Het UZ Brussel is er als eerste ziekenhuis ter wereld in geslaagd om ingevroren stukjes teelbal terug te plaatsen in een onvruchtbare man. Het weefsel werd 16 jaar geleden preventief bij hem weggenomen, vlak voor hij chemotherapie kreeg. De dokters zijn hoopvol dat zijn lichaam dankzij de transplantatie nu toch zaadcellen gaat aanmaken.
Wereldprimeur in UZ Brussel: ingevroren teelbalweefsel na 16 jaar succesvol teruggeplaatst bij man (26)
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Israel Mutonji (26) was amper 10 jaar oud toen hij chemotherapie moest krijgen voor een beenmergtransplantatie. De chemo zou hem waarschijnlijk voor de rest van zijn leven onvruchtbaar maken en dus beslisten de dokters om zijn linkerteelbal weg te nemen en in te vriezen.
Nu, 16 jaar later, hebben dokters van het UZ Brussel verschillende stukjes teelbalweefsel met succes teruggeplaatst in zijn lichaam. En dat is een wereldprimeur, zegt fertiliteitsarts Veerle Vloeberghs.
"Wij zijn als eerste centrum ter wereld in 2002 gestart met het invriezen van teelbalweefsel van jongens die nog niet in de puberteit zitten. Omdat jongens voor de puberteit nog geen zaadcellen produceren, en dus geen zaadcellen kunnen laten invriezen, is dat momenteel de enige, experimentele optie om hun vruchtbaarheid op latere leeftijd mogelijk te herstellen."
In het teelbalweefsel zitten stamcellen die normaal vanaf de puberteit zaadcellen aanmaken. Door het weefsel opnieuw in het lichaam te transplanteren, hopen de dokters dat ze vanzelf zaadcellen gaan aanmaken. "Veel van die jongens zijn intussen volwassen, hebben een partner en mogelijk ook een kinderwens."
Israel is zo iemand. Hij hoopt dat hij opnieuw vruchtbaar kan worden. Maar dat is nog niet zeker.
"De transplantatie is succesvol verlopen, maar nu moeten we afwachten of die stukjes weefsel effectief opnieuw zaadcellen gaan produceren", zegt dokter Vloeberghs. "Over een jaar gaan we die verschillende kleine stukjes weefsel opnieuw weghalen en kijken of daar rijpe zaadcellen in tot ontwikkeling zijn gekomen."
Kunstmatige bevruchting
Als dat het geval is, zullen Israel en zijn partner niet op natuurlijke wijze zwanger kunnen worden. "Er zijn 4 stukjes teelbalweefsel teruggeplaatst in de zaadbal en 4 onder de huid in de balzak. Als er zaadcellen geproduceerd worden, zullen die nooit de weg naar het ejaculaat kunnen afleggen", zegt Vloeberghs.
"We zullen die rijpe zaadcellen eerst opnieuw moeten invriezen om er dan later in het lab eentje te injecteren in een eicel en zo hopelijk een kindje te verwekken, via een zogenoemde ivf/ICSI-behandeling."
Getest op apen
De behandeling is een belangrijke stap om de vruchtbaarheid van jonge kankerpatiënten en kinderen met ziekten van het bloed, het beenmerg of lymfeklieren veilig te stellen. Voorlopig is de transplantatie nog geen garantie op succes. Toch zijn de dokters hoopvol.
"Er is natuurlijk al heel veel onderzoek aan vooraf gegaan, voor we dit bij de mens getest hebben", zegt dokter Vloeberghs. "Uit proeven bij resusaapjes is al gebleken dat het lichaam na de transplantatie zaadcellen begon te produceren. Ze hebben die zaadcellen ook kunnen gebruiken om een vrouwtjesaap te bevruchten en er is een babyaapje uit geboren."
Op dit moment worden in het UZ Brussel al van 141 jongens stukjes ingevroren teelbalweefsel bewaard. Volgens het UZ Brussel is levenslange onvruchtbaarheid één van de meest frequente bijwerkingen van chemo- en radiotherapie. Vooral als er hoge dosissen worden toegepast bij kinderen die nog niet in de puberteit zijn, en dus nog geen zaadcellen produceren.
Een langer gesprek met biomedicus Ellen Goosens (VUB) over de transplantatie kan je beluisteren in een nieuwe podcast van de Universiteit van Vlaanderen .
