Na vervuiling van drinkwater in Westhoek: "Frietfabrieken moeten mee milieukosten betalen"

Rond de eeuwwisseling werd het drinkwater in de Westhoek nog geroemd om zijn kwaliteit. "De champagne van het drinkwater", klonk het toen bij de toenmalige waterdienst. Vandaag lijkt daar niet veel meer van over te blijven. Uit metingen van De Watergroep blijkt dat de triazoolwaarden in het drinkwater tot wel 4 keer hoger zijn dan de Europese voorzorgswaarde van 0,1 microgram per liter (µg/l).

Omdat de waterwinningsgebieden cruciaal zijn voor het West-Vlaamse drinkwater, het gaat om het drinkwater van 600.000 burgers, gaf Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (CD&V) de toelating aan de Watergroep om 2 jaar lang drinkwater te produceren waar méér resten van een schimmelbestrijder in zitten dan Europa eigenlijk toelaat.

"Ik begrijp dat de minister moeilijk anders kon dan een uitzondering toestaan", zegt Jurgen Vanlerberghe, West-Vlaams gedeputeerde voor Milieu, Natuur en Landschap. "Een hele regio zonder drinkwater zetten, was wellicht te drastisch. Ik hoop dat iedereen de tijdelijke verhoging van de norm ziet als een ultiem noodsignaal."

Maar de gedeputeerde wijst niet meteen met de vinger naar de landbouwers. "Het is opmerkelijk dat de agro-industrie niet verantwoordelijk wordt gesteld", klinkt het bij Vanlerberghe. "Recent rapporteerde een grote aardappelverwerker historisch hoge winsten. Wordt het niet stilaan tijd voor een milieuherstelfonds, gespijsd door de verwerkende industrie? Of blijven we wegkijken van de problemen, om dan geschokt te zijn als er straks een teeltverbod moet worden ingevoerd?"

De Ieperse landbouwraad formuleerde in het verleden zelf al voorstellen voor een betere waterkwaliteit, zoals vul- en spoelplaatsen voor landbouwmachines. "Spoelplaatsen voor onze spuittoestellen hebben we nog niet in de Westhoek, omwille van de grote hoeveelheid water die geproduceerd wordt per spoelbeurt", stelt Gheysens. "De landbouw vraagt hier al langer naar, maar er is onderzoek nodig voor de zuivering en concrete locaties, en het moet ook betaalbaar blijven."

"Beekwater mag in bepaalde periodes niet meer opgevangen worden in Dikkebusvijver, Zillebekevijver en De Verdronken Weide", zegt Lieven Stubbe. Hij werkte 33 jaar voor de Ieperse milieudienst, werd na z’n pensioen verkozen in de Ieperse gemeenteraad voor Groen en is ondervoorzitter van Natuurpunt De Bron. "En zo wordt het probleem stroomafwaarts verplaatst naar het bekken van De Blankaart in Diksmuide. Ook daar zijn er intussen serieuze problemen."

Daarom kunnen teeltvrije bufferstroken van minstens 5 meter tussen waterlopen en akkers een oplossing bieden. "Vooral in Heuvelland en op andere hellingspercelen, want erosie is een grote boosdoener", zegt Miguel Gheysens (Team Ieper), schepen van Milieu, Landbouw en Waterbeleid en zelf een actieve landbouwer en loonsproeier. "En dan is er nog de puntvervuiling. Als 1 landbouwer de regels aan zijn laars lapt, is dat genoeg om een hele streek te contamineren. Dit moet aangepakt worden."

Toch blijven Gheysens en Vanlerberghe kraantjeswater drinken. "Ik drink elke dag kraantjeswater en blijf dat voorlopig doen, maar ik hoop dat de versoepeling door de minister niet langer dan 2 jaar duurt en iedereen aanzet om snel en kordaat actie te ondernemen", zegt Vanlerberghe. "Het is niet langer 5 voor 12, maar 12 uur."

Als de vervuiling voortduurt en verergert, vrezen ze een ingrijpen vanuit Europa met mogelijke waterbesparende maatregelen voor burgers. "Denk aan een verbod op het vullen van een zwembad of het wassen van de auto, om de voorraad drinkwater te beschermen", waarschuwt Stubbe, die ook de agro-industrie viseert. "Zij hebben de centen, knowhow is er al, nu nog de actie op het terrein."