‘The power of the shower’: goede ideeën ontstaan écht in de douche

“Het gebeurt vaak dat ik onder de douche heel helder kan nadenken. Het is is zeker niet hetzelfde als piekeren, ik zou het eerder 'problem solving' noemen. Ik merk ook dat ik op die momenten veel langer onder de douche sta dan eigenlijk nodig is.”

Aan het woord is Radio 1-luisteraar Amber Aspeslagh. Ze gaat soms zelfs bewust onder de douche staan om na te denken, en vraagt zich af of anderen dit fenomeen herkennen. Wat maakt dat ze precies op die plek tot inzicht komt? 

Het is geen toeval dat er net onder de douche ideeën ontstaan, reageert Steven Laureys, neuroloog en auteur van ‘Breinbeker’ in ‘De wereld van Sofie’. 

“Tijdens die momenten onder de douche, gunnen we ons brein wat rust. We laten ons rationele analytische brein even los, en dat laat toe dat creatieve en intuïtieve processen naar boven kunnen komen. In de neurowetenschap is het een gekend fenomeen.”

“Je laat in die rustmomenten jezelf toe om een andere neuronale constellatie te hebben: je hersenen kunnen dan nieuwe verbindingen leggen, en zo komen er nieuwe, andere inzichten.” 

Waarom is net een douche zo geschikt? “Daar zit je in een veilige cocon”, verklaart Laureys. “Douchen is een routineklus. Het geluid van het water is ook een soort white noise.” (een constant, monotoon (natuur)geluid dat andere omgevingsgeluiden uitschakelt, red.)

Niet alleen de douche is geschikt om tot frisse ideeën te komen. “Om echte creativiteit en associaties toe te laten, moet je jezelf gewoon ‘een break’ gunnen”, raadt Laureys aan. “Wetenschappers, maar bijvoorbeeld ook artiesten, weten dat al langer.”

“Paul Simon zocht bijvoorbeeld de badkamer op om er op zijn gitaar te tokkelen. Hij draaide dan de kraan open en dat hielp hem om zijn liedjes te schrijven.”

“Kunstenaar Salvador Dalí deed dan weer een siësta, en als hij wakker werd, kon hij zijn surrealistische visioenen gebruiken voor zijn kunstwerken.” 

Voor iedereen is het dus verschillend, en het is ook niet altijd makkelijk om dat bewust te gaan provoceren, zegt Laureys. “Het is aan elk van ons om ons ding te vinden, en daar kan je ook een soort van ritueel van maken.”

“Zelf geniet ik bijvoorbeeld van een goede wandeling, en dan laat ik mijn geest de vrije loop. Ook veel filosofen gingen trouwens nadenken tijdens een wandeling.”

Beluister: neuroloog Steven Laureys over ‘The power of the shower’

Ook slaap is belangrijk, benadrukt Laureys. “Het is belangrijk om eens lui te zijn, alles los te laten, en je brein zijn ding te laten doen. Want heel lang bewust nadenken over een probleem kan soms blokkages opwerpen. Ook leraars weten dat, of de politici die bezig zijn met de regeringsonderhandelingen.”

“Uiteraard hebben wetenschappers nog niet alles begrepen op vlak van creativiteit en ik wil het ook allemaal niet simplificeren, maar dit is wel een goede boodschap: Als je echt met iets zit, las je best even een pauze in. Ga eens douchen, of wandelen.”

En wat als je het omdraait? Zijn er ook plekken of activiteiten die onze inspiratie verhinderen? 

Overprikkeling is sowieso niet ideaal, geeft Laureys aan. “In landschapskantoren of open kantoren zijn er bijvoorbeeld heel veel prikkels. We horen en zien er van alles."

“Stress is ook niet ideaal. We moeten ons brein echt wat rust gunnen, als we creatief willen zijn. Daarom ook dat multitasken het ons moeilijker maakt.”

“Probeer ook niet te lang te veel te willen, zoals heel lange vergaderingen. Daarnaast zie ik als prof wel eens lessen die uren duren. Het is gewoon onmogelijk voor je brein om daar de gedachten bij te houden. Dan ben je minder creatief, en heb je minder eureka-momenten.”