Fotografe Mies Cosemans geeft unieke blik in vrouwenafdeling van Hasseltse gevangenis 

Cosemans was niet aan haar proefstuk toe. 2 jaar geleden maakte ze samen met 8 gedetineerden al eens een fotoproject over het leven in de gevangenis. De mannen mochten zelf foto's maken en het resultaat was een expo voor hun vrienden en familie. "Je stapt een andere wereld binnen. Na het project voelde ik de nood om dat als buitenstaander, maar ook als vrouw en moeder, dat leven in beeld te brengen", aldus Cosemans. 

Het gevangeniswezen gaf Cosemans toestemming om een eigen reeks te maken. Een half jaar lang ging ze om de 2 weken op bezoek in de gevangenis. In de gevangenis van Hasselt verblijven zo'n 40 à 50 vrouwelijke gedetineerden op een totaal van een 600-tal gedetineerden. Met 12 van hen had de fotografe urenlange gesprekken. 

"Het is een heel kleine, maar tegelijk kwetsbare groep", blikt Cosemans terug. "Vaak hebben ze zelf een heel moeilijke jeugd gehad. Ze waren het slachtoffer van verwaarlozing of seksueel misbruik. Hun parcours was niet makkelijk voor ze in de gevangenis belandden. Je minimaliseert de feiten die ze gepleegd hebben niet, maar ergens voel je begrip voor hun situatie." 

Het is dat begrip dat Cosemans in de beelden wil overbrengen. "Ze zijn al veroordeeld door de maatschappij en het systeem, maar soms is het interessant om de achtergrond van die groep te leren kennen. Een vrouw wees me erop dat we allemaal mensen zijn, binnen of buiten de muren." 

De fotografe wisselt haar beelden af met uitspraken van de vrouwen. "Ik wilde weten hoe het er in die andere wereld aan toeging. Ik was niet noodzakelijk geïnteresseerd in hun verleden of de feiten die ze gepleegd hadden, maar dat komt zeer vaak naar boven." 

Ze had het met de gedetineerden ook over wat het betekent om je eigen leven niet langer te bepalen. "Je hele leven binnen de muren is uitgestippeld.  Ze worden gewekt en hun eten wordt gebracht. Af en toe mogen ze werken of sporten, maar vaak blijven de celdeuren dicht en zit je er alleen. Dat creatief en sportief uitleven, wat georganiseerd wordt door organisaties zoals de Rode Antraciet, is enorm belangrijk."

"Veel vrouwen vertelden me dat de dagen erg op elkaar lijken", gaat Cosemans verder. "Je moet enorm veel geduld hebben om die tijd door te komen. Wat ik meermaals hoorde, is dat je je na verloop van tijd geen mens meer voelt. Alles zit in routines en structuren." 

Hoewel de dagelijkse structuur volgens de vrouwen dus 'ontmenselijkt', vrezen velen van hen ook het moment waarop die structuur wegvalt. "Het is dus zeer dubbelzinnig. Je geraakt gewend aan die structuur. Wanneer ze vrijkomen, valt dat allemaal weg", vertelt de fotografe. 

Sommige gedetineerden vrezen ook de confrontatie met mensen uit hun verleden. "Die kunnen misschien een slechte invloed zijn. Bovendien weten ze niet wat te verwachten en op wie ze nog zullen kunnen rekenen.  Vaak zijn ze ook eenzaam, omdat veel familieleden of vrienden hen hebben laten vallen." 

Gisteren opende de expo officieel in de Oude Gevangenis van Hasselt, die nu onderdeel uitmaakt van de UHasselt. "Het was een erg mooie avond. Er kwamen veel nieuwsgierigen en dat is de bedoeling. Je wil het leven achter de muren tonen aan de buitenwereld. Ik zag echt dat het mensen raakte."

Onder de bezoekers was ook een hele delegatie van het gevangenispersoneel. "Het deed me deugd dat zij de expo heel mooi vonden. Het was voor hen ook verruimend. De nieuwe directrice van de gevangenis benadrukte ook hoe belangrijk ze dit soort projecten vond. 

Wie zelf nog een bezoek wil brengen aan 'Fragmenten uit Sectie 80', kan dat volledig gratis doen. Het gebouw en de expo zijn te bezoeken van maandag tot vrijdag tussen 9 uur en 22 uur. De tentoonstelling loopt nog tot 2 februari.