Het dreigement van de Qatarese minister van Energie om de gasleveringen aan de Europese Unie te stoppen, is vooral een drukkingsmiddel om te onderhandelen met de EU. Dat zegt Moniek de Jong, postdoctoraal onderzoeker rond energiezekerheid, in De Ochtend op Radio 1. Qatarese bedrijven riskeren vanaf 2027 hoge boetes van Europese lidstaten als ze niet genoeg doen om mensenrechtenschendingen tegen te gaan. Volgens De Jong is er voorlopig geen reden tot paniek.
Na dreigement om kraan dicht te draaien: kan Europa zonder aardgas uit Qatar?
Ine Philippe
Gepubliceerd:
Vanaf 2027 kunnen landen van de Europese Unie boetes opleggen aan grote bedrijven die niet genoeg doen om mensenrechtenschendingen en klimaatveranderingen tegen te gaan. Ook grote bedrijven buiten Europa die een grote omzet draaien binnen de EU, zoals het Qatarees staatsbedrijf QatarEnergy, riskeren zulke boetes.
De minister van Energie van Qatar, Saad al-Kaabi, dreigt er nu mee de gaskraan naar Europa dicht te draaien als landen effectief boetes zullen opleggen. "Als ik 5 procent van mijn gegenereerde omzet verlies door naar Europa te gaan, ga ik niet meer naar Europa", vertelde al-Kaabi aan de Financial Times.
Toch is er niet meteen een reden tot paniek, zegt Moniek De Jong, postdoctoraal onderzoeker rond energiezekerheid aan de Friedrich-Alexander Universiteit in Nürnberg (Duitsland). "Momenteel komt 5 tot 6 procent van de totale gasimport in de EU van Qatar. Een significant percentage, maar niet zo groot als de afhankelijkheid die we van Russisch gas hadden."
Qatar dreigt gaskraan dicht te draaien: wat betekent dat voor ons land?
Qatar levert momenteel vloeibaar aardgas (lng) aan Europa. Het voordeel van die lng-markt is, volgens De Jong, dat de stromen in die markt snel kunnen veranderen. "Nu gaat er nog heel veel Qatarees gas naar Azië en Europa. Als Qatar echt niets meer zou leveren aan Europa, zouden we bijvoorbeeld meer lng uit Amerika importeren, waarop Amerika vervolgens minder naar Azië zal exporteren. Dan zouden die stromen wel veranderen, maar zou er nog steeds geen probleem zijn."
De uitspraken van de Qatarese minister kunnen wel effect hebben op de gasprijzen, al zijn die eerder van korte duur. "Sinds we als Europese Unie minder Russisch gas importeren, zien we wel dat we veel afhankelijker geworden zijn van de Europese gasmarkt. Dat betekent dat ieder klein nieuwsbericht over mogelijke onderbrekingen ervoor zorgt dat de prijs een beetje stijgt, maar vaak is dat maar heel kortstondig."
Wie een variabel energiecontract heeft, zal die prijsverhogingen mogelijk ook voelen. Dat gaat over 70 procent van de Vlaamse huishoudens.
Dreigement als drukkingsmiddel voor onderhandelingen
Bovendien is het helemaal nog niet zeker of Qatar effectief ooit de kraan dicht zal draaien, zegt De Jong. "De Qatarese minister van Energie heeft gezegd dat de bestaande contracten wel nageleefd zullen worden. Het is nog wat onduidelijk wat hij daar precies mee bedoelt. Sowieso gaat de wet pas in vanaf 2027, dus we hebben nog wel wat tijd om te kijken wat er precies gaat gebeuren."
Het is vooral een dreigement om te onderhandelen, zodat Qatar de boetes niet moet betalen
Moniek de Jong, postdoctoraal onderzoeker energiezekerheid
Volgens De Jong gebruikt Qatar het dreigement daarom ook vooral als drukkingsmiddel om de aandacht af te leiden van de mensenrechtenschendingen. "Ik denk dat het vooral een dreigement is om te onderhandelen en om te kijken wat er mogelijk is, zodat ze die boetes niet moeten betalen."
De Jong waarschuwt wel voor onze afhankelijkheid van aardgas. Als het van haar afhangt, moeten we af van de import van aardgas. We moeten onze gasconsumptie zo laag mogelijk houden, zegt De Jong. "Dan zullen we ook veel minder afhankelijk worden van zulke nieuwsberichten en dreigementen."
Grafiek: in 2023 kwam 8,1 procent van het gas dat in België verbruikt wordt uit Qatar, onze grootste leverancier is Noorwegen
