Poolse premier Tusk: "Rusland plande terreurdaden tegen luchtvaartmaatschappijen in Polen en andere landen"

Tusk deed zijn opvallende uitspraak tijdens een persconferentie met de Oekraïense president Volodimir Zelenski, die op bezoek is in Warschau. Veel meer wilde hij er vervolgens niet over zeggen. 

"Ik ga niet in detail treden, ik kan alleen bevestigen dat de vrees wel degelijk bestaat dat Rusland terreurdaden in de lucht heeft gepland, niet alleen tegen Polen, maar tegen luchtvaartmaatschappijen wereldwijd", klonk het. Of die plannen heel concreet waren, nu nog bestaan of daarentegen weer zijn afgevoerd, is niet duidelijk.

Helemaal uit de lucht vallen, komt de uitspraak in elk geval niet. Westerse veiligheidsdiensten vermoeden al langer dat de Russische inlichtingendiensten vorige zomer verantwoordelijk waren voor het plaatsen van brandbare stoffen in postpakketjes.

Een van die pakketten vloog vorig jaar in brand in een verdeelcentrum in Duitsland, een ander in een warenhuis in Engeland. Volgens de Poolse autoriteiten waren de zendingen bedoeld als een test om later dergelijke brandbare pakketten aan boord te krijgen van vliegtuigen naar de Verenigde Staten en Canada.

Volgens de Poolse regering plant Rusland hybride oorlogsdaden tegen Polen en andere westerse landen als vergelding voor hun steun aan Oekraïne in zijn verdediging tegen de Russische invasie.

Eerder beschuldigde Polen Rusland er al van dat het samen met Wit-Rusland een migratiecrisis had aangewakkerd aan de oostelijke grens van de Europese Unie. Door migranten uit onder meer het Midden-Oosten naar Wit-Rusland te halen en naar de grens met EU-landen te voeren, wilden Rusland en Wit-Rusland chaos en verdeeldheid zaaien binnen de EU, stelde Polen toen.

Vorig jaar werd Polen ook het slachtoffer van verschillende sabotageacties, waaronder brandstichtingen. Volgens de Poolse regering waren die het werk van of gefinancierd door Rusland. Polen sloot toen als reactie 1 van de 3 Russische consulaten in het land.

De voorbije maanden waren er ook al verschillende meldingen van beschadigde stroom- en telecomkabels in de Oostzee.

Ook de Britse inlichtingendienst MI5 waarschuwde in oktober vorig jaar dat de Russische militaire inlichtingendienst GRU "met toenemende roekeloosheid" sabotage en gevaarlijke operaties uitvoert in Europa. "De GRU is voortdurend op missie om chaos te creëren in de Britse en Europese straten", zei Ken McCallum, het hoofd van MI5, in een zeldzame publiek toespraak.

Rusland blijft echter ontkennen dat het sabotageacties en andere aanvallen in Europa financiert.

Polen is de komende 6 maanden roterend voorzitter van de Europese Unie. Tijdens de persconferentie met Zelenski maakte Tusk duidelijk dat zijn regering van dat voorzitterschap zal gebruikmaken om vaart te zetten achter het Europese lidmaatschap van Oekraïne.

In december 2023 zetten de Europese lidstaten het licht op groen voor de onderhandelingen over lidmaatschap. Midden vorig jaar werden de onderhandelingen formeel opgestart. Dat was opmerkelijk snel, amper 2 jaar nadat Oekraïne een aanvraag had ingediend. De Russische invasie heeft daar natuurlijk alles mee te maken.

Of Oekraïne ook snel een volwaardig lid zal worden, is moeilijker te zeggen. Dat zal in grote mate afhangen van hoe snel het land erin slaagt om de Europese regelgeving over te nemen en de nodige hervormingen te doen. Maar ook de Unie zelf heeft nog heel wat huiswerk. Oekraïne zal als groot landbouwland wegen op de Europese subsidiepot. Hervormingen van de bestaande regels dringen zich op.

De voorbije maanden kwamen de gesprekken in een impasse terecht. Tusk belooft nu die impasse te zullen "overstijgen". Zelenski van zijn kant benadrukte dat "hoe eerder Oekraïne lid is van de EU, hoe eerder het lid is van de NAVO, hoe meer we zullen samenwerken en hoe sneller Europa in zijn geheel de geopolitieke zekerheid zal krijgen die het nodig heeft".