Over de branden in Los Angeles wordt online veel gedeeld, maar daar zitten ook een aantal zaken bij die niet kloppen. Zo zouden verschillende villa's van Oekraïense generaals in rook opgegaan zijn. Dit is niet waar en wordt verspreid door Russische propagandakanalen. Ook zou de burgemeester van Los Angeles besparingen hebben doorgevoerd bij het brandweerkorps. Dit klopt, al heeft het korps ook extra financiering gekregen.
Kritiek op besparingen bij het brandweerkorps en Russische desinformatie: nepnieuws over de branden in Los Angeles
In het kort
Wat? Sinds 7 januari woeden verschillende branden rond Los Angeles, in de Verenigde Staten. De eerste grote brand brak uit in de wijk Pacific Palisades. Op sociale media worden heel wat beelden gedeeld van afgebrande huizen en straten.
Maar? Het blijft goed uitkijken voor nepnieuws. Er wordt beweerd dat er villa's van Oekraïense generaals in vlammen zijn opgegaan. Maar dit is desinformatie en wordt doelbewust verspreid om de westerse steun aan Oekraïne in diskrediet te brengen. Dit artikel krijgt regelmatig een update met nieuwe beweringen die we factchecken.
Russische desinformatie over villa's van Oekraïense generaals
Aangezien Los Angeles het centrum van de Amerikaanse entertainmentindustrie is, wordt er op sociale media druk gespeculeerd over welke bekendheden hun huis al dan niet verloren hebben in de vlammen. Ondertussen duikt er ook het gerucht op dat niet alleen bekendheden, maar ook acht Oekraïense generaals hun villa in Los Angeles zouden kwijt zijn. Eén veel gedeeld bericht werd al bijna 500.000 keer bekeken en ook Nederlandstalige sociale mediagebruikers delen het verhaal.
Ook Russische nieuwswebsites als Lenta.ru en Gazeta.ru brengen het nieuws. Telkens opnieuw wordt er beweerd dat het om 8 huizen gaat, dat de schade zo’n 90 miljoen dollar zou bedragen en dat de huizen gekocht waren met het geld dat bedoeld was als steun voor Oekraïne.
Nergens worden echter details gegeven. Zo wordt niet vermeld waar de huizen juist liggen of wie de generaals in kwestie zouden zijn. Als bron wordt telkens verwezen naar een Russisch Telegramkanaal dat zichzelf “Militaire waarnemer” noemt.
Daar is het bericht inderdaad terug te vinden, geplaatst op 11 januari. Ook hier worden dezelfde details vermeld, maar is verder geen enkele informatie te vinden. Het verhaal zou komen van “Oekraïense bronnen”, maar wat die zouden zijn, wordt niet verduidelijkt.
Griekse factcheckers merkten op dat het verhaal ook gedeeld wordt door De Oekraïense versie van de Pravda-websites, een gekend Russisch desinformatienetwerk . In de hashtags onder het artikel wordt aangegeven dat het om satire zou gaan. De video bij het artikel draagt de banner van de Oekraïense nieuwssite United24. Maar daar is het verhaal niet terug te vinden.
Het verhaal lijkt erg op eerdere Russische desinformatie , die bedoeld is om leden van de Oekraïense legerleiding of overheid in diskrediet te brengen bij een Westers publiek. Telkens worden er verhalen verzonnen waarbij president Zelensky of iemand anders hooggeplaatst de Westerse steun aan Oekraïne zou gebruiken om zelf luxegoederen of riante villa’s te kopen. Dit blijkt telkens onzin .
Conclusie:
Op sociale media gaat het gerucht rond dat de villa's van 8 Oekraïense generaals in vlammen zijn opgegaan bij de branden in Los Angeles. Die villa's zouden zijn betaald met geld van de Westerse steun aan Oekraïne.
Er is geen bewijs voor dit gerucht. Het wordt zonder aanleiding verspreid door gekende Russische propagandakanalen.
Ja, het budget van de brandweer in Los Angeles is eerst met 17,6 miljoen dollar verminderd maar daarna weer gestegen
Sinds de bosbranden uitbraken krijgt de burgemeester van Los Angeles, Karen Bass, felle kritiek op sociale media. Verschillende socialemediagebruikers beweren dat ze het budget van de brandweer met 17,6 miljoen euro verlaagd heeft.
Op X worden berichten over bezuinigen van de brandweer in het Nederlands een paar duizend keer bekeken. In het Engels , zo’n 600.000 keer. Ook op TikTok gaat de bewering rond, deze Engelstalige video werd zo’n 229.000 keer bekeken. Ook op Facebook gaat de bewering rond in het Nederlands en het Engels.
Volgens Amerikaanse factcheckers van Newsweek heeft de brandweer dit fiscaal jaar inderdaad minder financiering gekregen dan vorig jaar. Voor het fiscaal jaar 2024-2025 werd eerst begroot dat de brandweer 814.281.952 miljoen dollar ging krijgen. Later werd dit dan aangepast naar 819.637.423 dollar.
Bij het vorig begrotingsjaar 2023-2024 kreeg de brandweer zo’n 837.191.237 dollar. Het verschil tussen beide jaren komt dus neer op zo’n 17,6 miljoen dollar. Dit komt overeen met zo’n 14,3 miljoen euro.
Maar volgens Politico was de stad aan het onderhandelen over een nieuw contract met de brandweer toen de begroting voor het fiscale jaar 2024-2025 werd opgesteld. Dit wil zeggen dat er in de begroting van dat jaar minder geld is voorzien voor de brandweer totdat de deal rond was.
En die deal was rond in november vorig jaar. Toen werd er volgens de Amerikaanse krant LA Times en Britse factcheckers van BBC Verify extra financiering voor de brandweer goedgekeurd door het stadsbestuur. Er werd 53 miljoen dollar begroot voor loonkosten en zo’n 58 miljoen euro voor extra brandweerwagens. Als je die extra financiering in acht neemt dan is het budget van de brandweer juist toegenomen.
Conclusie
Op sociale media wordt beweerd dat Karen Bass, de burgemeester van Los Angels, bespaard heeft op de financiering van het brandweerdepartement. Ze zou 17,6 miljoen dollar minder budget begroot hebben dan vorig jaar.
We beschouwen deze uitspraak als 'eerder waar' omdat ze inderdaad een besparing heeft doorgevoerd van 17,6 miljoen dollar. Maar ze heeft ook een extra financiering uitgekeerd van zo'n 53 miljoen dollar en 58 miljoen dollar waardoor hun budget eigenlijk toegenomen is vergeleken met vorig jaar.
AI-video's van brandende Hollywoodletters
Volgens verschillende socialemediagebruikers zouden de beroemde witte Hollywoodletters in brand staan. Deze video op TikTok werd zo’n 6,3 miljoen keer bekeken. Ook deze video haalde zo’n 2,4 miljoen views. En ook op Facebook en X beweren verschillende gebruikers dat de iconische letters in vlammen opgaan en wordt deze video gedeeld.
Als je goed kijkt, dan zie je dat de video’s met artificiële intelligentie gemaakt zijn. Bij de eerste video zie je dat er bij de Hollywoodletters opeens drie keer een L staat, terwijl dat er normaal maar 2 zijn. Bij de tweede video zie je dat er plotseling maar 1 L staat en 2 D’s.
De derde video (foto hieronder) ziet er het meest realistisch uit en werd ook gedeeld door een Indiase Engelstalige nieuwszender Mirror News. Maar ook deze video is niet echt, want momenteel (op 10 januari 2025) staan de Hollywoodletters niet in brand.
Jeff Zarrinnam, hoofd van het fonds dat de Hollywoodletters beheert, bevestigt aan Reuters via mail dat het monument niet getroffen is. Het park waar de letters staan, Griffith Park, werd wel tijdelijk afgesloten als veiligheidsmaatregel.
Foto’s van 9 januari van het persagentschap Reuters tonen ook aan dat de letters niet in brand staan en dat er ook geen brandhaard in de buurt is. Er woedt momenteel wel een brand net boven Hollywood Boulevard en de Walk of Fame, die ook de Sunset Fire wordt genoemd. Maar deze brand zou zich volgens Reuters dan nog zo’n 3 kilometer moeten uitbreiden, over een autostrade, om de Hollywoodletters te bereiken.
Conclusie
Op sociale media wordt beweerd dat de bekende witte Hollywoodletters in Los Angeles in brand zouden staan.
Dit klopt niet. De video's zijn gemaakt met AI en momenteel staan de letters niet in brand. We beschouwen deze bewering als 'onwaar'.
Helpende mensen als plunderaars afgebeeld
De branden in Los Angeles dwingen vele mensen hun huizen te verlaten. Al die leegstaande panden trekken plunderaars aan. In de wijken waar een zo'n evacuatiebevel geldt, is dan ook een avondklok ingesteld om plundering tegen te gaan. De politie zou al minstens 20 mensen hebben gearresteerd op verdenking van plundering.
Op sociale media doet een video de ronde die plunderaars in actie zou tonen . De beelden werden in verschillende posts al miljoenen keren bekeken. Je ziet een aantal mensen onder meer een televisie uit een huis halen terwijl op de achtergrond de vlammen oplaaien. De bijschriften in de verschillenden berichten hebben het allemaal over plunderingen en de commentaren onder de berichten laten er weinig misverstand over bestaan dat de mensen in beeld plunderaars zijn.
Sommigen merken sarcastisch op dat ze bezig zouden zijn de televisie te ‘redden’, waarbij toch benadrukt wordt dat het om plunderaars gaat. Maar die sarcastische opmerkingen zitten dichter bij de waarheid dan de beschuldigingen van plunderingen.
Want hoewel er wel degelijk sprake is van plunderingen in Los Angeles, is dat niet wat deze beelden tonen. Het lokale televisiestation KTLA5 deed namelijk een interview met de eigenaar van het huis in kwestie. Dat is terug te zien op het YouTube-kanaal van de zender .
In die reportage zien we dezelfde mensen als in de vermeende plundervideo. De eigenares van het huis legt uit dat het gaat om familie en vrienden. Die zijn komen helpen om waardevolle spullen uit haar huis te halen dat door de vlammen wordt bedreigd.
De video wordt bijzonder veel gedeeld op sociale media, met alle mogelijke verwensingen aan het adres van de zogezegde plunderaars. En op die manier worden mensen die net aan het helpen waren, onterecht het gezicht van de plunderingen in Los Angeles.
Conclusie
Op sociale media wordt een video gedeeld van zogezegd plunderende Amerikanen die leegstaande huizen na de brand aan het leegroven zijn.
Maar deze beelden worden in de foute context gedeeld. De mensen op de video zijn familie en vrienden van de eigenaar en zij komen helpen om waardevolle spullen uit het huis te halen.
We beschouwen deze bewering als 'onwaar'.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
