Ecuador staat al 3 weken in rep en roer door de verdwijning van 4 jongens van 11 tot 15 jaar, na een avondje voetballen. Bewakingsbeelden suggereren dat de jongens zijn meegenomen door een militaire patrouille. De vondst eerder deze week van 4 verkoolde, volledig onherkenbare lichamen in een rivier nabij een militaire basis versterkt de angst voor een lugubere afloop.
Lugubere verdwijningszaak beroert Ecuador: werden 4 tienerjongens vermoord en in brand gestoken door legerpatrouille?
Freek Willems
Gepubliceerd:
De 4 jongens van 11, 14, 15 en 15 jaar verdwenen op de avond van 8 december in de grootstad Guayaquil, in het westen van Ecuador, na een spelletje voetbal op straat. Sindsdien is niets meer van hen vernomen.
De vader van een van de kinderen kreeg die avond nog een verontrustend telefoontje van zijn zoon. "Het leger heeft ons meegenomen, ze hebben ons geslagen, ze beschuldigen ons van een overval, ze hebben ons achtergelaten. Papa, kom alsjeblieft, red me", zou de jongen volgens zijn vader hebben gezegd.
Beelden van bewakingscamera's die het Amerikaanse persagentschap AP in handen kreeg, suggereren dat de jongens inderdaad door een legerpatrouille zijn meegenomen. Volgens AP is op de beelden te zien dat mannen in een militair uniform zeker 2 jongens vastnemen, hen in een open bestelwagen duwen en met hen wegrijden. Een van de mannen zou een van de jongens een vuistslag in het gezicht hebben gegeven. Er wordt vermoed dat de 2 jongens tot het groepje van 4 behoorden dat die avond vermist raakte.
De verdwijningszaak veroorzaakte grote consternatie bij de publieke opinie in Ecuador. De voorbije weken kwamen honderden mensen op straat om gerechtigheid te eisen. Ze eisten onder meer dat de zaak als een gedwongen verdwijning onderzocht zou worden.
Afgelopen dinsdag, 2 weken na de verdwijning, kreeg de zaak een (mogelijk) luguber vervolg, toen 4 verkoolde lichamen werden gevonden in een rivier nabij de luchtmachtbasis van Taura, op zo'n 30 kilometer van Guayaquil. De lichamen waren volledig verbrand en daardoor onherkenbaar.
Een uitgebreide lijkschouwing moet nu uitmaken of het inderdaad om de lichamen van de 4 verdwenen tieners gaat. Onderzoekers waarschuwen ervoor dat het zeker een maand kan duren voordat dat duidelijk wordt. Omdat de lichamen onherkenbaar zijn én de vingerafdrukken zijn weggebrand, zullen de onderzoekers DNA moeten halen uit de beenderen of tanden.
Ook de Ecuadoraanse mensenrechtenorganisatie CDH ('Permanent Comité voor de Verdediging van de Mensenrechten') wijst bij BBC Mundo op de complexe identificatie. "De lichamen waren in staat van ontbinding", weet Fernando Bastías van CDH.
16 militairen aangehouden
Dezelfde dag van de vondst werden 16 militairen van de basis in Taura opgepakt en in voorlopige hechtenis geplaatst. Volgende week dinsdag moeten ze voor de rechter verschijnen, waar ze volgens het kantoor van de openbaar aanklager wellicht in verdenking gesteld zullen worden van gedwongen verdwijning.
Volgens de Ecuadoraanse minister van Defensie Gian Carlo Loffredo zullen ze ook voor een militaire rechtbank moeten verschijnen. Hij zei ook dat de militaire patrouille die in verband wordt gebracht met de verdwijning, geen officiële toelating had gekregen van de officieren binnen de basis van Taura.
Loffredo paste de voorbije weken zijn verklaringen over de zaak een aantal keren aan. Aanvankelijk had hij gezegd dat de verdwijning wellicht het werk was van "criminele bendes". Later gaf hij toe dat de jongens waren opgepakt door een patrouille van 16 militairen in 2 voertuigen, wegens een vermoedelijke overval. Maar de jongens zouden daarna weer vrijgelaten zijn.
Kritiek op onderzoek
Niet alleen de verdwijningszaak beroert de gemoederen, ook de manier waarop de autoriteiten ze (niet voldoende) hebben aangepakt. Volgens het Amerikaanse persagentschap AP hebben de autoriteiten 2 weken lang gewacht om een onderzoek in te stellen naar de rol van het leger in deze zaak. Nochtans had de politie al vrij snel toegang tot de camerabeelden waarop de militairen te zien zijn.
Volgens AP werd de bewuste video al een dag na de verdwijning aan de autoriteiten overgemaakt, dat zeggen 2 anonieme bronnen dicht bij het onderzoek. Maar het onderzoek naar de rol van het leger startte pas 15 dagen na de verdwijning, nadat de families van de kinderen in lokale nieuwsuitzendingen en op sociale media meer daadkracht hadden geëist van de autoriteiten.
Een jaar vol geweld De verdwijning van de jongens volgt op een jaar vol geweld in het Zuid-Amerikaanse land. Ecuador kwam het voorbije jaar in een (nieuwe) spiraal van geweld terecht nadat de beruchte drugsbaron Adolfo 'Fito' Macias in januari tijdens dodelijke rellen uit de gevangenis was ontsnapt. 2 dagen later drongen leden van een andere bende een tv-studio in Guayaquil binnen en verstoorden er een live-uitzending.
Het aantal moorden in Ecuador is de voorbije 3 jaar verdrievoudigd. In augustus vorig jaar werd ook een presidentskandidaat vermoord. Het toenemende drugsgeweld en de afpersing van de bevolking door bendes leidde ertoe dat honderdduizenden Ecuadoranen hun land ontvluchtten. Velen onder hen hopen de Verenigde Staten binnen te raken.
De Ecuadoraanse president Daniel Noboa heeft al enkele keren de noodtoestand afgekondigd en schakelde het leger in om het toenemende drugsgeweld in te dijken. Een twintigtal bendes werden als terroristische organisaties bestempeld.
Maar het leger wordt er tegelijkertijd van beschuldigd geregeld over de schreef te gaan en buitengerechtelijk geweld te plegen. Eerder dit jaar was er bijvoorbeeld al een verdwijning van 2 kinderen en werd een 19-jarige Ecuadoraan doodgeschoten aan een controlepost in Guayaquil.
In februari 2025 zijn er presidentsverkiezingen in Ecuador. Noboa (37), die nog maar een dik jaar aan de macht is nadat zijn voorganger vervroegde presidentsverkiezingen had uitgeschreven en bij zijn eedaflegging de jongste Ecuadoraanse president ooit was, hoopt dan herkozen te worden.
