Na de aanslag op de kerstmarkt in Maagdenburg doken geruchten op over de omstandigheden, de dader, zijn motief en achtergrond. Veel van die beweringen blijken onwaar, maar hebben de meningen van velen beïnvloed. Van 11 doden tot meerdere daders: dit is waarom je de eerste uren van een crisismoment voorzichtig moet zijn met informatie.
Deze foute beweringen deden meteen na aanslag op kerstmarkt in Maagdenburg de ronde
In het kort
Wat? De aanslag op de kerstmarkt in Maagdenburg heeft op het internet vrijwel meteen tot een stortvloed aan speculaties geleid.
Maar? Een deel van die speculatie blijkt achteraf fout, zoals beweringen over het aantal daders en over de achtergrond van de dader. Mensen willen in crisismomenten snel weten wat er aan de hand is en waarom. Vaak is er echter eenvoudigweg nog geen informatie voorhanden. Dat creëert een situatie waarin ook valse of ongeverifieerde berichten sneller verspreid worden.
Mensen zoeken op crisismomenten naar informatie en de geruchtenmolen komt dan snel op gang. Vaak is er echter nog maar weinig bevestigde informatie te vinden, waardoor berichten met valse inhoud viraal gaan. Dat kan zowel gaan om oprechte vergissingen, mensen die aandacht zoeken, als mensen die bewust foute informatie verspreiden die beter in hun verhaal past.
Dat was nu niet anders. Net zoals bij andere grote crisismomenten heerste meteen na de aanslag op de kerstmarkt in het Duitse Maagdenburg veel chaos en onduidelijkheid. Zo zette de politie een zone rond de auto van de verdachte af uit angst voor explosieven . Later bevestigde de politie dat er geen explosieven gevonden waren. Op sociale media staan echter nog altijd veel berichten die stellig beweren dat de politie explosieven heeft gevonden.
Het is dus belangrijk op te letten met informatie die meteen na een groot crisismoment naar buiten komt. Een overzicht van enkele beweringen die vrijwel meteen de ronde deden, maar op dit moment niet blijken te kloppen.
Foute beweringen over het aantal slachtoffers
In de verwarring na de aanslag werden verschillende beweringen gedaan over het aantal slachtoffers. Zo beweerden sommige accounts op een bepaald moment, zowel op X als op TikTok , dat er sprake zou zijn van 11 dodelijke slachtoffers . Nog andere accounts spraken op een bepaald moment zelfs over 34 doden .
Geen van die beweringen klopten op het moment dat ze de wereld werden ingestuurd. Op dit moment bevestigt de politie dat de aanslag 5 dodelijke slachtoffers heeft geëist. Nog eens 200 mensen zijn gewond geraakt. Mogelijk loopt het dodental nog op.
Eén dader uit Saudi-Arabië
Meteen ging er heel wat speculatie rond over het aantal daders. Zo beweerden sommige accounts op X dat er niet 1, maar wel 5 daders aan het werk waren.
De politie arresteerde evenwel 1 man en gaat er op dit moment - en volgens de huidige stand van het onderzoek - van uit dat hij alleen handelde . Mogelijk brengt toekomstig onderzoek nog andere zaken aan het licht, maar op dit moment is er geen sprake van 5 daders.
Ook over de identiteit van die dader werd desinformatie verspreid. Zo beweerden sommigen vrijwel meteen dat de man uit Syrië afkomstig was. Ook in het Nederlands deed die bewering de ronde. De Duitse politie heeft intussen gemeld dat het om een man uit Saudi-Arabië gaat die in 2006 naar Duitsland is gekomen.
Uitspraak president Steinmeier
Na de aanslag circuleerde een bericht op sociale media dat afkomstig zou zijn van de Duitse president Frank-Walter Steinmeier. Daarin zou hij zeggen dat de dader niet zomaar moet worden veroordeeld en dat er naar zijn argumenten moet worden geluisterd. Ook staat in het bericht dat open grenzen net bijdragen aan veiligheid. Deze uitspraak is echter helemaal niet afkomstig van Steinmeier.
Het account waar het bericht van afkomstig is, is een parodieaccount . De eigenaar van het satireaccount heeft het bericht ondertussen verwijderd omdat die het zelf ongepast vond. Via de website van de bondspresident vallen zijn officiële sociale mediakanalen terug te vinden. Die staan onderaan de hoofdpagina.
Het X-kanaal dat daar te vinden is, is dat van zijn woordvoerder . Hij heeft dus geen eigen X-account. Wel heeft Steinmeier een Instagramaccount . Daar reageerde hij wel op de aanslag. Hij zegt dat de omstandigheden van de aanslag nog niet volledig duidelijk zijn. Verder zegt hij dat zijn gedachten bij de slachtoffers en familie van de slachtoffers zijn en dankt hij de hulpdiensten.
Conclusie
Tijdens crisismomenten willen mensen graag snel weten wat er aan de hand is. Omdat geverifieerde informatie vaak nog niet beschikbaar is, schept dat ruimte voor speculatie.
Dat is ook gebeurd meteen na de aanslag op de kerstmarkt in Maagdenburg.
Zo werd er beweerd dat er 11 of 34 dodelijke slachtoffers vielen. Dat beschouwen we als onwaar omdat de politie op dit moment spreekt van 5 dodelijke slachtoffers. Mogelijk loopt het dodental nog op.
Ook werd beweerd dat er sprake was van 5 daders en dat de dader van Syrië afkomstig was. Ook die beweringen beschouwen we als onwaar, omdat de politie volgens de huidige stand van het onderzoek uitgaat van 1 dader die afkomstig is uit Saudi-Arabië.
Tot slot werd ook een uitspraak van een parodieaccount verkeerdelijk toegekend aan de Duitse president Steinmeier. Ook die uitspraak beschouwen we als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
