Een frivole boodschap van (toen nog) prins Charles, de handtekening van een beruchte Afrikaanse dictator in wording en goede en minder goede vrienden van 'Iron Lady' Margaret Thatcher. Voor de allereerste keer heeft het Britse Nationaal Archief het gastenboek van Downing Street 10 openbaar gemaakt. De 3 volumes uit de periode 1970-2003 geven een exclusieve inkijk in wie het voorrecht had om een privégesprek te hebben met de Britse premier.
De natte droom van elke handtekeningenjager: gastenboek van Britse premiers voor het eerst openbaar gemaakt
Freek Willems
Gepubliceerd:
Het moet de natte droom zijn van elke handtekeningenjager: de 3 in rood leer gebonden en vergulde boeken bevatten de handtekeningen van sommige van de meest beroemde figuren uit de recente geschiedenis.
Het lijkt erop dat het 'Visitors book' werd geïntroduceerd door de conservatieve premier Edward Heath (1970-1974). De 3 volumes die het Nationaal Archief openbaar heeft gemaakt, overspannen de periode 1970-2003, van de conservatief Heath tot de sociaal-democraat Tony Blair.
Niet iedereen die op bezoek kwam in Downing Street 10 mocht het boek tekenen, duidt Jack Brown van King's College London bij de BBC, het werd alleen aangeboden aan speciale gasten. Op die manier geven de 3 volumes een inkijk in wie een privégesprek mocht voeren met de premier. De handtekeningen vertellen ook iets meer "over de plaats van Groot-Brittannië in de wereld", geeft Brown aan.
"Charlie" en een hartje
Sommige van de eerste handtekeningen in het eerste volume behoren toe aan leden van de Britse koninklijke familie, die meestal niet veel meer dan hun naam neerpenden. Onder hen - uiteraard - wijlen koningin Elizabeth II. In 1971 kwam ook de toenmalige kroonprins Charles op bezoek. Hij koos voor het frivole "Charlie".
Dat eerste volume werd verder onder anderen ondertekend door verschillende Aziatische en Afrikaanse leiders, onder wie de beruchte Oegandese dictator Idi Amin. In 1971 werd hij uitgenodigd in Downing Street, 6 maanden nadat hij via een staatsgreep aan de macht was gekomen. Op dat moment was nog niet zo duidelijk hoe bruut zijn regime later zou worden.
Een groot deel van de boodschappen in het gastenboek zijn gericht aan Margaret Thatcher, die meer dan 10 jaar premier was (1979-1990). Zo prijst de toenmalige Amerikaanse president George H.W. Bush bij zijn bezoek in 1989 de zogenoemde 'speciale relatie' tussen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk: "Met respect, vriendschap en dankbaarheid voor deze relatie die zoveel betekent." Zijn echtgenote Barbara deelt die mening. "Ook van mij", houdt ze het kort.
Andere relaties stonden onder Thatcher meer onder spanning, de toenmalige Britse premier was om het zacht uit te drukken niet altijd geliefd binnen de Europese Unie (toen nog Europese Gemeenschap). Dat blijkt ook uit de boodschap van de toenmalige Franse premier Michel Rocard.
"Het is altijd een buitengewone gelegenheid om geconfronteerd te worden met de eerste minister, vooral wanneer we het eens zijn, zelfs wanneer we het niets eens zijn. Heel, heel erg bedankt", schreef hij in 1989. De socialist Rocard was premier onder president François Mitterand en was, anders dan Thatcher in die tijd, een uitgesproken eurofiel.
Andere wereldleiders die de revue passeerden in Downing Street én het gastenboek, zijn de Amerikaanse presidenten Jimmy Carter en Ronald Reagan, de Filipijnse president Ferdinand Marcos, de Indiase premier Indira Ghandi, Sovjetpresident Micheil Gorbatsjov, de Tsjechische president Vaclav Havel (die er een hartje bij tekende, zoals hij ook vaak in zijn correspondentie deed) en de Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela.
"Een bezoek aan Downing Street 10 is altijd een onvergetelijke ervaring", schreef Mandela in 1996, toen als president. De "altijd" verraadt dat het niet zijn eerste bezoek was. Bij dat eerste bezoek, in 1990, was Mandela nog maar net vrijgelaten uit de gevangenis. Opvallend: van dat bezoek is geen spoor in het gastenboek.
De opvolgers van Thatcher, de conservatief John Major en de sociaal-democraat Tony Blair, gebruikten het gastenboek duidelijk minder vaak. Begin 2002 is er wel nog de opvallende boodschap van Rudy Giuliani, toen burgemeester van New York.
Enkele maanden na de aanslagen van 11 september 2001 bedankt hij premier Tony Blair voor de Britse steun. "Meneer de premier, wij zijn u eeuwig dankbaar voor uw steun in deze gevaarlijke tijden. U zult altijd een speciale plaats innemen in het hart en het hoofd van alle New Yorkers en Amerikanen."
De laatste handtekeningen in het derde openbaar gemaakte volume zijn die van de voormalige Amerikaanse president George W. Bush en zijn vrouw Laura. Ongedateerd, maar vermoedelijk geplaatst tijdens hun bezoek in november 2003.
Vandaag de dag is zo'n gastenboek niet meer gebruikelijk in Downing Street 10. Volgens Britse media zou David Cameron (premier van 2010 tot 2016) er officieel komaf mee hebben gemaakt. Maar wellicht werd het ook in de jaren voor hem amper nog gebruikt.
Bijna geveild
1 van de 3 volumes die nu openbaar zijn gemaakt, van de periode 1980-1995, werd overigens begin dit jaar bijna geveild. De eigenaar die het boek wilde laten veilen, zou een ambtenaar zijn geweest die het boek zou hebben gered uit een ondergelopen kelder in een overheidsgebouw. Naar eigen zeggen had hij de toestemming gekregen om het te laten veilen.
De Britse regering kon daar toen een stokje voor steken, met het argument dat het boek eigendom is van de staat.
