Congo brengt zeker 170 ter dood veroordeelde gevangenen naar afgelegen plek voor executie

70 Congolese veroordeelden werden vorige zondag overgevlogen naar de afgelegen Angenga-gevangenis in de noordelijke provincie Mongala, volgens de Congolese minister van Justitie Constant Mutamba. "102 andere gevangenen werden eerder al naar deze gevangenis gestuurd." De mannen zijn veroordeeld voor gewapende overvallen en staan ​​bekend als 'Kulunas' of 'stedelijke bandieten'. Ze zijn tussen de 18 en 35 jaar oud, zei Mutamba voorts in een verklaring. Wanneer de executies zouden plaatsvinden, werd niet verduidelijkt. 

Volgens Kristof Titeca, specialist Afrikaanse politiek aan de Universiteit Antwerpen, heeft de Congolese hoofdstad al geruime tijd te maken met een groot probleem van straatcriminaliteit en banditisme. "Het gaat over kleinere zaken zoals diefstallen, maar sommige criminelen zijn gewapend met machetes, mensen worden dan zwaar toegetakeld." "De president wil tonen dat hij orde op zaken kan stellen en daarom worden er dergelijke zware straffen geëist tegen straatcriminelen", vertelt Titeca op Radio 1.

De doodstraf werd vorig jaar opnieuw ingevoerd voor landverraders en plegers van stedelijk banditisme. Ze deden dat met 2 redenen. "Ten eerste voor de oorlog in het oosten van het land en ten tweede voor de straatcriminelen", gaat Titeca verder. "De laatste 15 jaar werden er verschillende pogingen ondernomen om een einde te stellen aan die onveiligheid, maar die zijn allemaal mislukt."

De Congolese president Félix Tshisekedi heeft eerder gezegd dat het rechtssysteem in Congo ziek is, deelt Titeca mee. "Het kampt met corruptie en politieke beïnvloeding."

Er is dan ook sterke kritiek op het herinvoeren van de doodstraf en deze mogelijke executies. Mensenrechtenactivisten waarschuwen voor buitengerechtelijke executies en onrechtvaardige veroordelingen.

"We weten niet hoe die processen gevoerd zijn en of het eerlijke processen zijn", vult de Afrikaspecialist aan. "De veroordeelden werden ook afgevoerd naar een meer afgelegen gevangenis, waar ze geen toegang hebben tot een advocaat en dat vergroot de bezorgdheid."

Het herinvoeren van de doodstraf moet worden gezien binnen een breder politiek kader. Vorig jaar "was er een poging tot staatsgreep waarvoor verschillende buitenlanders veroordeeld zijn, onder wie de Belg Jean-Jacques Wondo. Niemand had gedacht dat hij effectief schuldig zou worden bevonden, laat staan dat hij de doodstraf zou krijgen. Maar dat is effectief gebeurd", vertelt Titeca.

In 2013 en 2014 werden grote politie-operaties uitgevoerd, maar ze namen het niet nauw met de mensenrechten, volgens de Afrikaspecialist. "Minstens 50 mensen werden eigenlijk geëxecuteerd, ook 33 mensen verdwenen, maar toch waren deze operaties populair bij de inwoners van Kinshasa omdat ze de onveiligheid in de stad beu waren. 

"Er is ook een oorlog aan de gang in het oosten van het land die de overheid en het leger maar niet onder controle krijgen. Maar de president wil tonen dat hij de onveiligheid in de hoofdstad wel kan aanpakken en zo worden deze populistische maatregelen genomen", duidt Titeca. De president wil een signaal geven. Het is een manier om een einde te maken aan de onveiligheid en dient als afschrikking, volgens de Afrikakenner.

Het valt af te wachten of de Congolese regering de executies effectief zal uitvoeren. "Zijn ze nog vatbaar voor buitenlandse politiek en hoe loopt de interne politieke agenda, vraagt Titeca zich af.  "Het is iets wat moeilijk voorspeld kan worden."