In heel België hebben in 2023 5.485 automobilisten en bestuurders van bestel- en vrachtwagens een bekeuring gekregen voor onvoldoende afstand houden of bumperkleven. Dat blijkt uit de meest recente cijfers die VRT NWS van de politie kreeg. Dit verkeersgedrag is gevaarlijk en zelfs asociaal. Toch schrijft de politie relatief weinig boetes uit. Dat komt omdat het erg tijdrovend is om overtreders uit het verkeer te plukken.
Mobiliteitsorganisatie VAB peilde 2 maanden geleden bij haar leden naar de grootste ergernissen die ze in het verkeer ervaren. In de top 3 stonden: mensen die geen richtingaanwijzers gebruiken (1), bumperkleven (2) en onnodig op de linker- of middenrijstrook blijven rijden (3).
VRT NWS vroeg aan de politie hoeveel boetes zij dan uitdeelt voor bumperkleven of onvoldoende afstand houden. Van alle verkeersgedragingen in de top 3 is bumperkleven namelijk de gevaarlijkste. Hou je te weinig afstand tot je voorligger, dan heb je veel minder zicht op de weg. Je ziet letterlijk niet wat er verderop voor je gebeurt. In geval van een plotse file of een obstakel heb je vaak onvoldoende tijd om te remmen en veroorzaak je een kop-staartaanrijding.
Wat zijn de afstandsregels voor auto’s of bestelwagens?
Concrete regels bestaan er niet in de wegcode voor voertuigen die minder dan 7,5 ton wegen. Als weggebruiker moet je je wel houden aan enkele algemene gedragsregels: een bestuurder moet, rekening houdend met zijn of haar snelheid, tussen zijn voertuig en zijn voorligger een “voldoende veiligheidsafstand” houden (art. 10.1.2.). Daarbij moet hij zijn snelheid ook regelen in functie van de aanwezigheid van eventuele kwetsbare weggebruikers zoals fietsers en voetgangers, van de weersomstandigheden, de drukte op de weg, hoe zwaar het voertuig geladen is, enzovoort (Art. 10.1.1.).
Rijd je op de snelweg met een snelheid van 120 kilometer per uur en wil je berekenen hoeveel afstand je nodig hebt om bij een noodstop helemaal tot stilstand te komen? Dat kan eenvoudig via deze simulator van de Vlaamse Stichting Verkeerskunde.
Of pas met de auto de 2 seconden regel toe. Kies een duidelijk herkenningspunt langs de weg, bijvoorbeeld een verlichtingspaal of brug. Zodra je voorligger dat punt voorbijrijdt, tel je 2 seconden (“eenentwintig, tweeëntwintig”). Rijd jij zelf na die 2 seconden voorbij datzelfde punt, dan zit je op een veilige afstand. Ben je al eerder dan wanneer de 2 seconden om zijn aan het punt, dan rijd je te dicht achter je voorligger en moet je meer afstand tussen laten.
Er bestaat wel een uitzondering voor automobilisten die in zogenoemde ‘konvooien’ rijden. Denk aan huwelijken, begrafenissen, een meeting met oldtimerfanaten of andere evenementen. Organiseer je zoiets, dan moet je buiten de bebouwde kom een onderlinge afstand van minstens 50 meter respecteren (Art 18.3.). Dit is echter niet van toepassing voor bestuurders die toevallig voor korte tijd in colonne rijden. Soms controleert de politie visueel tijdens patrouilles.
Wat zijn de regels voor vrachtwagenbestuurders?
Bij voertuigen van méér dan 7,5 ton gelden 2 regels. Op bruggen en viaducten moeten ze overal een onderlinge afstand houden van ten minste 15 meter (Art 18.1.). Buiten de bebouwde kom moeten ze altijd een tussenafstand van tenminste 50 meter respecteren (Art. 18.2.).
Controles door de politie gebeuren in dat geval meestal via patrouilles die meerijden in de verkeersstroom en overtreders uit het verkeer plukken. Dat is een tijdsintensieve werkwijze. Soms controleert de politie ook met camera’s en drones. Dat gebeurt vooral in risicozones waar veel kop-staartaanrijdingen gebeuren en zeker bij wegenwerken.
Wie kreeg een boete?
In de tabel hieronder zie je hoeveel boetes de federale wegpolitie in 2023 heeft uitgeschreven voor onvoldoende afstand houden op de autosnelweg en dat per type weggebruiker.
In 2023 kregen in heel België 3.520 bestuurders van een voertuig van meer dan 7,5 ton een boete voor het niet respecteren van de 50 meter regel (Art. 18.2.). Meestal zwaardere vrachtwagens dus. Nog eens 183 bestuurders van zware voertuigen voor inbreuken op de algemene regel in Art. 10.1.2.
Daarnaast ontvingen 680 bestuurders van personen- en bestelwagens een boete voor een onaangepaste tussenafstand volgens hetzelfde artikel. In andere categorieën vielen nog 152 bekeuringen. Voor het niet respecteren van de tussenafstanden bij konvooien waren er in 2023 welgeteld 5 inningen. In totaal komt dat op 4.535 boetes.
Op gewest- en lokale wegen vlogen nog eens 950 mensen op de bon voor gelijkaardige overtredingen. Dat waren vooral automobilisten (682) en in mindere mate vrachtwagenbestuurders (126). Alles samen geteld kom je zo dus aan 5.485 boetes.
Waarom de pakkans zo laag is
Jaarlijks leggen we met alle gemotoriseerde voertuigen in België méér dan 80 miljard kilometer af. Om dat in perspectief te plaatsen: dat is meer dan 3 keer zoveel als de afstand die de NASA-ruimtesonde ‘Voyager 1’ heeft afgelegd sinds haar lancering in 1977. ‘Voyager 1’ bevindt zich momenteel al buiten ons zonnestelsel.
Met enkele duizenden boetes per jaar verbaast het niet dat de pakkans voor bumperkleven of onvoldoende afstand houden bijgevolg relatief laag is. In 2023 haalde de politie in 1 jaar tijd in het hele land 3.520 vrachtwagens naar de kant. Op de E17 tussen Antwerpen en Kortrijk rijden er op elke willekeurige locatie per dag alleen al 10.000 tot 15.000 vrachtwagens voorbij.
Het controleren van onvoldoende afstand houden, is moeilijk overal te automatiseren met behulp van camera’s en drones
Ook al geeft de politie er weinig commentaar bij: het doet vermoeden dat de handhavers op de weg alleen de meest flagrante overtreders staande houden. Wanneer ze kunnen. Want er zijn niet altijd politiemensen op de weg die actief met het verkeer meerijden om lik-op-stuk asociaal of verkeersonveilig gedrag aan te pakken.
Het controleren van onvoldoende afstand houden, is ook moeilijk overal te automatiseren met behulp van camera’s en drones. Vaak treden immers diffuse situaties op. Volgens Artikel 16.4. van de wegcode heeft elke bestuurder ook de plicht om nét voor het inhalen de voorligger relatief dicht te naderen zodat hij/zij op zeer korte tijd kan inhalen. Dat geldt ook voor vrachtwagens. In dat geval zou een boete onterecht zijn.
In Duitsland zijn de regels over afstand houden in elk geval een pak strenger. Daar geldt op de snelweg voor alle voertuigen de regel van de ‘Halbe Tacho’ (letterlijk: 'halve snelheidsmeter'). Dat is een eenvoudig rekensommetje: de afstand die je in aantal meters moet houden, is de helft van je snelheid. Wie 100 kilometer per uur rijdt, moet minstens 50 meter afstand houden tegenover zijn voorligger. En de politie is waakzaam, ze controleert regelmatig met behulp van camera's. De boetes zijn heftig. Wie betrapt wordt bij 130 kilometer per uur, betaalt minstens 400 euro en krijgt een rijverbod van 3 maanden.
Kan nieuwe autotechnologie ons helpen om een veilige afstand te houden?
Steeds meer (nieuwe) auto’s zijn uitgerust met ‘Adaptive Cruise Control (ACC)’ en ‘Collision Warning Systems’. Die stellen weggebruikers in staat om bij druk verkeer of file mee te rijden met de stroom zonder dat er botsingen met de voorligger mogelijk zijn. Afstandssensoren remmen het voertuig automatisch tijdig af. Er bestaan per merk echter veel varianten van die systemen.
“Het probleem met die systemen is in de eerste plaats dat je ze zelf kan afstellen,” zegt Tony Verhelle, voormalig hoofdredacteur van Autogids en vandaag drijvende kracht achter het platform newmobility.news.
“Je kan bijvoorbeeld bij ACC instellen welke minimale afstand je auto tot je voorligger op de snelweg moet houden: 25 meter of evengoed 55 meter. Stel je de afstand te kort in, dan heb je bij een hoge snelheid in geval van een noodstop alsnog een aanrijding,” aldus Verhelle. Stel je de hoogste afstand in, dan krijg je te maken met ‘tussenkruipers’, weggebruikers die jouw gedrag niet appreciëren, inhalen en dan voor je gaan rijden.
“De oplossing zit wellicht in slimmere algoritmes die je wagen automatisch in functie van de snelheid op de snelweg een ideale afstand laten houden, niet te veel en niet te weinig. Zo benut je ook het beste de capaciteit van de weg,” besluit Verhelle.
