De feestdagen zouden een baken van warmte en gezelligheid moeten zijn. Toch veroorzaken ze ook heel wat spanningen, weet psycholoog Griet Van Vaerenbergh. Wat zijn de valkuilen van de feestdagen precies? En hoe kan je je ertegen wapenen? Van Vaerenbergh geeft in 'Eerste hulp bij feestdagen' tips om deze drukke periode door te komen.
'Sociale katers' en torenhoge verwachtingen? Met deze tips overleef jij de feestdagen
Nog snel naar de winkel om dat ene ingrediënt of een missend cadeau, in recordtempo je tafel dekken of twijfelen over welke outfit je de komende dagen zal aantrekken. Vind jij de feestdagen stresserend? Dat is niet verrassend, zegt psycholoog Griet Van Vaerenbergh in 'Eerste hulp bij feestdagen' op Radio 1.
"Er komen heel wat dingen bij feestdagen kijken die spanningen kunnen leveren. Wat gaan we koken, bijvoorbeeld. Plots een hele hoop mensen in je huis, of stress om het juiste cadeau te kopen." Van Vaerenbergh zet de grootste uitdagingen op een rijtje én geeft tips om je toch rust te vinden tijdens deze drukke dagen.
Van het 'guest stress syndrome' tot sociale katers
Veel mensen ervaren stress om gasten thuis te ontvangen, weet Van Vaerenbergh. Dat heeft zelfs al een eigen term: het 'guest stress syndrome'. "Het is geen echt syndroom, maar een verzameling van kenmerken die we ervaren wanneer we iets zo goed mogelijk willen doen. Hier gaat het specifiek om het ontvangen van gasten."
Dat komt voort uit hoge verwachtingspatronen en de zogenaamde 'verwachtingskloof'. "Dat is de kloof tussen wat is en wat we verwachten. Het komt wel vaker voor bij feestdagen dat mensen teleurgesteld zijn omdat ze te hoge verwachtingen hebben, of denken dat andere mensen hoge verwachtingen koesteren."
"Stel dat je bij iemand anders een mooi viergangendiner voorgeschoteld kreeg, dan wil je aan diezelfde eisen kunnen voldoen." Ook een opgeruimd (en versierd) huis zitten in dat pakketje aan verwachtingen.
Als je regelmatige feesten na elkaar hebt, kan je dat een sociale kater opleveren
Griet Van Vaerenbergh, psycholoog
Niet alleen die verwachtingen, maar ook je huis openstellen op zich kan spanningen brengen. "Dat is ons eigen territorium. Het is de plek waar we aan zelfzorg doen, intiem zijn… dan komen er plots mensen binnen. We voelen ons voor een stuk bedreigd, vooral omdat je niet weet hoe iemand anders zich zal gedragen." Wat als ze opeens de koelkast of kleerkast opentrekken? "Je bent dan een stuk alerter. Dat vermoeit en put uit", weet Van Vaerenbergh.
Ook wie als gast door de feestdagen walst, kan stress ervaren. Een 'sociale kater' loert volgens Van Vaerenbergh om de hoek. "Als je regelmatige feesten na elkaar hebt, zie je veel volk. Of je dat nu graag doet of niet, je kan er erg vermoeid van worden."
"Eigen aan die sociale uitputting is dat we een goede indruk willen achterlaten. Sociaal contact vergt veel energie: je wil aandachtig zijn, luisteren… dat vergt heel wat van je kortetermijngeheugen. Wanneer je volledig jezelf bent, vraagt dat minder energie van je brein."
Zelfzorg, natuur en JOMO
Om die sociale kater wat te temperen, geeft Van Vaerenbergh tips mee. "Je kan bijvoorbeeld op voorhand plannen dat je niet té veel sociaal contact hebt. Geef wat prioriteit aan zelfzorg", zegt ze. "Dat is zeker niet enkel de typische 'me-time'. Probeer bijvoorbeeld goed uitgeslapen te zijn en bereid je goed voor."
Psycholoog Griet Van Vaerenbergh: "Tijdens de feestdagen hebben mensen ook last van sociale katers"
"Het is belangrijk om jezelf op voorhand in rust te krijgen. Binnen de psychologie zijn er heel wat technieken om innerlijke en mentale rust te krijgen, waardoor je ook fysiek meer tot rust komt", zegt Van Vaerenbergh. "Maar wat altijd werkt, is de natuur."
"Daar kalmeren we heel sterk, omdat we evolutionair psychologisch veel tijd doorgebracht hebben in de natuur. Ons brein is daarop gericht: de geluiden van de natuur, maar ook het zien van water of groen, heeft een kalmerend en helend effect. Dat is na spanning zo, maar ook vóór spanning."
Daarnaast kan je ook op het feest zelf voor jezelf zorgen. "Je moet niet heel de tijd alles op gang houden. Je kan je ook even rustig terugtrekken. Dat wordt tegenwoordig ook meer en meer aanvaard. We kunnen het meer benoemen, en hoe meer we dat doen, hoe makkelijker het voor iedereen wordt."
Ik pleit ervoor dat mensen die het op zichzelf zouden vieren, dat ook moeten kunnen
Griet Van Vaerenbergh, psycholoog
"Het wordt bijna echt in ons gepompt dat je moet vieren, uitgebreid eten, veel volk uitnodigen… dat wordt versterkt door sociale media allerhande." Dat duidt het begrip FOMO, 'the fear of missing out', aan.
"Het hoeft niet zo te zijn. Ik pleit ervoor dat mensen die het op zichzelf zouden vieren, dat ook moeten kunnen." JOMO dus, 'the joy of missing out'. "Het draait om een keuze maken: ik hoef niet overal bij te zijn en maak een selectie. Daardoor kan je heel dicht en authentiek bij jezelf blijven."
