Op het strand van Bondi Beach in Australië waren duizend mensen samengekomen om Chanoeka te vieren, het Joodse lichtfeest, toen daar een terreuraanslag plaatsvond. Wat houdt het 8 dagen durende feest eigenlijk in en hoe wordt het gevierd?
Schietpartij op Bondi Beach vond plaats op Chanoeka, maar waar staat die Joodse feestdag voor?
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Dit artikel werd vorig jaar gepubliceerd. Naar aanleiding van de terreuraanslag op Bondi Beach in Australië bieden we het opnieuw aan.
Chanoeka, het lichtfeest van het jodendom. Vanaf vandaag komen Joden 8 opeenvolgende avonden samen met familie en vrienden om een extra kaars aan te steken in de channukkia. Dat is een kandelaar met meerdere armen.
De oorsprong van Chanoeka brengt ons terug naar de 2e eeuw voor Christus. Een groep Joodse strijders kon de Tempel van Jeruzalem bevrijden, die bezet werd door buitenlandse troepen. Om de tempel opnieuw in te wijden, staken ze de channukkia aan met een kleine hoeveelheid ritueel zuivere olie. Die kaarsen bleven 8 dagen lang branden, terwijl het geweld in Jeruzalem nog aan de gang was.
Chanoeka, dat in het Hebreeuws 'inwijding' betekent, markeert dan ook de herinwijding van de tempel en de wonderbaarlijk langdurige olie. Om deze gebeurtenis te herdenken, steken ze de nachtelijke kaars aan en koken ze ook nadrukkelijk in olie. Onder meer de aardappelpannenkoekjes (latkes, red.) is een traditioneel gerecht.
Chanoeka heeft een vaste dag op de Joodse kalender. Die kalender is gebaseerd op de maancyclus en loopt niet synchroon met de Gregoriaanse kalender.
Op die kalender begint Chanoeka altijd na zonsondergang van de 24e dag in de 3e Joodse maand, Kislev. Op de Gregoriaanse kalender valt die dag tussen eind november en eind december. Dit jaar viert het jodendom Chanoeka dus van 14 tot 22 december.
Joodse feestdagen
Hoewel Chanoeka zeker een grote feestdag is binnen het jodendom, is Jom Kipoer de belangrijkste feestdag. Dat is de Grote Verzoendag, 10 dagen na het joodse nieuwjaar (Rosj Hasjana). Joden geloven dat God op deze dag beslist over het lot van de gelovigen voor het komende jaar.
Andere belangrijke feestdagen binnen het jodendom zijn Shavu'ot (Wekenfeest), Rosj Hasjana, Soekot (Loofhuttenfeest), Poerim (Lotenfeest), Pesach (het joodse paasfeest) en dus Chanoeka. Voor Joodse meisjes is er ook nog het bat mitswa op hun 12e verjaardag en voor Joodse jongens het bar mitswa op hun 13e. Op die feestdagen zijn de jongens en meisjes volgens joodse wetten volwassen.
9 armen en volgorde van kaarsen aansteken
Overal ter wereld vieren Joden het 8 dagen durende lichtfeest met 1 doel: licht brengen in de duisternis en benadrukken dat zelfs 1 klein lichtje een groot effect kan hebben. Daarom beginnen ze dus met 1 kaars en komt er elke nacht 1 kaars bij.
Er zijn wel belangrijke voorwaarden bij het aansteken van de channukkia. De kaarsen worden toegevoegd van rechts naar links, maar wel aangestoken van links naar rechts. Op die manier begint het ritueel met het nieuwste licht. In de Talmoed (na de Tenach het belangrijkste Joodse boek, red.) staat wel een meningsverschil over die volgorde.
Voor elke dag is er dus een nieuwe kaars op de channukkia. Toch heeft die 9 armen. Op die 9e arm staat de kaars die het jodendom 'shamash' noemt. Met die kaars steken gelovigen de andere kaarsen aan.
Channukia's in het straatbeeld
De komende 8 dagen brandt dus in elk Joodse huishouden een channukia. En dat zal je misschien ook wel opmerken in het straatbeeld. Traditioneel wordt de channukia op een plek gezet waar hij van buitenaf zichtbaar is. Het symboliseert de verspreiding van Gods licht naar alle volken.
Overal ter wereld zie je in parken, drukke straten en ook bij openbare bezienswaardigheden de channukia steeds prominenter in beeld komen. Tijdens Chanoeka schenken veel Joden ook donaties aan liefdadigheidsinstellingen en sociale werken. Voor velen is het onderdeel van de viering.
