Na 3 diefstallen in vorige eeuw: retabel van kerk in Lombeek weer in ere hersteld via 3D-scans van beelden

De Onze-Lieve-Vrouwkerk bij Roosdaal dateert uit de 13e eeuw. Het retabel is gemaakt rond 1530. Tijdens de vorige eeuw werd de kerk tot driemaal toe beroofd: niet alleen in 1913, maar ook in 1974 en in 1981. "Het retabel was telkens kop van jut", zegt Van Schepdael. "Het stelt het levensverhaal van Maria voor, maar na die 3 diefstallen kon je als bezoeker eigenlijk niet meer opmaken welke scène bepaalde beelden nu eigenlijk voorstelden."

"We zijn op zoek gegaan naar een manier om het retabel weer compleet te maken", vertelt Van Schepdael. "Dat bleek niet gemakkelijk. Eerst dachten we er nog aan om de beelden opnieuw te sculpteren, maar dat zou niet alleen veel kosten, het zou ook niet gemakkelijk zijn om iemand te vinden die er de kunde voor heeft."

Het retabel is een uniek Vlaams topstuk, dat niet elke kunstenaar zomaar kan nabootsen, volgens de koster: "Het is van een technisch erg hoog niveau. Als je het door iemand met de hand laat sculpteren, zullen er dus altijd kleine verschillende opduiken. In de plooien van de kleren, bijvoorbeeld."

"Zo kwamen we op het idee om naar de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te trekken", legt Van Schepdael uit. "In de loop van de 19e eeuw is het retabel namelijk eens helemaal uit elkaar gehaald en zijn er mallen van gemaakt. Die liggen in de kelder van het museum in Brussel."

Toch bleken ook de gedetailleerde mallen in de kelder van het museum in Brussel geen soelaas te bieden: "De mallen lagen verspreid over de kelder en ze zijn al oud, dus we zouden ze eerst nog moeten restaureren voor we ze konden gebruiken: een huzarenstuk dus", aldus de koster en organist.

Uiteindelijk kwamen de liefhebbers van het retabel op een nieuw idee. "Van de mallen uit de 19e eeuw is eerder al een plaasteren versie van het retabel gemaakt", zegt Van Schepdael. "Dat staat in datzelfde museum in Brussel, in de tentoonstellingsruimte. We hebben dat retabel ingescand en aangevuld met de stukken die we bij ons in de kerk hebben staan. En zo kregen we uiteindelijk toch een volledig beeld, in 3D, van het integrale retabel."

"Ook het scannen bleek een huzarenstuk: soms duurde het een volle dag om 1 scan te maken", legt Van Schepdael uit. "Maar het is gelukt. Daarna moesten de beelden ook nog een juiste kleur krijgen. Dat is moeilijker dan het lijkt. Maar onder het toeziend oog van enkele mensen van het Koninklijk Instituut van het Kunstpatrimonium hebben we ook die taak tot een goed einde gebracht."

Nu is het pronkstuk van de Onze-Lieve-Vrouwkerk weer in z'n geheel te bewonderen. "En dat maakt niet alleen mij, maar alle dorpelingen emotioneel. Na de diefstallen eind vorige eeuw dachten we allemaal dat we het retabel nooit nog in al zijn schoonheid zouden zien", zegt Van Schepdael.

"Al blijven het natuurlijk kopies. Ik koester nog altijd de hoop dat de 15 ontbrekende beelden op een dag toch nog boven water zullen komen. Wat ben je er ook mee als je ze in je bezit hebt? Je kan ze nooit aan iemand tonen, want dan uit je jezelf als dief. En ze verkopen zit er ook niet in, om dezelfde reden. Ik hoop dus dat ze opduiken bij een overlijden. Je weet maar nooit", aldus Van Schepdael.

De koster en organist staat in Onze-Lieve-Vrouw-Lombeek bekend als de allergrootste liefhebber van de kerk: "Mensen zeggen altijd dat ik getrouwd ben met de kerk. Maar het is ook een kerk om verliefd op te worden. Het is een prachtig vroeggotische Mariabedevaartsoord. Een echte parel van Vlaamse kunst dus", aldus nog Van Schepdael.