Slovakije heeft sinds 1 januari een aangepast volkslied: een bombastische, trage versie die als traditioneler moet doorgaan. Maar de herwerking leidt tot discussie. "Zelfs de componist zelf zegt dat het lied niet voor iedereen bedoeld is", vertelt correspondent Chiem Balduk.
Onbetaalde muzikanten en een pro-Russische componist: veel kritiek op herwerkt Slovaaks volkslied
Tom Antonissen
Gepubliceerd:
Meer strijkers, lagere stemmen en een tragere, zwaardere inzet. Wie de eerste seconden van het nieuwe Slovaakse volkslied beluistert, hoort meteen het verschil met de vorige versie.
"We kunnen het beschouwen als een hobbyproject van de nieuwe minister van Cultuur", vertelt correspondent Chiem Balduk. "Martina Šimkovičová, is dat. Ze hoort bij de extreemrechtse Slowaakse Nationale Partij, die veel tijd en energie steekt in wat zij ‘het versterken van de nationale trots’ noemen. Daarom vonden ze een nieuwe uitvoering belangrijk, al liggen veel Slovaken hier ook niet per se wakker van."
Beluister: waarom de herwerking van het Slovaakse volkslied de gemoederen beroert (De wereld vandaag, Radio 1)
Slovakije heeft een nieuw volkslied: "Leunt volgens sommigen nu dichter aan tegen Sovjet-muziek"
De essentie van het nummer blijft wel overeind. De tekst en melodie zijn nog altijd hetzelfde, alleen klinkt het nu allemaal wat trager en voller. "Er is zelfs een fujara in te horen, een traditionele fluit. Die maakt geen onderdeel uit van de versie uit 1844, maar is erbij gekomen om een extra Slovaaks element toe te voegen."
Al stelt niet iedereen die veranderingen op prijs. "Zelf ben ik geen kenner, maar veel Slovaakse muziekwetenschappers vinden het een ongebalanceerde variant van het oude volkslied. Ze noemen het kitsch, begrafenismuziek zelfs. De dirigent van het Zuid-Boheems Theater uit Slovakije vindt het meer Sovjet-achtig klinken."
De regering zelf blijft spaarzaam met details over hoe de nieuwe hymne tot stand kwam. "De hele verandering heeft nogal ondoorzichtig plaatsgevonden", aldus Balduk. "De minister van Cultuur koos niet voor een open inschrijving of publieke aanbesteding, maar heeft het zelf toegewezen aan een omstreden figuur: Oskar Rozsa, die ook een aanhanger is van allerlei complottheorieën en in pro-Russische hoek zit."
"Terwijl een volkslied een land net zou moeten verenigen, is hij daar niet op uit. Hij zei zelfs dat dit volkslied niet voor iedereen bedoeld is en zeker niet voor de progressieve elite in het land. Voor wie wel? De in zijn ogen echte Slovaken, die ook behoorlijk pro-Russisch zijn."
Onbetaalde muzikanten
Het is niet de enige kritiek. Ook op de kostprijs van het project komt veel commentaar. "Er is 50.000 euro uitgeschreven, die naar de componist is gegaan. Tegelijkertijd werden veel van de muzikanten van het Filharmonisch Orkest van Slovakije die het nieuwe volkslied hebben ingespeeld niet betaald."
De minister zelf zet die opmerkingen weg als irrelevant. Dat doet ze op haar kenmerkende manier, zegt Balduk. "Ze haalt aan dat voorgaande regeringen subsidies hebben gegeven aan de organisatie van Gay Prides en dat diezelfde media zich daar niet boos over maakten. Volgens haar is dat het bewijs dat die kritische stemmen niet deugen en dat het kennelijk gevaarlijk is om trots te zijn op je eigen land."
Voor wie zelf de vergelijking wil maken: dit is het oude volkslied...
... en dit het nieuwe:
