Politieke crisis te veel voor Justin Trudeau: na 9 jaar treedt hij af als premier van Canada

"Sinds ik premier ben geworden in 2015, heb ik gevochten voor Canada en zijn inwoners, om de middenklasse te versterken en te laten groeien. Ik heb gezien hoe het land zich heeft verenigd tijdens de pandemie en ik heb gewerkt aan de bescherming van de vrije handel op het continent."

Het zijn de woorden van de Canadese premier Justin Trudeau. Tijdens een persconferentie heeft hij aangekondigd dat hij zal opstappen als eerste minister en als leider van zijn Liberale partij. Voor hij opstapt, moet zijn partij eerst een nieuwe leider kiezen. 

Trudeau laat weten dat hij graag als premier van zijn land heeft gediend, maar dat de huidige politieke crisis hem niet toelaat om verder te gaan. "Als ik interne conflicten moet oplossen, ben ik niet de juiste persoon voor de Canadezen", zegt Trudeau nog.

De uittredende premier zegt dat het land een nieuw parlement nodig heeft. Hij geeft daarbij aan dat hij heeft gevraagd om het parlement tot 24 maart te verdagen. De volgende federale verkiezingen zijn gepland voor oktober 2025, maar die worden mogelijk vervroegd.

De beslissing van Trudeau om op te stappen komt niet onverwacht. Het gaat al maanden moeilijk in het Canadese parlement, een situatie die Trudeau nu zelf een "politieke verlamming" noemt, maar midden december begon ook nog eens een crisis binnen zijn kabinet. Die werd ingeluid door het ontslag van Trudeaus minister van Financiën Chrystia Freeland. 

In haar ontslagbrief gaf Freeland aan dat de 2 het niet eens raakten over het Amerikaanse presidentschap van Donald Trump. Die wil de importtarieven op Canadese producten met 25 procent verhogen.

Freeland wilde dat Canada zijn reserves opbouwt en de overheidsuitgaven beteugelt, om een aankomende handelsoorlog met de Verenigde Staten de baas te kunnen. Trudeau wilde echter bijkomende investeringen doorvoeren, iets wat Freeland afdeed als "politieke kunstgrepen".

De Liberale Partij van Trudeau hield na het ontslag van Freeland een crisisoverleg om de politieke situatie te bespreken. Verschillende parlementsleden van zijn eigen partij vroegen Trudeau ook om op te stappen. Sindsdien is de druk op Trudeau (vanuit de eigen partij en vanuit de oppositie) alleen maar toegenomen: opstappen leek de enige overgebleven optie. 

Na meer dan 9 jaar komt er dus een einde aan het premierschap van Justin Trudeau. De man geldt al jarenlang als een prominente figuur van de Canadese politiek. Het ambt werd dan ook met de paplepel meegegeven. "Ik heb altijd geweten dat als ik dit zou willen, ik er ook binnen zou geraken", zou een jonge Trudeau hebben gezegd.

Zijn vader was dan ook Pierre Trudeau, die op zijn beurt tussen de jaren 60 en 80 meer dan 15 jaar als premier van Canada diende. Vader Trudeau zette zich vooral in om de spanningen tussen Britse en Franse Canadezen te doen afnemen en schreef aan een grondwetswijziging die nog steeds van toepassing is.

Eerst begon Trudeau aan studies om ingenieur te worden, later schakelde hij over naar milieugeografie. Hij stopte al snel met beide richtingen en ging zich inzetten voor sociaal-politieke thema’s. Trudeau startte onder meer bij het Canadian Avalanche Foundation, dat mensen probeerde bewust te maken van de gevaren van lawines. Zijn broer Michel stierf in 1998 nadat hij niet aan een lawine kon ontsnappen. 

Nadat de Liberalen in 2006 een verkiezingsnederlaag hadden geleden, bood Trudeau zijn hulp aan om de partij uit het slop te halen. Hij hield zich bezig met thema's zoals de zorgen van de jeugd, immigratie en multiculturaliteit.

Al snel slaagde hij erin zich op te werken. In oktober 2012 stapt hij in de race om de Liberale partij te leiden, die hij in 2013 met meer dan 80 procent van de stemmen ook wint. In 2015 schopt hij het tot premier van Canada. Hij vormde een kabinet dat uit evenveel mannen als vrouwen bestond, voor het eerst in de Canadese geschiedenis.

Sindsdien is de populariteit van Trudeau in eigen land echter sterk gezakt. In een enquête van de Canadese opiniepeiler Angus Reid heeft bijna twee derde van de respondenten aangegeven dat ze Trudeaus prestaties ondermaats vinden. 

Er hebben ook enkele politieke schandalen plaatsgevonden. Zo was er een jaar geleden de staande ovatie voor een Oekraïense nazi-oorlogsveteraan, tijdens het bezoek van de Oekraïense president Volodimir Zelenski.

Daarnaast zijn Canadezen over het algemeen ontevreden over de economie. De prijzen om een woning te kopen liggen bijzonder hoog en blijven stijgen. In de staat British Columbia aan de westkust kost een huis gemiddeld 965.000 Canadese dollar, wat omgerekend neerkomt op 644.693 euro.

Enkele maanden geleden kreeg de premier nog te maken met een ontevreden staalarbeider , die aangaf dat hij het ondanks zijn goedbetaalde job moeilijk heeft om rond te komen. Zijn woorden "eigenlijk doe je niets voor ons, Justin" weerspiegelen een gevoel waar heel wat Canadezen mee zitten.

De Conservatieve partij lijkt het ondertussen een stuk beter te doen: volgens een recente peiling zouden de Conservatieven bij de volgende verkiezingen tot 4 keer meer zetels kunnen binnenhalen dan de Liberalen. De kiezer zou meer vertrouwen hebben in hun aanpak van de job- en huizenmarkt, belastingen, immigratie en criminaliteit. 

Een opvallende reactie na het vertrek van Justin Trudeau komt van aankomend Amerikaans president Donald Trump. Op zijn platform Truth Social somt hij op wat de voordelen zouden zijn van het samenvoegen van de Verenigde Staten en Canada. 

"Veel mensen in Canada vinden het prachtig om de 51e staat te zijn", schrijft Trump. "De Verenigde Staten kunnen zich niet langer de enorme handelstekorten en subsidies permitteren die Canada nodig heeft om overeind te blijven. Trudeau besefte dat en stapte op."

Volgens Trump kunnen belastingen enorm naar beneden als Canada zou fuseren met zijn land. Ook zou het dan niets meer te vrezen hebben van de "Russische en Chinese schepen" die het land volgens hem voortdurend omcirkelen. "Wat een geweldig land zouden ze samen vormen."