Ontslagnemende federale regering schrapt 3 miljoen euro steun aan projecten rond mentaal welzijn voor honderden jongeren in grote steden

In Gent verliezen 5 initiatieven steun. Het gaat onder meer om TEJO, een organisatie die kwetsbare kinderen en jongeren (10 tot 20 jaar) begeleidt. "We zijn de enige plek waar ze gratis therapie krijgen, zonder afspraak", zegt medeoprichter Valérie Samsoen. TEJO bereikt jaarlijks 284 nieuwe jongeren. 

"Ze kunnen hier anoniem en bij een vaste therapeut terecht, voor 10 sessies. We bereiken onder meer jongeren in armoede, of mensen met migratieachtergrond waar therapie soms nog meer een taboe is. Er zijn geen wachtlijsten, de drempels zijn zo laag mogelijk. We werken na schooltijd en in het weekend." 

"De helft van de steun, 30.000 euro, valt weg. Het betekent dat we de coördinatoren niet meer kunnen betalen. Zij zorgen voor ondersteuning van de 70 vrijwilligers, dat is nodig want het gaat om erg heftige verhalen. We kunnen de eerste maanden overbruggen, maar weten niet hoe het daarna verder moet. TEJO doet wat bij privépraktijken tot 240.000 euro zou kosten. Het is onbegrijpelijk dat hierin bespaard wordt."  

In Antwerpen gaat het om 9 projecten die het plots met een pak minder middelen moeten doen. Een van die projecten is JOCO Impuls, van het Antwerpse CAW. "Wij begeleiden jongeren tussen 10 en 16 jaar bij wie het door mentale problemen niet lukt om nog naar school te gaan", vertelt coördinator Roy Muesen.

Bij Impuls proberen de begeleiders die jongeren terug naar school te krijgen, met succes. "Van de 40 jongeren die we het afgelopen jaar hebben begeleid, is meer dan de helft weer naar school geraakt. Verrassend genoeg moeten we ons project stopzetten, omdat er geen subsidies meer voor zijn. We kunnen onze 11 lopende projecten gelukkig nog verderzetten tot april, maar daarna is het definitief afgelopen. Jammer, want er was heel veel vraag naar Impuls."

"De beslissing om de subsidies te schrappen kwam enkele weken voor de start van 2025. Een medewerker had net een nieuw contract getekend. Dat moesten we eigenlijk opbreken, maar we hebben gepuzzeld met budgetten, zo kunnen we het schooljaar nog afwerken", zegt ook Jannes Vanmelle van OverKop Gent. In de stad verliezen ook Gent-Scheldekracht, vzw Touché en CAW Oost-Vlaanderen ondersteuning.

Naast JOCO Impuls is in Antwerpen ook Solentra een van de getroffen organisaties. "Wij moeten plots onze groepssessies voor OKAN-leerlingen volledig stopzetten", zegt Charlotte Van Damme, klinisch psycholoog bij Solentra in Antwerpen.

"Bij die sessies gaan we langs de scholen en bieden we anderstalige nieuwkomers traumatherapie. De afgelopen 2 jaar hebben we zo bijna 500 jongeren begeleid. Veel van die jongeren staan ook op onze wachtlijst voor een individuele sessie, maar met die groepssessies kunnen we een deel van die wachtlijst al opvangen. Die wachtlijst gaat nu alleen maar verder groeien."

Voorlopig vallen die groepssessies weg, maar Solentra wil binnenkort nog samenzitten met het OCMW om te bekijken of ze die op een andere manier kunnen verderzetten. De overige getroffen organisaties of projecten in Antwerpen zijn Andante, VAGGA, Jongeren uit de wind, de Associatie Universiteit en Hogescholen Antwerpen, The Human Link, Young Fenix en KAVKA.

De federale regering had, volgens de getroffen organisaties, eerder beloofd dat er geld was. "Op zo'n korte termijn die beslissing bijsturen, is onwerkbaar. We beseffen dat het om tijdelijke maatregelen gaat, maar nu hebben we amper tijd om alternatieven te zoeken", stellen de Gentse organisaties. 

Net na de coronacrisis startte de federale regering met de financiële steun aan projecten rond mentaal welzijn. Kinderen en jongeren (tot 25 jaar) behoorden tot de doelgroep. Zij hadden het zwaar en hadden toen extra ondersteuning nodig. Er werd elk jaar 3 miljoen euro uitgetrokken voor de grootste Vlaamse en Waalse steden, ook Brussel kreeg een deel van de koek. 

Het kabinet van minister Karine Lalieux (PS) stelt zelf dat het de budgetten wilde behouden, maar daar geen steun voor vond binnen de regering in lopende zaken. "Er zijn andere budgettaire keuzes gemaakt. De uittredende regering verlengt de subsidies niet, er lopen onderhandelingen over een nieuw bestuur."  

De betrokken stadsbesturen reageren verbolgen. "Dit heeft een grote impact op de ondersteuning van onze kwetsbare jongeren, deze projecten waren cruciaal voor hun mentaal welzijn", zegt schepen Astrid De Bruycker (Voor Gent). "Het gaat om honderden jongeren die nu uit de boot dreigen te vallen." De stad zorgt al voor ondersteuning, maar heeft voorlopig geen extra financiële ruimte. 

Antwerps schepen voor Sociale Zaken Els van Doesburg (N-VA) laat weten dat het stadsbestuur een brief verstuurd heeft naar minister Lalieux. Daarin hamert de stad erop dat het wegvallen van de subsidies een groot probleem vormt voor kwetsbare jongeren en dat het ook de goede relaties met partnerorganisaties onder druk zet.

Het is erg onzeker of de budgetten een doorstart zullen krijgen van een nieuwe federale regering. De partijen van de Antwerpse en de Gentse schepen, N-VA en Vooruit, zitten er samen aan de onderhandelingstafel. Er werd eerder ook benadrukt dat het om tijdelijke centen ging, na corona.