Belgische huisartsen schrijven nog te vaak antidepressiva voor: "Onderliggende oorzaak wordt niet aangepakt door een pil"

Een doorsneehuisdokter gaf vorig jaar aan 11,7 procent van zijn patiënten een voorschrift voor antidepressiva. Tien procent van de huisartsen deed dat bij minstens 1 op de 5. Het RIZIV registreerde zelfs een absolute uitschieter die zowat zijn volledige patiëntenbestand de medicatie voorschreef. 

Er worden al lange tijd problematisch veel anti­depressiva gebruikt in ons land. Zo'n 13 procent van de volwassenen neemt naar schatting elk jaar minstens 1 keer een middel om depressieve klachten tegen te gaan. 

Toch zou andere hulp, zoals gesprekstherapie om de oorzaak van de depressie aan te pakken, bij heel wat patiënten beter zijn. "Dat vraagt tijd en energie en die heeft de huisarts niet altijd", zegt Ellen van Leeuwen, onderzoekster aan de UGent naar antidepressiva en zelf ook huisarts. 

"Soms is er ook wel een grote vraag van de patiënt om een snelle oplossing te krijgen. In sommige gevallen kan het wel nodig zijn, maar dan steeds in combinatie met psychotherapie. De onderliggende oorzaak wordt niet aangepakt door een pil." 

Antidepressiva zijn ook geen onschuldige geneesmiddelen. De medicatie kan allerlei bijwerkingen hebben, zoals gewichtstoename, maag- en darmklachten, slaapproblemen, een afvlakking van de emoties en libido­verlies. 

"Die bijwerkingen kunnen ook aanhouden, we zien in die cijfers ook dat antidepressiva heel langdurig gegeven worden. Doordat mensen die nemen, denken ze ook dat het de oplossing gaat zijn voor die depressie en dat maakt dat mensen er daarna moeilijker mee kunnen stoppen." 

Wat zijn dan wel aangewezen termijnen om antidepressiva te gebruiken? "Bij een eerste depressie, als antidepressiva nodig zijn, is het aangewezen om nog 6 maanden voort te behandelen eens je patiënt stabiel is", legt Van Leeuwen uit. "Bij een hoger risico op herval raadt men 2 jaar aan. Maar we zien in de praktijk dat ze veel langer gegeven wordt. 4 op de 10 patiënten nemen ze 3 jaar of langer. Veel langer dan aanbevolen dus." 

Volgens Van Leeuwen zouden huisartsen nog meer ondersteuning moeten krijgen, onder meer de mogelijkheid tot een snelle en vlotte verwijzing naar een eerstelijnspsycholoog. "Daarnaast moeten patiënten ook geïnformeerd worden: we moeten niet de oplossing verwachten van 1 pilletje."