In de Verenigde Staten is het alle hens aan dek om het vogelgriepvirus H5N1 in te perken bij pluimvee en melkvee. Eerder kondigde California al de noodtoestand af en nu maakt de Amerikaanse president Joe Biden bijna 300 miljoen euro vrij om maatregelen te treffen tegen het virus. Geen overbodige luxe volgens viroloog Steven Van Gucht. "Hier in Europa hebben we sneller geschakeld, in de VS zijn ze te laks geweest."
VS krijgt vogelgriep bij koeien en pluimvee niet onder controle: "Reactie bij start van uitbraak was veel te laks"
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Nog 17 dagen en dan zal Donald Trump de plek van Joe Biden overnemen in het Witte Huis in de Verenigde Staten. Toch wil Biden last minute nog alles op alles zetten om een mogelijke epidemie van vogelgriep onder mensen te voorkomen.
Het is een poging om ervoor te zorgen dat het land goed voorbereid is als er een pandemie zou uitbreken. 306 miljoen dollar (bijna 300 miljoen euro, red.) om de paraatheid van ziekenhuizen te verbeteren, onderzoek te doen naar behandelingen en vaccins.
Dat Biden zo snel schakelt, is omdat experts bevoegd voor de gezondheidszorg in het land vrezen dat Trump de budgetten voor gezondheidszorg zal verlagen. Dat niet alleen: in de staat Californië werd vorige maand al de noodtoestand uitgeroepen omdat de vogelgriep wild om zich heen slaat bij melkveebedrijven.
Van pluimvee tot melkvee
Hoewel H5N1-influenzavirus - hoe vogelgriep ook genoemd wordt - oorspronkelijk een virus is bij vogels, zoals de naam zegt, zijn er over heel het land sinds maart van dit jaar al 891 uitbraken geweest bij zuivelkuddes in 16 verschillende staten.
In Californië gaat het nog een stap verder: daar werd het virus onlangs aangetroffen in melktanks. Op die manier kan het wel eens gevaarlijk worden voor mensen. "Zolang de melk die geconsumeerd wordt, gepasteuriseerd (met hitte behandeld, red.) is, kan het geen kwaad. Maar in de Verenigde Staten is er een trend om 'rauwe' melk te drinken. Dan kunnen we niet uitsluiten dat er geen risico is", zegt viroloog Steven Van Gucht.
Instanties moeten dus best voldoende testen uitvoeren op die melk. "Maar daar knelt het schoentje. De VS heeft zo laks opgetreden toen de uitbraken toenamen. Het is zo'n ontwikkeld land, maar zelfs na covid heeft men daar precies nog niet veel geleerd."
"De testen op melk gebeuren ondertussen wel", bevestigt Van Gucht. "Maar dat heeft te lang geduurd en gebeurt nog niet systematisch genoeg."
Hoe verspreidt het vogelgriepvirus?
Zoals de naam zegt, zijn vogels de bron van het virus. Meestal gaat het om wilde (trek)vogels die drinken of eten bij pluimvee. "Maar plots zie je ook uitbraken bij koeien, zeehonden, vogels en katten", verduidelijkt Van Gucht. "Tussen mensen kan het virus zich (tot nu toe) niet verspreiden."
H5N1 is overdraagbaar van vogel op vogel, van vogel op zoogdier, van zoogdier op zoogdier en van zoogdier op mens. Dat wil zeggen dat het virus mutaties heeft ontwikkeld waardoor dat makkelijker kan. Het virus wordt nog niet overgegeven van mens op mens.
Zal dat binnenkort wel kunnen? "Er zijn studies die beweren dat je daar niet veel voor nodig hebt, maar dat moet genuanceerd worden. Het zou ook kunnen dat de mens - die al vaak besmet werd met andere influenzavirussen - een soort inherente immuniteit heeft opgebouwd. Dat moeten we nog onderzoeken."
Van melkvee op mensen
Ondertussen hebben ook meer dan 60 mensen in de VS het afgelopen jaar vogelgriep opgelopen. Allemaal besmettingen op melkveebedrijven en de meeste gevallen waren mild. Hoewel, bij 1 patiënt in Louisiana zouden er aanwijzingen zijn dat het virus zich heeft aangepast zodat het zich mogelijk sneller kan vastzetten op de luchtwegen van mensen.
"Dat is onze zorg: hoe meer kansen we het virus geven, hoe groter de kans dat er een mutatie van een of andere soort is die een veel grotere situatie veroorzaakt", zegt Nirav Shah, adjunct-directeur van het onderzoekinstituut Center for Strategic and International Studies, bij de New York Times.
"Maar we zijn ook geïnteresseerd in de wetenschappelijke bevinding dat tot nu toe, in de huidige uitbraak, de gevallen milder zijn geweest dan wat we historisch gezien hebben gezien."
Wat met Europa?
In de VS zijn ze in gang geschoten om het vogelgriepvirus tegen te gaan, maar hoe loopt dat in Europa? "Er wordt in België en in onze buurlanden veel sneller geschakeld. Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen heeft onlangs nog gevraagd ook om de drink- en voederplaatsen af te schermen van wilde dieren."
"In Europa waren er vooral in 2021 en 2022 meer meldingen van het vogelgriepvirus en ondertussen is dat wat gaan liggen", stelt Van Gucht gerust. "We moeten waakzaam zijn, maar grote paniek is hier niet nodig."
