De video's van 'CoComelon' op YouTube houden heel wat kinderen in de ban, met bezorgde ouders als gevolg. Wat is het effect van dergelijke 'flitsende' series op kinderen? Is kindertelevisie nog wel hetzelfde als vroeger? Volgens Telidja Klaï, ontwikkelingspsycholoog en aanbodsverantwoordelijke bij Ketnet, is het cruciaal dat ouders goed geïnformeerd zijn. Zij zet hier enkele tips op een rij.
Zijn kinderseries zoals 'CoComelon' schadelijk? "Het is van alles te veel", zegt ontwikkelingspsycholoog
Elke week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van onlinebedrog, desinformatie en misleiding. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Laat jij je kind kijken naar 'CoComelon'? Er is de laatste tijd heel wat te doen over de kleurrijke kinderserie die op YouTube te vinden is. Onder andere op TikTok uiten ouders hun bezorgdheid over de drukke beelden die op kinderen worden losgelaten.
Bekijk: de kleurrijke kinderserie 'CoComelon'
"Alle principes van de ontwikkelingspsychologie zijn tegelijk in 'CoComelon' gestoken. Het is van alles te veel", zegt Telidja Klaï, ontwikkelingspsycholoog en medeverantwoordelijke voor het aanbod van Ketnet in 'Het uur van de waarheid'. "Dat werkt een beetje verslavend voor een kind."
Andere televisiewereld
Het verslavende effect van de filmpjes van 'CoComelon' kent verschillende redenen. "Ze hebben geen inleiding of einde. Alle stukken worden achter elkaar gemonteerd. Het heeft iets heel repetitiefs, zonder dat er echt een structuur in zit", zegt Klaï. "Ook de frames volgen heel dicht op elkaar. In 10 seconden heb je al 15 beelden gezien."
Daarnaast zijn de felle kleuren niet toevallig zo gekozen. "Welke kleuren horen bij welke voorwerpen? Wat zien kinderen het liefst? Daar zijn ze echt naar op zoek gegaan."
Zo zijn er tegenwoordig wel meer 'drukke' kinderseries, zoals het flitsende 'PAW Patrol'. Die worden, onder andere door bezorgde ouders, met oudere en rustigere series als 'Tik Tak' vergeleken. Het landschap van de kindertelevisie in nu eenmaal veranderd, zegt Klaï. "Vroeger had je de BRT en Nederlandse televisie. Daar stopte het. Nu is er een overaanbod: YouTube, streamingdiensten, verschillende tv-kanalen speciaal voor kinderen,…"
Het is belangrijk dat ouders kijken naar welke programma's ze aan welke kinderen aanbieden
Telidja Klaï, ontwikkelingspsycholoog en aanbodsverantwoordelijke bij Ketnet
Naast het overaanbod worden de series ook bewust anders ingevuld. "Er worden dingen gemaakt die zo gericht zijn op wat kinderen graag hebben, dat ze meer en meer willen. Er zit een commercieel model achter. Maar dat is wel met meer dingen zo, bijvoorbeeld snoep. Als ouder moet je bepaalde dingen afbakenen."
Voor (bezorgde) ouders geeft Klaï een aantal tips en principes mee.
Kijk mee en zoek balans
"Het is belangrijk dat ouders kijken naar welke programma's ze aan welke kinderen aanbieden", zegt Klaï. "Peutertelevisie is iets anders kleutertelevisie, en al helemaal iets anders dan programma’s die bestemd zijn voor kinderen uit de lagere school. Er zitten andere elementen in en stimuleert andere zaken in de ontwikkeling van je kind."
"Als je een kind te veel en te lang blootstelt aan programma's die helemaal niet geschikt zijn voor diens leeftijd, dan kunnen ze effectief met glazige ogen eindigen", zegt ze.
Mag je je kind nooit 'CoComelon' laten kijken? Uiteraard niet. Maar een uur 'CoComelon' bevordert het welzijn van een kind niet
Telidja Klaï, ontwikkelingspsycholoog en aanbodsverantwoordelijke bij Ketnet
Maar ook binnen eenzelfde leeftijdscategorie is er een groot verschil in de inhoud van kinderseries te vinden. "Het is belangrijk dat een programma, zeker voor de allerkleinsten, opgebouwd is uit sequenties. Een programma moet de moeite willen doen om wat het te vertellen heeft tot bij het kind te brengen, en ook om er terug uit te komen. Dat gaat over een intro en outro, een inleiding en een nette afsluiting."
Neem bijvoorbeeld 'Tik Tak'. "Dat heeft altijd hetzelfde begin: een kind kan dat herkennen. Er wordt langzaam van sequentie naar sequentie overgegaan." Het bouwt zich op, komt tot een crescendo, en bouwt dan weer langzaam af.
"Inhoud die gemaakt is voor een bepaalde doelgroep met het oog op de stimulatie van de ontwikkeling, is iets anders dan inhoud die gemaakt is met het oog op het overstimuleren."
Dickpics en seksueel cybergeweld tegen vrouwen: hoe pakt de VN het aan?
Ook de kijkduur is cruciaal. "Een peuter zit ook geen 4 uur aan tafel met een boek", zegt Klaï. "Het gaat heel vaak over balans in activiteiten." Een uur lang, mét kleine pauzes, programma’s aanreiken waar al variatie in zit, moet volgens haar kunnen.
Naast variatie, balans en wat oplettendheid voor de inhoud, moet ten slotte de context mee in rekening worden gebracht. "Als je een film kijkt van een uur of langer met een kleuter, is dat iets helemaal anders dan dat je repetitief op YouTube het ene filmpje na het andere afspeelt."
Ouders informeren
"Er worden tegenwoordig fantastisch mooie dingen gemaakt. Trager, sneller… er is voor ieder wat wils", zegt Klaï. "Kijk altijd even met je kind mee. Of je als ouder nu kiest voor een streamingdienst of een platform als YouTube, ik vind het vooral belangrijk dat ouders weten wát hun kinderen aan het kijken zijn."
Het informeren van ouders is volgens Klaï cruciaal. "Daar is in Vlaanderen een mooi netwerk voor: MediaNest . Daar vind je veel informatie over digitaal gebruik voor jongeren en kinderen, over schermtijd en over soorten content."
"Mag je je kind nooit 'CoComelon' laten kijken? Uiteraard niet. Maar een uur 'CoComelon' bevordert het welzijn van een kind niet. Dat is hetzelfde voor een uur 'Bumba'", besluit Klaï.
