaring voor. “Bomen zijn levende organismen die veel vocht bevatten. Een woning bestaat uit dood hout waar geen vocht in zit. Daardoor schiet dat ook makkelijker in brand.”

Daarnaast kan de warmte bij een woningbrand moeilijk ontsnappen. “Als het brandt in openlucht gaat de meeste warmte mee met de rook in de atmosfeer. Bij een woningbrand wordt de warmte en rook tegengehouden door het dak en de muren. Daardoor vliegt je huis met inboedel makkelijker in brand en kan het ook langer blijven branden.” 

Of een boom makkelijk in brand schiet, hangt, volgens Kris Verheyen, professor Bosecologie en Bosbeheer aan de UGent, af van de soort. “LA ligt in een mediterrane regio en daar komen soorten voor die wel makkelijk branden, maar er zijn ook soorten die goed tegen brand kunnen omdat brand deel uitmaakt van het ecosysteem.” 

Over het algemeen zijn naaldbomen gevoeliger voor brand dan loofbomen, maar binnen de loofbomen zijn er ook verschillen, vertelt Verheyen. “Naaldbomen hebben vaak harsen die brandbaar zijn. Maar ook een eucalyptusboom brandt snel. Die bladeren zitten vol etherische oliën en zijn brandbaarder dan bijvoorbeeld een steeneik die taaie bladeren heeft.” 

Naast bladkenmerken speelt het type schors een rol. “Sommige bomen hebben een dikke schors en zijn daardoor minder brandgevoelig. Een kurkeik is minder brandgevoelig dan een berk met zijn schilferende schors", aldus Verheyen. 

Ook de vochtigheid van de bomen en de vegetatie speelt een rol, concludeert Verheyen. “In LA is er een lange periode van droogte geweest en als de vegetatie en de bomen uitdrogingsverschijnselen vertonen dan zullen die ook gevoeliger zijn voor brand.”  

Het is momenteel nog onduidelijk wat de oorzaak is van de branden. Er is wel sprake van felle wind die in combinatie met droogte voor een snelle verspreiding zorgt. Er is momenteel geen bewijs voor opzettelijke brandstichting, al kan het wel dat de brand door menselijk toedoen is ontstaan. Bijvoorbeeld door onoplettendheid, een technisch probleem of een onvoorzichtigheid.

Experten vertelden ook aan NBC News dat de kans klein was dat de brand door mensen aangestoken is, omdat de branden in ruige ontoegankelijke gebieden gesticht waren. Brandstichters wijken meestal niet ver van de paden af. 

Er zijn intussen wel een aantal mensen opgepakt op verdenking van nieuwe pogingen tot brandstichting, maar wel nadat er al grote branden woekerden in de regio. 

Op verschillende plaatsen in Los Angeles zijn volledige woonwijken in de as gelegd. Maar hier en daar blijft er toch een huis overeind. Volgens velen zou de kleur van je dak er iets mee te maken hebben en zou dit een extra aanwijzing zijn dat de branden bewust zijn aangestoken door de overheid. 

Volgens Tom Molkens, professor Structurele Weerbaarheid aan de KU Leuven, spelen vooral het gevelmateriaal en het dak een rol. “In LA zie je dat de gevels van de huizen ofwel met hout bekleed zijn of met pleisterwerk. Dat laatste zijn steenachtige materialen die niet snel branden. Maar dat pleisterwerk is niet dik en daarachter zit zeer brandbare isolatie. Ik zie ook houten dakgoten en ander houten schrijnwerk en dat brandt allemaal makkelijk.” 

In België gebruiken we andere bouwmaterialen en zijn er bouwvoorschriften voor alleenstaande huizen, geeft Molkens aan. “Wij werken hier niet alleen met pleisters, maar vooral met gevelsteen en daar kan de warmte veel moeilijker doordringen.” 

“Bovendien hebben we bouwvoorschriften en regels over hoever je huis van je buren mag staan bij alleenstaande bebouwing en die volstaan vaak om te vermijden dat een brand bij de buren naar jouw huis overslaat”, aldus Molkens.   

"Een extra troef is dat onze daken voornamelijk gemaakt of bedekt zijn uit onbrandbare materialen. Ze zijn daardoor minder gevoelig aan brandoverslag door gensters of vliegvuur." 

Maar in Los Angeles huizen bouwen in baksteen is volgens Merci ook niet de oplossing. "LA is een aardbevingsgevoelig gebied en dan is het minder interessant om in baksteen te bouwen. Hout kan beter omgaan met trillingen en aardverschuivingen. Ook de globale CO₂-uitstoot is veel lager bij houtbouw dan bij beton of baksteen."

Naast het gevelmateriaal van je huis heeft volgens Molkens de nabijheid van andere warmtebronnen en vegetatie ook een invloed. “Als er bomen of struiken naast je huis staan die makkelijk branden dan heb je ook meer risico op brandoverslag."