Waarom de 'cougar' nog altijd scheef bekeken wordt: "Relaties waarbij man ouder is, komen gewoon vaker voor"

De voorbeelden van relaties tussen oudere mannen en jongere vrouwen zijn legio, we kijken er zelden nog van op. Dat ligt anders wanneer het gaat over koppels waarin de vrouw de oudere partner is. Voor dat fenomeen is de term ‘cougar’ bedacht, terwijl de jongeman vaak wordt aangeduid als ‘toyboy’. 

“Er is geen wetenschappelijke definitie voor een cougar”, stelt seksuologe Goedele Liekens in ‘De wereld van Sofie’ op Radio 1. “Vaak gaat het om een economisch onafhankelijke vrouw die niet onaantrekkelijk is en een relatie heeft met een veel jongere man. Maar wanneer is iemand ‘veel jonger’?”

“Bij een verschil van 10 jaar tussen vrouw en man spreekt men soms al over een cougar. Maar wat als de man 10 jaar ouder is? Dan noemen we dat gewoon ‘een relatie’. Veel mensen voelen dat verschil anders aan omdat het vaker voorkomt.”

Hoeveel cougars er in Vlaanderen zijn, is niet geweten. “Er zijn enkel cijfers over huwelijken. Daar is in 7 op de 10 gevallen de man ouder dan de vrouw. Meestal gaat dat echter om een klein leeftijdsverschil. Bij 6 procent van de huwelijken is er een 10 tot 15 jaar oudere man. In slechts 1 procent van de huwelijken heeft de vrouw zoveel meer levensjaren.”

Kijken we naar de echt grote leeftijdsverschillen waarbij een van de partners meer dan 15 jaar ouder is dan de ander, dan zijn er over vrouwen zelfs geen cijfers meer. “Ik wil benadrukken dat we het hier over huwelijken hebben”, zegt Liekens. “Uiteraard zullen er wel relaties zijn waarbij deze verschillen voorkomen.”

Op een jongere partner vallen, blijkt iets typisch te zijn voor oudere mannen. “Uit onderzoek blijkt dat mannen van 25 jaar vallen op vrouwen die 3 jaar jonger zijn. Als ze 70 zijn, dan verkiezen ze een vrouw van 12 tot 13 jaar jonger”, stelt Liekens. Bij vrouwen is dat minder uitgesproken. “Op hun 25e verkiezen zij een man van een paar jaar ouder, op hun 70e een man van een paar jaar jonger.” 

Maar waarom precies zien we vaker mannen met een jongere partner? “Dat heeft te maken met evolutionaire psychologie en antropologie”, zegt Liekens. “Darwinisten zullen zeggen dat mannen zoveel mogelijk nakomelingen willen voortbrengen, terwijl vrouwen kieskeuriger moeten zijn. Ze willen een man die voor hun nakomelingen kan zorgen én economische zekerheid. Daarbij is de hogere sociale status die een oudere man heeft opgebouwd belangrijk. Mannen daarentegen willen volgens de biologie vooral iemand van vruchtbare leeftijd.”

Onze westerse cultuur speelt hierin ook een niet onbelangrijke rol. “Als je buiten het klassieke verwachtingspatroon valt, dan heeft de maatschappij sneller een afkeur. Dat geldt voor alle relaties, dus ook voor die met een leeftijdsverschil tussen beide partners. Relaties met een oudere man komen vaker voor en worden daarom sociaal ook meer geaccepteerd.”

Toch wordt ook de jongere vrouw in zo’n relatie nog vaak scheef bekeken. “Mensen gebruiken dan de term gold digger of zeggen dat zo iemand daddy issues heeft. Voor jongere mannen lijkt dat niet te gelden: er is nog steeds een dubbele standaard.”

Liekens haalt daarbij een voorbeeld uit haar eigen leven aan. “Toen ik een jongere partner had, werd er bij elke foto die verscheen geschreven: Liekens met haar jongere partner. Dat heb ik bij mannen nog nooit zien gebeuren.”

Zou de verschuivende blik in films ook kunnen betekenen dat er in het echte leven stilaan milder wordt gekeken naar oudere vrouwen met een jongere man? “Dat werkt in 2 richtingen”, zegt Liekens.

“Enerzijds zijn films een afspiegeling van de maatschappij. Als er meer dergelijke relaties zijn in het echte leven, zien we die ook verschijnen op het witte doek. En naarmate vrouwen economisch meer onafhankelijk kunnen zijn, zullen ze ook meer kiezen voor de partner waar ze verliefd op worden. Dat blijkt vaker dan bij mannen via een toevallige ontmoeting te gebeuren.”

“Anderzijds is de acceptatie groter als je het voorbeeld gezien hebt in de film. Ook voor de problemen en struggles is er meer aandacht, wat leidt tot meer begrip en acceptatie in de maatschappij. Maar laat mij duidelijk zijn: de cougar heeft de oude bok nog lang niet ingehaald.”

Een relatie met een groot leeftijdverschil is niet altijd gemakkelijk. “Naarmate het verschil groter wordt, gaan stellen vaker uit elkaar”, zegt Liekens. “In een relatie met een oudere man speelt er vaak een machtscomponent. Hij wil misschien ook zorgen voor haar, wat tot frustraties kan leiden.”

“In relaties waarbij de vrouw ouder is, zien we een veel grotere gelijkwaardigheid. Beide partners respecteren elkaars autonomie en de financiële afhankelijkheid is minder. Oudere vrouwen durven het ook zeggen wanneer er iets mis is. We weten dat gelijkheid in een relatie gelukkig maakt, dus dat zou bijna een pleidooi zijn om ervoor te gaan.”