Meer jonge mensen onder de leeftijd van 30 jaar kampen met een overgevoeligheid aan geluid. Zo worden ze gek van het geluid van een televisie of de vaatwasmachine. Dat stelt audioloog Bart Vinck vast in zijn praktijk. "Geluid wordt meer en meer als bedreigend ervaren, en dat is een probleem."
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. Hij presenteert elke werkdag tussen 9 uur en 10 uur 'WinWin' op Radio2 en elke avond om 19u45 het TV-programma 'WinWin' op VRT 1. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Sinds de coronapandemie ziet audioloog en professor Bart Vinck in zijn tinnituskliniek aan de Universiteit van Gent een opvallende toename van het aantal patiënten met een extreme gevoeligheid voor geluid.
"De laatste paar jaar kreeg ik 26 procent meer patiënten, allemaal jonger dan 30 jaar, met dergelijke klacht over de vloer." De audioloog heeft er meteen ook een verklaring voor: "Ze maken allemaal (te) vaak gebruik van gehoorbeschermers en oortjes of hoofdtelefoons met een noise cancelling-functie waarbij omgevingsgeluiden helemaal wordt weggefilterd."
Een hoofdtelefoon met noise cancelling zorgt er net voor dat je nog gevoeliger wordt aan geluid
Jacotte Brokken, weervrouw en wetenschapper
De medische term voor extreme gehoorgevoeligheid is 'hyperacusis'. "Wanneer we een hoofdtelefoon met noise cancelling opzetten, gaat ons brein daar geluid bij fantaseren. Als je dat veel gebruikt, word je net gevoeliger aan geluid dan wanneer je die noise cancelling niet gebruikt", legt Jacotte Brokken uit in de 'Brokkentest', een rubriek in het TV-programma 'WinWin'.
Van sociaal naar solo
Toen de wereld op slot ging tijdens de coronapandemie, isoleerden mensen zich noodgedwongen en dat fenomeen is blijven hangen, legt de audioloog uit. "We zijn geëvolueerd van een meer sociaal naar een meer solo leven. Jongeren trekken zich meer terug, zijn vaker alleen, bannen hun omgeving én schermen zich zo automatisch ook meer af van geluid. Vroeger bleef je binnen je eigen familie, terwijl je nu binnen je eigen brein blijft."
Het geluid van mijn stem was zelfs te luid voor een van mijn patiënten
Bart Vinck, audioloog aan de Universiteit Gent
Naast het solo leven zijn er nog andere oorzaken waarom er nu meer mensen met hyperacusis leven. Bart Vinck: "Er zijn veel meer mensen met gehoorschade dan vroeger, waardoor ons brein meer inspanning moet leveren om iets te horen. Daarnaast kan het ook veroorzaakt worden door een overprikkeld brein. Want ondanks die evolutie naar dat solo leven, wordt ons brein toch voortdurend bevraagd en actief gehouden, doordat we constant (online) boodschappen via media of school binnenkrijgen en moeten verwerken."
Te vaak hoofdtelefoons met noise cancelling dragen, gehoorschade en overprikkeling zorgen dus voor hyperacusis volgens de audioloog: "Vooral jonge mensen kunnen geluid niet meer verdragen en hebben een onnatuurlijk verlangen naar stilte. Uiteindelijk ontwikkelen ze angst voor geluid."
Leven zonder hoofdtelefoon wordt ondraaglijk
Leven met hyperacusis of die overgevoeligheid aan geluid heeft een grote impact. "Een patiënte kon de vaatwas niet meer doen of de dampkap opzetten zonder dat ze dat geluid wegfilterde met haar noise cancelling hoofdtelefoon. Dat was de enige manier om het leefbaar voor haar en haar familie te houden", vertelt Vinck.
Hij geeft nog een paar voorbeelden van situaties die voor mensen met die overgevoeligheid ondraaglijk zijn geworden: "Iemand anders wordt gek van het geluid dat een pen op een papier maakt. Er is zelfs iemand die mij vroeg om niet meer te praten, want het geluid van mijn stem was te luid. Zulke mensen gaan zich isoleren en dat leidt ook vaak tot negatieve gedachten omdat ze het leven niet meer aankunnen."
Geluid is geen gevaar. Integendeel, het zorgt ervoor dat je kan genieten van het leven
Bart Vinck, audioloog aan de Universiteit Gent
Vinck gebruikt de metafoor van de Titanic: "Als je voortdurend geluid wegfiltert met gehoorbeschermers of oortjes met noise cancelling, zorgt dat ervoor dat je op de Titanic zit die richting ijsberg vaart."
Een goede balans is het belangrijkste
Mag je dan nooit meer een hoofdtelefoon of oortjes met noise cancelling gebruiken? "Jawel", zegt audioloog Vinck, "maar het is heel belangrijk om een balans te houden tussen enerzijds je oren goed te beschermen en anderzijds voldoende geluid toe te laten. Als je vier dagen naar een muziekfestival gaat, moet je uiteraard nog gehoorbeschermers dragen", voegt hij er nog aan toe.
Geluid wordt onterecht gezien als een gevaar, besluit de audioloog: "Volgens velen is er een negatieve relatie tussen geluid horen en gehoorschade. Maar die relatie is er niet. Geluid zorgt er net voor dat je kan genieten van het leven en je overprikkeld brein kan laten ontprikkelen. Vogels in de natuur of muziek kan heel helend werken en dat is positief voor ons lichaam, ons brein en onze oren."
