"Problemen vooral door budgettaire toestand": directeur Bart Ouvry van AfricaMuseum Tervuren reageert op scherpe kritiek van medewerker Nadia Nsayi

"Ik overweeg het museum te verlaten door zwak leiderschap." Dat schreef de Belgisch-Congolese politicologe en schrijfster Nadia Nsayi gisteren in een scherpe column in De Morgen. Nsayi is sinds 2021 aan de slag als publieksmedewerker bij het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren, beter bekend als het AfricaMuseum. 

"Het is niet meer van deze tijd dat één persoon directeur is van een grote instelling die zowel onderzoekscentrum als museum is", schrijft Nsayi. "Er is een te grote machtsconcentratie bij de directeur, toxisch gedrag en de afwezigheid van een debat- en evaluatiecultuur."

Het AfricaMuseum onthield zich van commentaar. Maar in Terzake geeft directeur Bart Ouvry nu toe dat er "heel wat problemen zijn" in het museum. "Die hebben vooral te maken met de budgettaire toestand", zegt Ouvry.

"We zitten in een besparingstraject waardoor een aantal cruciale functies niet of veel te laat vervangen kunnen worden. Dat leidt tot spanningen. Normaal word ik bijgestaan door 3 operationele directeurs, maar daar heeft het museum vandaag de middelen niet voor."

"We willen al lang een extra directeur aanwerven. Die moet er dit jaar zeker komen, maar ik ben ook afhankelijk van andere administraties. Ik deel de ergernis van Nadia: het gaat tergend langzaam."

Nsayi heeft ook kritiek op de nieuwe visietekst van het museum. Daarin staat dat het museum zal blijven focussen op Afrika ten zuiden van de Sahara. "De museumcollectie is grotendeels Congolees, dus waarom die focus op een continent", vraagt Nsayi zich af. "En in welke mate verschilt de nieuwe visie met de koloniale visie van Leopold II om 'een museum over Afrika' te bouwen?"

Volgens VRT NWS-journalist en Afrikakenner Stijn Vercruysse krijgt Nsayi bijval van andere medewerkers en externe onderzoekers. "Maar niet iedereen is het met haar eens. Wetenschappers binnen het museum die onderzoek doen naar biodiversiteit en naar bossen werken nu samen met wetenschappers uit 30 Afrikaanse landen. Zij willen zich niet beperken tot Congo alleen."

Ook Bart Ouvry zegt dat het niet uitsluitend over het Belgische kolonialisme mag gaan. "Er is veel aandacht voor het koloniaal verleden en er komt nog meer ruimte voor. Tegelijk blijkt uit een bevraging dat ons publiek ook verwacht dat we aandacht hebben voor biodiversiteit, klimaatverandering en het Afrika van vandaag."

Volgens Nsayi doet het Afrikamuseum te weinig een beroep op experten uit de Afrikaanse gemeenschap en is het museum ook "niet klaar om zwarte mensen machtsposities te geven". Ze schrijft dat een recente aanwerving haar vermoeden nog versterkt heeft. Ze verwijst daarmee naar de sollicitatie van een Belgisch-Congolese kunsthistorica die naast de job heeft gegrepen.

"Er waren 3 uitstekende kandidaten en degene die het gehaald heeft, was inderdaad niet van Afrikaanse afkomst", zegt Ouvry. "Anderzijds start er over enkele weken een nieuwe wetenschapper als diensthoofd die wel van Afrikaanse afkomst is. Soms lukt het, soms lukt het niet.

"We proberen in elk geval zo veel mogelijk mensen met een diverse achtergrond aan te werven. En mensen van Afrikaanse oorsprong horen daar zeker bij." De komende dagen hebben Ouvry en Nsayi een gesprek.