Aan het begin van het nieuwe jaar stemt het Huis van Afgevaardigden over een nieuwe voorzitter, maar het is lang niet zeker dat de Republikein Mike Johnson zichzelf mag opvolgen. Al zeker 1 fractiegenoot zal tegen hem stemmen en verschillende anderen twijfelen nog. Consensus onder de Republikeinen is nochtans essentieel: als ze het Huis in chaos storten, komt zelfs de inauguratie van Donald Trump in gevaar.
Republikein Mike Johnson wil voorzitter van Huis van Afgevaardigden blijven, maar krijgt hij alle fractiegenoten achter zich?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Vandaag zullen de nieuw verkozen leden van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden voor het eerst samenkomen. De Republikeinen zijn er tijdens de verkiezingen in geslaagd hun meerderheid in het Huis te behouden: door het ontslag van Matt Gaetz uit het Huis staat de balans voorlopig op 219 Republikeinen tegenover 215 Democraten.
Voor het Huis nieuwe wetten kan doorvoeren, moeten de leden een voorzitter aanstellen. Voorlopig vervult de Republikein uit Louisiana Mike Johnson die rol. Johnson wil zijn positie behouden en krijgt daarbij de steun van 'president-elect' Donald Trump, maar het is lang niet zeker dat hij de stemming overleeft.
2 dissidenten betekent geen meerderheid
Om verkozen te raken, moet Johnson een meerderheid van 218 stemmen halen. De Democraten hebben al aangegeven dat hij niet hun kant moet opkijken: zij zullen als 1 front stemmen voor Hakeem Jeffries, de Democratische oppositieleider van het Huis. Aangezien de Republikeinen 'slechts' met 219 zijn, kan Johnson zich amper 1 tegenstem veroorloven. 2 Republikeinse dissidenten betekent dat de Republikeinse voorzitter geen meerderheid haalt.
En 1 Republikeinse tegenstem heeft Johnson al. Thomas Massie uit de staat Kentucky vindt dat Johnson te veel rekent op de steun van Democraten om wetsvoorstellen door te voeren. Volgens Massie moet de nieuwe voorzitter meer inzetten op besparingen bij de federale overheid en de 'Deep State' verder ontmantelen.
Dat Massie zichzelf nu op ramkoers zet met zijn partij en tegen de wil van de volgende president ingaat, doet hem naar eigen zeggen weinig. De man uit Kentucky staat bekend voor zijn eigenwijze manier van werken. Daarnaast is zijn vrouw, met wie hij 31 jaar was getrouwd, vorig jaar gestorven. "Als mensen vroeger al dachten dat het mij niets kon schelen, dan is dat nu al helemaal zo", reageerde Massie eerder al.
Wat is dat precies, 'The Deep State'?
'The Deep State'-theorie stelt dat een groep onverkozen ambtenaren binnen de overheid in het geheim het nationale beleid manipuleert. Die groep zou zich niets aantrekken van het beleid dat de nieuw verkozen president wil doorvoeren, waardoor ze zich verzet tegen "de wil van het volk".
Tijdens zijn presidentschap beweerde Donald Trump geregeld dat delen van de regering tot de 'Deep State' behoorden. Onder meer de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken noemde hij al "Deep State Departments".
Voor alle duidelijkheid, 'The Deep State' is een complottheorie. Academici en journalisten hebben het fenomeen al meermaals onderzocht en geen bewijs gevonden voor het bestaan van de beschreven groep 'bureaucratische tegenliggers'.
Inauguratie in gevaar?
Voorlopig is Massie de enige afgevaardigde die zich openlijk uitspreekt tegen Johnson, maar ook andere Republikeinen zoals Andy Harris uit Maryland en Victoria Spartz uit Indiana hebben al aangegeven dat ze nog twijfelen over hun stem. Volgens het Amerikaanse medium MSNBC zouden naar schatting zo'n 12 tot 15 Republikeinse afgevaardigden nog niet zeker zijn of ze Johnson willen steunen.
Als Johnson niet verkozen raakt, betekent dat chaos in de helft van het Amerikaanse Congres. Een wet uit 1789 stelt dat het Huis een voorzitter moet hebben voor andere taken op de agenda kunnen belanden. De nieuwe afgevaardigden kunnen geen parlementaire comités vormen of nieuwe wetten stemmen.
Dat brengt ook de inauguratie van Donald Trump en zijn vicepresident J.D. Vance in gevaar. Op 6 januari moet het Congres de Republikeinse verkiezingsoverwinning ratificeren. Als het Huis geen voorzitter heeft, is dat niet mogelijk.
In het slechtste geval is de overwinning tegen 20 januari nog steeds niet vastgelegd en kan Donald Trump niet worden beëdigd als volgende president van de Verenigde Staten. In dat geval zou de 91-jarige Republikeinse senator Chuck Grassley als 'president pro tempore' aantreden. Dat scenario heeft nog nooit in de Amerikaanse geschiedenis plaatsgevonden.
Het is niet de eerste keer dat de Republikeinen het moeilijk hebben om een voorzitter aan te stellen. Na de midterm-verkiezingen van 2022 haalden de Republikeinen opnieuw de meerderheid in het Huis, maar hadden ze in totaal 15 stemrondes nodig om Kevin McCarthy te verkiezen voor de positie.
McCarthy is echter niet lang voorzitter gebleven. Na enkele maanden had afgevaardigde Matt Gaetz een motie ingediend om hem uit zijn functie te ontzetten, wat uiteindelijk ook lukte. 22 dagen, 14 kandidaten, 4 genomineerden en 4 stemmingsrondes later verkoos het Huis uiteindelijk Mike Johnson als opvolger.
