Royals op zondag - Noorse koningshuis zet zich schrap voor 2025: volle ziekenboeg, schandalen en een pittige Netflix-documentaire

"Ze zijn twinning (matching, red.)", schreef iemand op sociale media over het Noorse koninklijke paar. Na koning Harald vorig jaar was het deze week de beurt aan zijn vrouw Sonja om een hartingreep te ondergaan. Sonja werd vorige week zaterdag opgenomen in het ziekenhuis van Lillehammer. Tijdens een skitrip kreeg ze met een onregelmatige hartslag te kampen. Een pacemaker zal de hartritmestoornissen voortaan onder controle houden. 

Een routine-ingreep van een uurtje, en de koningin was geholpen. Vorig jaar moest Harald nog dezelfde operatie ondergaan na een infectie op vakantie in Maleisië. Beiden vieren dit jaar hun 88e verjaardag en vooral de koning is om de haverklap ziek.

Een aangeboren afwijking aan de voeten (waardoor hij vaak met krukken stapt), blaaskanker, (luchtwegen)infecties, corona, een nieuwe hartklep en een knieoperatie. Het medische dossier van Harald is dik. Of zoals zijn zoon kroonprins Haakon omschrijft: "Hij is geweldig goed in denken dat hij gezond is." 

Een soort van onsterfelijkheid die royals niet vreemd is. In 2023 brak de Nederlandse prinses Beatrix haar pols. Kan gebeuren. Iedereen was gewoon verbaasd dat Beatrix de breuk opliep tijdens het skiën. "Tiens, skiet zij nog", was de publieke gedachte. En die van de pers. Beatrix was toen 84. 

Harald wil van troonsafstand niet weten. Hij wil in het harnas sterven. Maar het koninklijke paar heeft wel zijn agenda afgebouwd. Dat maakt dat kroonprins Haakon met een volle agenda zit. Een overvolle, volgens Noorse royaltywatchers.

Kroonprinses Mette-Marit heeft longfibrose, een ongeneeslijke en progressieve ziekte die onder meer kortademigheid geeft. Begin november was ze nog met ziekteverlof wegens een behandeling. De medicijnen geven bijwerkingen waardoor de prinses (51) niet altijd koninklijke taken kan vervullen. "Ik moet leren leven met de beperkingen die ik heb", geeft Mette-Marit aan. Haar publieke agenda wordt door het paleis telkens last minute bijgewerkt. Ze is minder zichtbaar. Dat betekent niet dat de prinses niets doet, want vergaderingen gebeuren achter de schermen.  

Het maakt dat Haakon wel een tandje bijsteekt voor 3 mensen: zijn ouders en vrouw. De druk is groot en op veel andere werkende royals kan hij niet terugvallen.

Enige zus Märtha Louise stapte eruit in 2022. Ze besloot het koningshuis niet meer te vertegenwoordigen. "Er komt een scheiding tussen mijn rol als prinses en die als zakenvrouw", klonk het.  

Een immens verschil met koning Harald die altijd de taken kon verdelen met zijn zus prinses Astrid. Ondanks haar hoge leeftijd - 93 - blijft ze zich inzetten voor goede doelen en legt koninklijke bezoeken af. Dat ze in een rolstoel zit, deert haar niet.

Schieten er nog Ingrid Alexandra (20) en Sverre Magnus (19) over, de kinderen van Haakon. Troonopvolger Ingrid Alexandra volgt een legeropleiding en Sverre Magnus werkte in Trondheim, maar is verhuisd. Het paleis weigert voorlopig bekend te maken waar de prins momenteel woont en wat hij doet. Haakon en Mette-Marit staan erop dat ze nog niet bijspringen in de koninklijke agenda. "Ze moeten studeren, jong zijn en hun weg vinden", vinden zij. Toch vergezelde Ingrid Alexandra haar moeder voor kerst op 2 evenementen en zal Sverre Magnus vanavond een WK-wedstrijd handbal tussen Noorwegen en Portugal bijwonen.

Een goede zaak vindt de Noorse historicus Trond Norén Isaksen: "Het herinnert mensen eraan dat de monarchie wel degelijk een (jonge) toekomst heeft. Dit wekt positieve aandacht op en helpt de ongunstige verhalen te compenseren."

Ongunstige verhalen? Mette-Marits oudste zoon Marius Borg Høiby is niet uit de media weg te slaan. Sinds zijn arrestatie in augustus zijn er duizenden artikels verschenen, berekende de Noorse omroep NRK die een liveblog over de zaak bijhoudt . Dinsdag verscheen in de krant VG  nog het verhaal dat Mette-Marit in 2020 is tussengekomen bij een conflict van Marius en zijn toenmalige vriendin Juliane Snekkestad. Dat gebeurde op een gezamenlijke vakantie op een boot. De kroonprinses bleef in hun kajuit totdat de boel kalmeerde, schrijft VG. Snekkestads advocaat bevestigt dat de "situatie ongelukkig" te noemen was.

Marius wordt beschuldigd van geweld, bedreiging, verkrachting en diefstal. Mette-Marit wijst op het recht op privacy voor de vermeende slachtoffers, maar evengoed voor haar zoon. Ook de prinses ligt onder vuur omdat ze bewijsmateriaal zou hebben laten verdwijnen en omdat de politie haar niet verhoort.  "Het is een veeleisend jaar geweest. We krijgen al langere tijd professionele hulp", vertelde Mette-Marit rond kerst. "Zonder die hulp hadden we de situatie als familie niet kunnen doorstaan, en tegelijkertijd onze verplichtingen tegenover het Noorse volk niet kunnen nakomen." 

Dat vooral Haakon is blijven doorwerken, leverde respect op. Toch rijst de vraag of de kroonprins niet beter vrijaf had genomen in deze moeilijke periode. Er zou begrip geweest zijn bij de Noren. Net zoals bij de Britse prins William die zijn vrouw Kate steunde tijdens haar kankerbehandeling. De vraag naar privacy voor Marius zal niet meteen ingewilligd worden. Bovendien wordt zijn proces tegen de zomer of herfst verwacht. De Noorse pers zal berichten over elk detail. 

Ander potentieel ongunstig verhaal is de Netflix-documentaire over Märtha Louise en haar man, de Amerikaanse zakenman en zelfverklaarde spirituele gids Durek Verrett. De streamingdienst belooft een "uniek inzicht in hun liefdesverhaal vanaf het prille begin". Regisseur is Rebecca Chaiklin, bekend van 'Tiger king'. De reeks over Joe Exotic, de excentrieke eigenaar van een privédierentuin, die tijdens de coronalockdown erg in de smaak viel en Netflix een pak nieuwe abonnees opleverde.

Netflix volgde het omstreden koppel een jaar lang. Een titel en exacte releasedatum voor de reeks is er nog niet. De productie zou naar verwachting dit najaar uitkomen.

Het doet denken aan het veelbesproken 'Harry & Meghan' op Netflix. Ook zij deelden 'hun verhaal' en haalden daarbij uit naar het Britse koningshuis.

Het is met argusogen uitkijken welke richting het in Noorwegen zal uitgaan. De reeks zal sowieso de krantenkoppen halen. Verretts spirituele uitspraken veroorzaakten eerder al relletjes - hij beweert dat kanker een keuze is - en brachten koning Harald in een lastig parket. 

Harald zat vorige zomer nog gewrongen met de foto- en videorechten van het huwelijk van zijn dochter. Märtha Louise had die exclusief verkocht aan het Britse magazine Hello! en streamingdienst Netflix, waardoor de Noorse en andere buitenlandse media in de kou dreigden te staan.

De koning paste er diplomatisch een mouw aan: hij weigerde met de rest van de koninklijke familie te poseren voor Hello! en Netflix, tenzij andere pers toegang kreeg. Ook zenders NRK en TV2 mochten uiteindelijk drones gebruiken.

In 2022 kwam Märtha Louise nochtans met haar vader overeen dat ze commerciële activiteiten niet linkt aan haar positie als prinses. Die overeenkomst werd al meermaals geschonden.

De koning beseft dat, maar komt niet verder dan nieuwe gesprekken te voeren met zijn dochter en schoonzoon. "We proberen hen opnieuw uit te leggen wat we over deze kwestie denken. We zullen zien."

Märtha Louise en Durek Verrett moeten zelf instaan voor een inkomen. De prinses heeft geen dotatie. Zij sloot in december een lening af voor haar nieuwe woning in het Noorse Bærum.